Марк Антонийдин тарыхы Рим нобилитетинин так жүрөгүнөн башталат. Ал байыркы жана таасирдүү Антонийлер тукумуна таандык болгон. Үй-бүлөлүк уламыштар боюнча, бул тукум өз санжырасын мифтик баатыр Гераклдын уулу Антонго чейин жеткирген. Бул уламыш Марктын бүткүл образына таасир эткен: ал жетилген курагында да жарым кудай менен туугандыгын баса белгилеп, туникасын жамбашына жакын бууп, оор аскердик плащ кийчү.
Антонийдин ата-бабалары б.з.ч. V кылымда эле жогорку кызматтарды ээлешкен, бирок Марк таандык болгон тукумдун плебей бутагы кыйла кийин көтөрүлгөн. Анын чоң атасы Марк Антоний «Оратор» б.з.ч. 99-жылы консул, кийин цензор болуп, үй-бүлөнүн саясий таасиринин пайдубалын түптөгөн.
Бирок тукумдун тагдыры туруксуз болгон: б.з.ч. 87-жылы Оратор Гай Марийдин буйругу менен өлүм жазасына тартылган.
Оратордун уулу Марк Антоний Кретик («Криттик») куугунтуктан кутулуп кетүүгө жетишкен жана бир версия боюнча, кош бойлуу аялы Юлия менен бирге жашырынып жүргөн. Ошондуктан болочок триумвирдин так туулган жери бүгүнкү күнгө чейин белгисиз бойдон калууда.
Марк Антонийдин эң ыктымал туулган жылы б.з.ч. 83-жыл деп эсептелет, бирок Плутарх жана башка булактар б.з.ч. 86 же 82-жылдарды да көрсөтүшөт.
Анын энеси Юлия патриций Юлийлер тукумунан чыккан жана Гай Юлий Цезардын алыскы тууганы болгон.
Бирок ошол жылдары анын үй-бүлөлүк бутагы Марийдин тарапташтарын эмес, Сулланы колдогон. Бул жаш Марктын айланасында өтө татаал саясий шарт түзгөн.
Антоний жана анын эки иниси — Луций менен Гай — өткөндөгү улуулуктун элеси жана күчөп келе жаткан кыйынчылыктар өкүм сүргөн чөйрөдө тарбияланышкан.
Марктын чечендик боюнча «келечектүү» билими жана мыкты дене түзүлүшү болгонуна карабастан, ал үй-бүлөнүн материалдык абалынын кыйрашы менен эрте эле бет келген.
Анын атасы, б.з.ч. 74-жылдын претору, каракчыларга каршы күрөшүү миссиясын ийгиликсиз жүргүзүп, негизинен талап-тоноолору менен аты чыккан. Ал б.з.ч. 71-жылы Критте каза болуп, артынан эбегейсиз чоң карыз калтырган.
Карыздын көлөмү ушунчалык чоң болгондуктан, үй-бүлө мурастын бир бөлүгүнөн баш тартууга мажбур болгон.
Энесинин Публий Корнелий Лентул Сурага — б.з.ч. 71-жылдын консулуна — экинчи жолу турмушка чыгышы драманы дагы күчөткөн.
Б.з.ч. 63-жылы Марктын өгөй атасы Катилинанын кутумуна катышканы үчүн өлүм жазасына тартылган.
Дал ошол учурда Антоний менен Цицерондун ортосундагы элдешкис кастык башталган, анткени кутумчуларды өлүм жазасына тартууну Цицерон талап кылган.
Ал эми Юлий Цезарь алардын өмүрүн сактап калууну жактаган. Бул Антоний менен улуу кол башчынын келечектеги союзунун алгачкы негиздеринин бири болгон.
Марктын жаштыгы көңүл ачуу жана ысырапкорчулук менен өткөн.
Досу Гай Скрибоний Куриондун таасири менен ал кымбат жашоого, аялдарга жана шарапка берилип, өзүнүн беделине олуттуу зыян келтирген.
Анын азат кылынган кулдун кызы Фадия менен биринчи никеси коомдо тең эмес нике катары кабыл алынган жана, кыязы, каржылык муктаждыктан улам түзүлгөн.
Кредиторлордон жана демагог Клодий менен болгон кастыктан качууга аракет кылып, Антоний б.з.ч. 58-жылы Грецияга кеткен.
Ал жерде ал кооз «азиялык» стилдеги чечендик өнөрдү гана үйрөнбөстөн, проконсул Авл Габинийден анын тагдырын өзгөрткөн сунуш алган.
