
Аль-Ашраф Халиль Каирде, улуу султан Калаундун үй-бүлөсүндө төрөлгөн. Анын бийликке карай жолу оңой болгон эмес: узак убакыт бою мураскер деп анын улуу агасы ас-Салих Али эсептелген, жана 1288-жылы анын күтүүсүз өлүмү гана Халилге такка жол ачкан. Бирок султан Калаун уулуна карата таң калычтуу ишенимсиздик менен мамиле кылган. Ал акырына чейин Халилдин такка болгон укугун ырастаган расмий документке кол коюудан баш тарткан. Салтанат аземинин казысы Фатх ад-Дин Абдул Захир султандын төмөнкү сөздөрүн тарых үчүн сактап калган: «Мен Халилге мусулмандарды башкарууга уруксат бере албайм».
Бирок тагдыр башкача чечкен. Жарлыктагы бош калган сапты көрүп, Халиль пайгамбарчылык мааниге ээ сөздү айткан: «Султан мага уруксат берген жок, бирок Кудай мага бул укукту берди». Атасы 1290-жылдын ноябрында өлгөндөн кийин, Халиль өз бийлигин оппозицияны катаал тазалоо менен баштаган. Ал вице-султан Турунтайды жана эмир Китбугуну камакка алган (кийинчерээк экинчиси кечирилген), андан соң негизги кызматтарга өзүнө жакын адамдарды койгон: Байдара аль-Мансурини жана мурда Дамасктан чыккан соодагер болгон ишенимдүү вазири Ибн ас-Салусту. Арт жагын бекемдеген соң, ал көзүн атасы аягына чыгара албай кеткен нерсеге — Акрага бурган.

Ал учурда Акра жөн гана шаар эмес болчу, ал кош дубал жана он эки күчтүү мунара менен корголгон, Иерусалим падышалыгынын калдыктарынын жеңилгис борбору эле. Халиль бул ишке математикалык тактык жана эбегейсиз масштаб менен киришкен. Ал Филипп Мэнбёф баштаган кресттүүлөрдүн делегациясынын белектерин жана өтүнүчтөрүн тоготпой, элчилерди түрмөгө ыргыткан.
Султан өз тууларынын алдына бүткүл Мисирдин күчтөрүн жана Сириянын төрт армиясын (Дамасктан, Хамадан, Триполиден жана Аль-Карктан) чогулткан. Халилдин курчоо куралдары ошол доордун эң мыктысы болгон: «Аль-Мансури» («Жеңүүчү») деп аталган зор катапульталар жана «кара букалар» деп аталган жеңилирээк мангонелдер шаар дубалдарын топуракка айландырышы керек эле.
1291-жылдын 5-апрелинде курчоо шакеги толук жабылган. Халиль өзүнүн кызыл чатырын (дихлизин) деңиз жээгиндеги дөңсөөгө тиккен. Курчоонун 43 күнү коргоочулар үчүн чыныгы тозокко айланган. Түн ичинде тамплиерлер менен госпитальерлер жасаган чабуулдар ийгиликсиз аяктаган — рыцарлар мусулмандардын чатырларынын жиптерине оролуп, жебелердин мөндүрүндө кырылышкан. Ал тургай Кипрдин падышасы Генрих IIнин кошумча күч менен келиши да кырдаалды өзгөрткөн эмес.
1291-жылдын 18-майында таң агарып келе жатканда жалпы чабуул башталган. Үстүнө 300 төөгө жүктөлгөн добулбастардын күркүрөгөн үнү астында мамлюктар «Каргыш тийген мунарага» кирип барышкан. Тамплиерлердин магистри Гийом де Боже салгылашта курман болуп, ал эми падыша Генрих галералар менен качып кеткен. Шаар кыргын талаасына айланган. Акыркы тирек — тамплиерлердин цитадели — 28-майга чейин кармалып турган. Султандын жоокерлери сүйлөшүү үчүн ичкери киргенде, тартип бузулуп, кагылышуу чыгып, тамплиерлер киргендердин баарын өлтүрүшкөн. Буга жооп кылып Халиль цитаделди штурмдоону буйруган. Дубалдар кулап, акыркы Храм рыцарларын да, султандын жоокерлерин да урандылардын астына көмгөн.
Акранын кулашы домино эффектисин жараткан. Халилге каршы туруу мүмкүн эмес экенин түшүнгөн кресттүүлөр өздөрүнүн кылымдардан бери ээлеп турган жерлерин таштай баштаган:
1291-жылдын 19-майында, Салах ад-Дин да ала албаган Тир согушсуз ээленген. 1291-жылдын 14-июлунда Сидон кулаган, анткени магистр Теобальд Годен казына менен Кипрге качып кеткен. 1291-жылдын 31-июлунда мамлюктар Бейрут менен Хайфага киришкен. 1291-жылдын августунда Тартус басып алынган.
Кресттүүлөр Арвад деген кичинекей аралды гана сактап калышкан (ал да 1302-жылы гана кулайт). 1292-жылы Халиль армян чеби Калъат Ар-Рамга жортуул жасап, анын атын «Мусулмандардын сепили» деп өзгөрткөн. Киликия Армениясы тынчтык сурап, султанга Мараш жана Бехеши шаарларын берүүгө аргасыз болгон. Халилдин жеңиши толук болгон — ал жүз жыл мурда башталган ишти аягына чыгарган.


Бирок аскердик жеңиштер султандын көзүн тумандатып койгон. Халиль мамлюктар чөйрөсүндө кечирилбеген текеберлик көрсөтө баштаган. Ал эски түрк гвардиясын черкестер менен алмаштыра баштаган, эмирлер менен орой сүйлөшкөн жана салттуу этикетти тоготпой, жарлыктарга болгону «KH» деген кыска инициал менен гана кол койгон. Анын аскердик өткөнү жок фаворити Ибн ас-Салус вице-султан Байдараны катуу кыжырдандырган.
Чечүүчү учур 1293-жылдын декабрында Ком Туругудагы шумкар салуу мергенчилиги учурунда келген. Александрияда жыйналган салыктар тууралуу чыккан уруш акыркы тамчы болгон. Халиль Байдараны эл алдында кемсинткен. Ошондо Байдара эмир Ладжин жана башка кутумчулар менен биригип, 14-декабрда султанга кол салган.
Аль-Ашраф Халиль өлтүрүлгөн. Байдара өзүн султан деп жарыялоого аракет кылган, бирок өлтүрүлгөн Халилдин гвардиясы өз жетекчисинин элесине ишенимдүү бойдон калган. Байдара Китбуга тарабынан кармалып, өлүм жазасына тартылган, анын башы Каирге жөнөтүлгөн. Вазир Ибн ас-Салусту өлгөнчө сабашкан. Башаламандыкка жол бербөө үчүн Халилдин өлүмү бир канча убакыт жашырылып, анын атынан жарлыктар жөнөтүлүп турган, кийинчерээк такка анын 9 жаштагы иниси ан-Насир Мухаммад отургузулган.
Аль-Ашраф Халиль болгону үч жыл эки ай падышалык кылган, бирок ушул кыска убакытта ал мүмкүн эместей көрүнгөн ишти жасап, латын мамлекеттерин Чыгыштын картасынан биротоло өчүргөн. Ал элдин эсинде катаал жоокер жана курч акылдуу адам катары калган, анын өмүрү атак-даңкынын туу чокусунда үзүлгөн.



