Мехмед 1432-жылы Эдирне шаарында султан Мурад II менен анын наложницасы Хюма-хатундун үй-бүлөсүндө төрөлгөн. Ал жаштайынан эле саясатка жана сарай ичиндеги интригаларга аралашып өскөн. 1434-жылы аны Амасьяга жиберишип, ал жерден улуу агасы Ахмеддин кароосунда болду, андан соң агасы капысынан көз жумгандан кийин өзү санджакбей болуп калды. 1443-жылы акыркы улуу агасы Алаэддин Али каза болгондо, Мехмед жалгыз мураскер катары калды.
1444-жылы крестоносчулар менен тынчтык келишиминен кийин атасы Мурад II күтүлбөгөндөй тактыдан баш тартып, 12 жаштагы Мехмед биринчи ирет султан болду. Бирок анын бул бийлиги узакка созулган жок жана туруксуз өттү. Жаштыкты пайдаланган европалык өкүмдарлар, папанын легаты Жулиано Чезарининин шыкагы менен, тынчтыкты бузуп согушту жаңылашты. Кризисти өз алдынча чече албаган Мехмед атасын кайра такка чакырууга мажбур болду. Мурад II Варна салгылашында крестоносчуларды талкалап жеңди, ал эми Мехмед Манисага губернатор болуп кайра жөнөтүлүп, кийинки жылдарды атасынын көзөмөлүндө өткөрүп, анын жүрүштөрүнө катышып тажрыйба топтоду. 1450-жылы Мурад аны Дулкадир бейлигинин өкүмдарынын кызы Ситти-хатунга үйлөндүргөн, бирок Мехмед ага бекий алган эмес; такка отурган соң аны Эдирнеде калтырган.
1451-жылы атасы каза болгондон кийин Мехмед II экинчи ирет такка чыгып, негизги максатын — Византия империясынын акыркы түйүнү Константинопольду алуу — болуп бекитти. Мурунку султандардан айырмаланып, ал бул ойго толук берилип, кылдат пландоого киришти. Алгач бийлигин бекемдеп, мүмкүн болгон атаандаштарды четтетти: бир энесинен эмес, башка энеден болгон иниси Ахмед мончодо чөктүрүлүп өлтүрүлгөн.
Осадага даярдыкта Мехмед өзүнүн стратегиялык зиректигин көрсөттү. Ал Босфордун европалык жээгинде Румелихисар чебин курдурду; бул, буга чейин бар болгон Анадолухисар менен кошо, Константинополду деңизден толук камоого мүмкүндүк берди. Пролив аркылуу византиялык кемелер өтө албай калышып, шаар деңиз блокадасында калды.
1453-жылдын апрелинде саны 80 миңге чейинки осман аскери шаар дубалдарына жакындады. Алардын негизги «козурларынын» бири — венгр устасы Урбан куюп берген, 500 килодон оор өзөктөрдү атуу мүмкүн болгон «Базилика» аттуу улуу замбирек болчу. Шаарды 7–8 миңдей гана коргоочу сактап, алардын башында византия императору Константин XI жана генуялык кондотьер Жованни Жустиниани турушкан.
Осада дээрлик эки ай созулду. Османдар дубалдарды тынымсыз аткылап, шаардыктар түнү менен жаракаларды бүтөп турушту. Мехмеддин эң зердемдүү амалы — ондогон кемелерди кургактан сүйрөп өтүп, Алтын Мүйүз булуңуна (Золотой Рог) киргизүү болду: ал генуялыктардын Галатасын айланып өтүп, булуңдун оозун жаап турган буламыкты (чынжырды) кыйгап өтүп, шаарга азыраак корголгон тараптан чабуул жасоого мүмкүнчүлүк алды.
1453-жылдын 29-майында чечүүчү штурм башталды. Коргоочулардын баатырдык каршылыгына карабай, османдар бир нече жерде дубалды жара чаап өтүштү. Канык чуусан салгылашта акыркы византия императору да курман болуп, шаар багынды. Константинопольдун алынуусу Византия империясынын тарыхына чекит койду.
Стамбулдун султанына айланган Мехмед II экспансияны улантып, осман ээликтерин дүйнөлүк коркунучтуу державага айлантты. 1459-жылы Сербияны толук багындырып, 1460-жылы Мореяны кошту, 1463-жылы Боснияны ээлеп, падыша Стефан Томашевичти жазалады. 1466–1478-жылдары ал албан лидери Скандербегге каршы түгөнгүс согуш жүргүздү — ал катуу каршылык көрсөттү. Узакка созулган согуш Венеция менен да жүрдү; 1479-жылы тынчтыкка кол коюлуп, ага ылайык Венеция аралдардагы жана жээктеги осман завоеволорун тааныды.
Анатолияда Мехмед Карамандардын акыркы ири атаандаштыгын биротоло жойду. 1473-жылы Отлукбели жанындагы салгылашта Ак-Коюнлу мамлекетинын кубаттуу өкүмдары Узун Хасанды талкалап, османдарга бүт Анатолияда үстөмдүк калтырды. 1475-жылы анын колбашчысы Гедик Ахмед-паша Кырымдагы генуя ээликтерин басып алып, Кырым хандыгын империянын вассалы кылды. 1480-жылы ошол эле Гедик Ахмед-паша Италияга аскер түшүрүп, Отранто шаарын ээлеп, Европаны дүрбөткөн.
Мехмед II — жалаң жоокер жеңип алуучу гана эмес, акылман мамлекеттик ишмер да болгон. Ал башкарууда Византиянын тажрыйбасын колдонуп, исламды кабыл алган грек жана славян тектүүлөрдү өкмөт ишине кеңири тартты. Аскер реформасын жүргүзүп, янычарларды ок-дары куралдары менен куралдандырып, алардын элиталык корпусун чыңдады.
Султан илим менен искусствонун улуу меценаты эле. Ал сарайында бай китепкана топтоп, акындарды колдоп, өзү да ыр жазган. Ал христиандарга ишеним эркиндигин берип, алардын Стамбулга кайтып келүүсүнө шарт түздү. Анын буйругу менен Топкапы сарайы, Улуу базар (Гранд-базар) курулуп, султан архитектуралык долбоорлорго жеке өзү аралашып, Стамбулду жаңы империялык борборго айланткан.
Мехмед II 1481-жылдын 3-майында, балким уулануу же подагранын кесепетинен көз жумду. Ал Стамбулдагы Фатих мечитинин жанындагы мавзолейде жерге берилген. Анын мурасы — кеңейген аймактар гана эмес, Осман империясын дагы нече кылым жашаткан бекем башкаруу системасы да. Өзүнүн чечкиндүүлүгү, аскерий таланты жана алысты көрө билгендиги менен Мехмед II тарыхта дүйнөнүн эң улуу өкүмдарларынын бири катары калды — анын иши дүйнө картасын түбөлүгүнө өзгөрттү.