Атчан аскерлердин префекти болуп дайындалган Марк өзүн мыкты жоокер катары көрсөткөн.
Иудеяда Александрион чебине чабуул маалында ал дубалга биринчи болуп чыгып, ушул эрдиги үчүн муралдык таажы менен сыйланган.
Б.з.ч. 56–55-жылдары Сенаттын тыюусуна карабастан, Антоний Птолемей XII Авлетти кайра Египеттин тактысына отургузуу үчүн Габиний менен бирге Египетке барган.
Негизги стратегиялык пункт болгон Пелузийди дал Марк басып алган жана душмандын артына чыгып, Александрия үчүн салгылашуунун жыйынтыгын чечкен.
Уламыш боюнча, дал ушул өнөктүк маалында ал жаш Клеопатраны биринчи жолу көргөн.
Аскердик жеңишке карабастан, Габиний Римге кайткандан кийин соттолгон, ал эми Антоний соттон кутулуп, Цезардын чакыруусу менен Галлияга жөнөгөн.
Б.з.ч. 54-жылдан тартып Антонийдин өмүрү Цезарь менен ажырагыс байланышта болгон.
Галлияда ал легат жана квестор болуп кызмат кылып, эң кандуу салгылашууларга, анын ичинде б.з.ч. 52-жылдагы легендарлуу Алезия салгылашуусуна катышкан.
Цезарь Марктын чечкиндүүлүгүн жогору баалап, анын саясий карьерасын активдүү колдогон.
Б.з.ч. 50-жылы Антоний элдик трибун жана авгур болуп шайланган.
Римдеги саясий кризис чегине жеткенде, Антоний Сенатта Цезардын кызыкчылыктарынын негизги коргоочусуна айланган.
Б.з.ч. 49-жылдын 7-январында Цезарга каршы өзгөчө мыйзам кабыл алынып, өзүнө да коркутуулар айтылгандан кийин Марк Квинт Кассий менен бирге шаардан качып, Рубикондун жанында турган кол башчысына барган.
Трибундардын мындай куулушу Цезарга Жарандык согушту баштоо үчүн формалдуу шылтоо берген.
Согуш учурунда Антоний диктатордун «оң колу» катары өзүн көрсөткөн.
Цезарь Испанияда согушуп жатканда ал Италияны башкарган, кийин Иония деңизи аркылуу тобокелдүү өткөөл жасап, Грецияга кошумча күчтөрдү жеткирген.
Б.з.ч. 48-жылдагы чечүүчү Фарсал салгылашуусунда Марк Антоний сол канатты башкарган.
Фарсалдагы жеңиштен кийин Цезарь Антонийди өзүнүн орун басары — атчан аскерлердин начальниги, magister equitum, кылып дайындаган.
Бирок диктатор Египетте кармалып турган кезде Римди башкаруу Марк үчүн оор болгон.
Аны катаалдыгы, ашыкча ысырапкорчулугу жана трибун Долабелла менен көчө салгылашууларына алып келген карыз кризисин чече албаганы үчүн айыпташкан.
Баш аламандыкты басуу маалында Антонийдин жоокерлери Форумда болжол менен 800 шаар тургунун өлтүрүшкөн.
Б.з.ч. 47-жылы Римге кайтып келген ачууланган Цезарь Антонийди убактылуу мамлекеттик иштерден четтеткен.
Ушул мезгилде Марк Клодий менен Куриондун жесири, өзгөчө күчтүү мүнөзгө жана чоң амбицияга ээ Фульвияга үйлөнгөн.
Цезарь менен элдешүү б.з.ч. 45-жылга карата гана болгон, ал эми б.з.ч. 44-жылы Антоний Цезарь менен бирге консул болгон.
Б.з.ч. 44-жылдын башында Антоний Цезарга болгон берилгендигин ар тараптан көрсөткөн.
15-февралдагы Луперкалий майрамында ал эл алдында диктаторго падышалык диадема сунуштаган.
Бул элдин карама-каршы реакциясын жаратып, кутумчуларды чечкиндүү аракеттерге түрткөн.
Брут менен Кассий жетектеген кутумчулар Антонийдин өзүн да өлтүрүүнү олуттуу талкуулашкан.
Бирок Брут аны тирүү калтырууну талап кылган.
Каргашалуу 15-март күнү Антоний Сенаттын кире беришинде атайын кармалып турган. Муну же Требоний, же Децим Брут жасаган.
Ошол учурда имараттын ичинде кутумчулар Цезарга сокку уруп жатышкан.
Марк Антоний аман калган, бирок анын алдында таптакыр жаңы саясий чындык пайда болгон: колдоочусу өлгөн, ал эми Цезардын керээзи анын өмүрүндөгү эң жагымсыз сюрпризди — жаш Гай Октавийдин пайда болушун — даярдап жаткан.
Кутумчулардын канжарлары Гай Юлий Цезардын өмүрүн үзгөндөн кийин, өлүмдөн араң кутулган Марк Антоний кийинки курмандык болуп калуудан коркуп, өз үйүнө качкан.
Бирок «боштондукка чыгаруучулар» күткөндөй Рим кубанычка баткан эмес.
Шаарды тынчсызданган сенектик каптаган.
Кутумчулар Капитолийди ээлешкен, ал эми Антоний шоктон тез чыгып, аракетке өткөн.
Алгач Марк шаардагы аскерлерди башкарган Марк Эмилий Лепиддин колдоосуна ээ болгон.
Антоний аны Цезардын өлтүргүчтөрүн дароо жазалоодон баш тарттырып, дипломатиялык кысым жолун тандаган.
Лепидди өзүнө жакындатуу үчүн ага улуу понтифик кызматын жана алардын балдарын кудалаштырууну убада кылган.
Ошол эле түнү Антоний карьерасындагы эң маанилүү кадамдардын бирин жасаган: Цезардын жесири Кальпурниядан диктатордун бардык документтерин жана мамлекеттик казынадан алынган 700 миллион сестерцийлик эбегейсиз сумманы алган.
Б.з.ч. 44-жылдын 17-мартында Антоний Теллус ибадатканасында Сенатты чогулткан.
Бул жерде ал өзүн мыкты саясий тактик катары көрсөткөн.
Рим дилеммага туш болгон: Цезарды тиран деп таануу анын бардык буйруктарын, анын ичинде сенаторлордун өздөрүнүн дайындоолорун да жокко чыгармак; ал эми аны мыйзамдуу башкаруучу деп таануу кутумчуларды кылмышкерлерге айландырмак.
Цицерондун таасири менен компромисс кабыл алынган: Цезардын өлтүргүчтөрүнө мунапыс берүү, бирок анын бардык актыларын күчүндө калтыруу.
Антоний атүгүл Цезарь «кабыл алууну көздөгөн» мыйзам долбоорлорун да бекиттирүүгө жетишкен.
Бул иш жүзүндө ага маркум Цезардын атынан мыйзам чыгарууга кеңири эркиндик берген.
18-мартта тараптар тынчтыктын белгиси катары барымта алмашышкан, ал эми Антоний өзүнүн душманы Долабелланын консул-суффект болуп дайындалышына макул болгон.
Бирок Антонийдин чыныгы максаты Цезардын 19 же 20-марттагы жаназасында ачык көрүнгөн.
Кутумчулар жөнөкөй азем күтүшкөн, бирок Антоний аны элдик ачуулануунун ири акциясына айландырган.
«Цезардын канга боёлгон жана кылычтар менен тытылган кийимин силкилдетип көрсөтүп, ал муну кылгандарды канкорлор жана ыплас өлтүргүчтөр деп атады...»
Канга боёлгон тоганы көрсөтүү жана ар бир римдикке 300 сестерций бериле турганы жазылган керээзди окуу элдик толкундоону жараткан.
Эл Форумдун өзүндө жаназа отун жагып, андан кийин кутумчуларды издөөгө киришкен.
Брут менен Кассий шаардан качууга мажбур болушкан.
Дал ошол учурда Антоний үчүн күтүүсүз болгон нерсе ачыкка чыккан: Цезардын негизги мураскери ошол учурда Аполлонияда жүргөн жаш Гай Октавий болуп чыккан.
Б.з.ч. 44-жылдын жазы Антонийдин жеке бийлигин бекемдөө менен өткөн.
Ал өзүн Марий катары көрсөткөн Амацийди — Лже-Марийди — сотсуз өлтүртүп, 6 миң ардагерден турган жеке гвардия түзгөн.
Цезардын архивдерин пайдаланып, Антоний жерлерди, сот кызматтарын жана ал тургай бүтүндөй провинцияларды кайра бөлүштүрүп турган.
Айрым ушактар боюнча, ал документтерди активдүү түрдө жасалмалаган.
Бирок Октавийдин — Октавиандын — келиши Антонийдин бардык пландарын бузган.
Жаш Октавиан өз мурасын, Антоний коротуп баштаган баягы 700 миллион сестерцийди талап кылган.
Марк ага жогору карап мамиле кылып, асырап алуу процедурасын создуктуруп, атүгүл Цезардын биологиялык уулу Цезарион бар экенин эске салган.
Бул атаандаштык цезарианчыларды экиге бөлгөн: ардагерлер лидерлердин элдешүүсүн талап кылышса, Цицерон жетектеген сенаттык оппозиция Октавианды Антонийди жок кылуунун куралы катары көргөн.
Б.з.ч. 44-жылдын 2-сентябрында Цицерон Сенатта Антонийге каршы он төрт «Филиппиканын» биринчисин айткан.
Консул жооп катары Цицеронду Катилинанын кутумунан тартып Клодийдин өлүмүнө чейинки Римдин бардык көйгөйлөрүнө тиешеси бар деп айыптаган.
Чыр биротоло кайтарылгыс болуп калган.
Күзгө карата Антоний Сенаттын өзүнө каршы экенин түшүнүп, Македониядан келген легиондорду башкаруу үчүн Брундизийге жөнөгөн.
Ал жерде Октавиандын убадаларына салыштырмалуу төлөмдөрдүн аздыгына нааразы болгон жоокерлердин алгачкы козголоңуна туш болгон.
Антоний буга катаал децимация менен жооп берген.
Б.з.ч. 44-жылдын аягында Антоний Цизальпиялык Галлияны басып алуу үчүн Децим Брутту Мутинада курчоого алган.
Бул Сенаттын аны дээрлик мамлекеттин душманы деп жарыялоосуна себеп болгон.
Б.з.ч. 43-жылдын 1-январында жаңы консулдар Гирций менен Панса кызматка киришип, Октавиан менен бирге Мутинага жардамга жөнөшкөн.
Апрелдеги аскердик өнөктүк өтө кандуу болгон.
Галл форумундагы салгылашуу, апрелдин ортосу: Антоний Пансаны жеңген, бирок кийин өзү Гирцийдин соккусуна кабылган.
Мутина жанындагы салгылашуу, 27-апрель: Антоний жеңилип, Альп тоолору аркылуу качып кеткен.
Тактикалык жеңилүүгө карабастан, Антоний саясий жактан утуп чыккан.
Эки консул тең салгылашууларда каза болуп, Октавиан жалгыз башкы аскердик жетекчи болуп калган.
Сенат Антоний талкаланды деп ойлоп, Октавиандын таасирин азайтууга аракет кылган.
Бул сенаторлордун чоң катасы болгон.
Душманды куугандын ордуна Октавиан Антоний жана Лепид менен сүйлөшүүлөрдү баштаган.
Б.з.ч. 43-жылдын октябрында үч лидер Бононияга жакын аралда жолугушкан.
Жыйынтыгында Экинчи триумвират түзүлгөн — Антоний, Октавиан жана Лепиддин расмий союзу.
Ал б.з.ч. 43-жылдын 27-ноябрындагы Тиций мыйзамы менен бекитилген.
Алар батыш провинцияларын өз ара бөлүшкөн.
Антонийге Нарбон Галлиясынан башка бүт Галлия тийген.
Бош казынаны толтуруу жана душмандарынан өч алуу үчүн триумвирлер проскрипцияларды киргизишкен.
Бул Сулланын доорунан да ашкан террор болгон.
Тизмелерге 300 сенатор жана 2 миң атчан катмар өкүлү киргизилген.
Эң белгилүү курмандык Марк Туллий Цицерон болгон.
Антоний ага «Филиппикаларын» кечирген эмес.
Б.з.ч. 43-жылдын 7-декабрында качып кетүүгө аракет кылган чечен жоокерлер тарабынан өлтүрүлгөн.
Антонийдин буйругу менен Цицерондун башы жана оң колу Римдеги ростралык трибунага коюлган.
Уламыш боюнча, Антонийдин аялы Фульвия маркум чечендин тилин төөнөгүч менен тешип, күйөөсүнө каршы айтылган ар бир сөз үчүн өч алган.
Италиядагы оппозицияны жок кылгандан кийин, триумвирлер көңүлүн чыгышка бурушкан.
Ал жерде Брут менен Кассий чечүүчү салгылашуу үчүн күч топтоп жатышкан.
Иш жүзүндө союздун лидери болуп калган Антоний өзүнүн эң чоң аскердик сыноосуна — Грециядагы жортуулга даярданган.
Италияда триумвирлердин бийлиги орногондон кийин Марк Антоний менен Октавиан республикачылардын күчтөрүн толук жок кылуу үчүн Грецияга жөнөшкөн.
Чыгыш провинцияларынын ресурстарын өз колуна топтогон Брут менен Кассий 19 легиондон жана күчтүү флоттон турган олуттуу армия түзүшкөн.
Алардын жоокерлеринин арасында тиранияга каршы идеологиялык күрөшчүлөр аз болгону менен, жогорку айлык акы тартипти сактап турган.
Триумвирлер олуттуу көйгөйгө туш болушкан: республикачылардын флоту камсыздоо жолдорун бөгөп, ачарчылык коркунучун жараткан.
Антоний өзүнө мүнөздүү энергиясын көрсөтүп, Эгнатий жолу менен Филиппы шаарына карай тез жылган.
Б.з.ч. 42-жылдын октябрында биринчи салгылашуу башталган.
Антонийдин легиондору Кассийдин лагерине чабуул коюп жатканда, Бруттун жоокерлери буйруксуз эле Октавиандын позицияларына кол салышкан.
Натыйжа бир жактуу болгон эмес: Антоний душмандын лагерин басып алган, ал эми анын шериги өз канатында ийгиликсиздикке учураган.
Бирок Кассийдин алысты жакшы көрбөгөндүгү жана үмүтсүздүгү чечүүчү роль ойногон.
Баары бүттү деп ойлогон Кассий өз жанын кыйган.
Үч жумадан кийин өз жоокерлеринин кысымы менен Брут экинчи салгылашууга кирген.
Октавиан оорусунан улам дээрлик катышпаган бул кандуу салгылашта дал Антонийдин кол башчылык таланты триумвирлерге толук жеңиш алып келген.
Брут өз жанын кыйгандан кийин Антоний маркум душманынын денесин кызгылт көк плащ менен жаап, ага урмат көрсөткөн.
Республика кулаган.
Дүйнө кайрадан бөлүштүрүлгөн.
Октавианды Италияны тынчтандырууга калтырган Антоний чыгыш провинцияларына жөнөгөн.
Анын максаты тартипти калыбына келтирүү жана Парфия менен болочок согуш үчүн каражат чогултуу болгон.
Ал өзүн эллинисттик монарх сыяктуу алып жүргөн: Афинаны колдогон, ишенимдүү шаарларга белектерди берген жана союздаш падышаларды такка отургузган.
Алардын арасында Иудеядагы Ирод да болгон.
Б.з.ч. 41–40-жылдардын кышында Киликияда тагдыр чечүүчү жолугушуу болгон.
Антоний Клеопатраны жакында болгон согуштагы ролун тактоо үчүн өзүнө чакырган.
Египеттин ханышасы Тарска алтын жалатылган кеме менен, кызгылт көк желкендердин астында, нимфалар жана грациялар кейпиндеги коштоочулары менен келген.
Театралдуулукка жана жыргалга жакын Антоний толугу менен арбалып калган.
Клеопатра ал үчүн жөн гана союздаш эмес, Афродита кудайынын, Дионистин шеригинин жердеги образына айланган.
Ал эми Марк өзүн Дионис менен барган сайын көбүрөөк салыштыра баштаган.
Антоний Александрияда той-тамашага берилип жүргөн учурда Италия жарылуу алдында турган.
Октавиан ардагерлерге жер берүү үчүн кеңири конфискацияларды жүргүзүп, бул калктын жек көрүүсүн жараткан.
Антонийдин аялы Фульвия жана анын иниси Луций муну пайдаланууга аракет кылып, куралдуу жаңжал — Перузия согушун — башташкан.
Бирок Марк таң калычтуу пассивдүүлүк көрсөтүп, күрөшкө аралашкан эмес.
Октавиан Луцийди Перузияда курчоого алып, шаарды өрттөп жиберген.
Рим ээликтерине басып кирген парфиялыктардын коркунучу жана өз кызыкчылыктарын коргоо зарылдыгы гана Антонийди кайтып келүүгө мажбур кылган.
Б.з.ч. 40-жылы Брундизийде триумвирлер кайрадан макулдашууга жетишкен.
Антонийге Чыгыш, Октавианга Батыш берилген.
Фульвиянын өлүмү жаңы династиялык союзга жол ачкан.
Марк Октавиандын ыймандуу жана кадыр-барктуу карындашы Октавияга үйлөнгөн.
Көп өтпөй Сицилияны көзөмөлдөп турган Секст Помпей да келишимге кошулган.
Тынчтык калыбына келгендей көрүнгөн, бирок бул бороондун алдындагы гана тынчтык болгон.
Б.з.ч. 37-жылы триумвираттын ыйгарым укуктары дагы беш жылга узартылган.
Октавиан убада кылган кошумча күчтөрдү ала албаган Антоний б.з.ч. 36-жылы Парфияга каршы чоң жортуул баштаган.
Ал эбегейсиз армия топтогон: 16 легион, 10 миң атчан аскер жана 30 миң көмөкчү жоокер.
Красстын каталарын кайталабоону көздөгөн Антоний Армения аркылуу Мидия-Атропатенага басып кирген.
Бирок шашылыштык жортуулду кыйраткан.
Курчоочу жабдыктары бар обоз артта калып, парфиялыктар тарабынан жок кылынган.
Фрааспа чебинин курчоосу ийгиликсиз аяктаган.
Римдиктер парфиялык атчан аскерлердин тынымсыз чабуулдары астында тоолор аркылуу артка чегинүүгө аргасыз болушкан.
Антонийдин темирдей эрки жана жоокерлерди башкара билүүсү гана армияны толук жок болуудан сактап калган.
Бирок жоготуулар өтө оор болгон — болжол менен 25 миң адам.
Өзүнүн беделин калыбына келтирүүгө аракет кылып, Антоний б.з.ч. 34-жылы Арменияны басып алып, падыша Артавазд IIни чыккынчылык жол менен туткунга алган.
Ал өзүнүн триумфун Римде эмес, Александрияда белгилеген.
Бул Рим коомчулугун катуу таң калтырган.
Клеопатраны «падышалардын ханышасы» деп жарыялоо жана чыгыш жерлерин алардын балдары — Александр Гелиос, Клеопатра Селена жана Птолемей Филадельф — арасында бөлүштүрүү Октавианга пропагандалык согуш баштоо үчүн идеалдуу шылтоо берген.
Б.з.ч. 32-жылга карата ажырым биротоло кайтарылгыс болуп калган.
Октавиан мыйзамсыз түрдө Антонийдин керээзин ачып окуган.
Анда Марк Клеопатранын балдарынын укуктарын ырастап, өзү өлгөндөн кийин Египетте көмүлүүнү кааларын билдирген.
Римдиктер өз кол башчысынын «чыгышташып» кетишине нааразы болушкан.
Октавиан согушту Клеопатрага жарыялап, Антонийди Египет ханышасынын таасирине түшкөн сокур кул катары көрсөткөн.
Чечүүчү салгылашуу б.з.ч. 31-жылдын 2-сентябрында Акций тумшугунун жанында болгон.
Антонийдин флоту чоң жана оор кемелерден турган, бирок анда кайыкчылар жетишсиз болуп, лагерде оорулар жайылган.
Октавиандын адмиралы Агриппа Антонийди Амбракия булуңунда тосуп калган.
Салгылашуу кызуу жүрүп жаткан учурда Клеопатра өзүнүн жеңил кемелери менен фронтту жарып өтүп, түштүккө багыт алган.
Антоний күтүүсүз импульска берилип, флот менен армиясын таштап, анын артынан кеткен.
Бул жөн гана аскердик жеңилүү эмес, моралдык кыйроо болгон.
Командирсиз калган кургактагы легиондор Октавиандын тарабына өтүп кетишкен.
Б.з.ч. 30-жылдын 1-августунда Октавиандын аскерлери Александриянын дубалдарына жакындаган.
Антонийдин акыркы коргоочулары да аны таштап кетишкен.
Клеопатра өлдү деген жалган кабарды уккан Марк Антоний өз кылычына жыгылган.
Бирок жараат дароо өлүмгө алып келген эмес.
Ханыша тирүү экенин жана өзүнүн мүрзөсүнө бекенип алганын билгенден кийин, канга боёлгон кол башчы өзүн анын жанына алып барууну буйруган.
Аны жиптер менен терезе аркылуу өйдө көтөрүшкөн.
Антоний Клеопатранын колунда жан берген.
Бир нече күндөн кийин ханыша да анын артынан кеткен, анткени Октавиандын триумфунун «көркү» болууну каалаган эмес.
Египет Рим провинциясына айланган.
Болочок Август Октавиан Антонийдин улуу уулу Антиллди жана Цезардын уулу Цезарионду өлүм жазасына тарткан.
Бирок Марктын калган балдарын аяп, аларды Октавия тарбиялаган.
