Македониянын падышасы Антигон II Гонат менен Филанын — Селевкиддер мамлекетинин негиздөөчүсү Селевк I Никатордун кызынын — уулу Деметрий II Этолиялыктын өмүр жолу эллинизм дүйнөсүндөгү эң күчтүү эки династиянын саясий амбициялары менен тыгыз байланышта болгон. Деметрий бала кезинен эле атасынын мурасын коргоого даярдалып өскөн.
Ал өзүнүн көрүнүктүү кол башчылык талантын жана жеке эрдигин атактуу атасынын көзү тирүүсүндө, али өспүрүм кезинде эле көрсөтө алган.
Улуу Пиррдин уулу, Эпир падышасы Александр II алсырап турган Македонияга күтүүсүздөн басып киргенде, кийинчерээк «Сулуу» деген лакап атка ээ болгон жаш Деметрий армиянын башына турган.
Дердиядагы тарыхый салгылашта — ал, сыягы, Батыш Македониянын аскалуу капчыгайларынын биринде өткөн — Деметрий эпирлик аскерлерди жөн гана катуу жеңилүүгө учуратпастан, аларды дүрбөлөңгө түшүрүп качууга мажбур кылган.
Юстин өзүнүн хроникаларында жеңишке демденген ханзаада душманды Эпирдин өзүнө чейин кууп барып, Александр IIни коңшу Акарнаниядан кордук менен башпаанек издөөгө аргасыз кылганын жазат.
Жаш Деметрийдин бул жаркыраган жеңиши чоң стратегиялык мааниге ээ болду: Македониянын түндүк чек араларынын коопсуздугу толугу менен калыбына келтирилип, Антигон Гонатка бардык күчүн Түштүк Грекиядагы Македонияга каршы көтөрүлүштөрдү басууга топтоого мүмкүнчүлүк берди.
Жаш мураскердин саясий салмагы анын династиялык байланыштары аркылуу да баса белгиленген.
Б.з.ч. 250-жылдары Деметрий биринчи жолу үйлөнгөн. Анын жубайы күчтүү Селевкид падышасы Антиох II Теостун өз кызы Стратоника болгон.
Бул нике эллинисттик дүйнөдөгү эң ири эки державанын ортосундагы союздук мамилелерди бекемдөөгө багытталган.
Б.з.ч. 239-жылы атасы каза болгондон кийин тактыга отурган Деметрий көп өтпөй тарыхка өзүнүн аты менен кирген масштабдуу жаңжалга — Деметрий согушуна (б.з.ч. 238–229-жылдар) тартылган.
Бул согуш Македония үчүн эң оор сыноолордун бири болуп калды. Падышалык жалгыз өзү Этолия жана Ахей союздарынын бириккен күчүнө каршы турууга аргасыз болгон.
Бир караганда бул жаңжал гректердин македон тираниясына каршы асыл боштондук күрөшү сыяктуу көрүнүшү мүмкүн эле.
Бирок эллин полистерин бошотуу тууралуу бийик ураандардын артында өтө прагматикалык жана басып алуучулук амбициялар жашырынган.
Этолиялыктар да, ахейлер да алсызыраак коңшуларды өзүнө кошуп, өз федерацияларынын чек араларын кандай гана жол менен болбосун кеңейтүүгө умтулган.
Кырдаалды бул Македонияга каршы союздун сырттан — Египет падышасы Птолемей III Эвергет тарабынан — мол каржыланышы дагы оорлоткон.
Птолемейлер салттуу түрдө Македониянын таасирин алсыратууга аракет кылып келишкен.
Душмандардын тыгыз курчоосунда калган Деметрий II Грекиядагы салттуу македон таасирин коргоо үчүн өлкөнүн бардык ресурстарын мобилизациялоого аргасыз болду.
Ошол кезде Македониянын көзөмөлүн камсыз кылган негизги таяныч пункттар стратегиялык жактан өтө маанилүү Аттика менен Эвбея бойдон калган.
Согуш кезектешкен ийгиликтер менен жүргөн.
Плутарх македондуктардын чоң тактикалык жеңиши тууралуу маалыматты сактап калган: падышанын стратеги Битий Филакиядагы кандуу салгылашта атактуу Арат жетектеген ахей аскерлерин толугу менен талкалаган.
Түз аскердик аракеттер менен катар Деметрий татаал дипломатиялык оюн жүргүзүп, Пелопоннестеги шаарларда Македонияга берилген тирандык режимдерди активдүү колдогон.
Муну менен ал Ахей союзунун өсүп жаткан таасирине каршы салмак түзүүгө аракет кылган.
Б.з.ч. 236-жылы Деметрий чечкиндүү чабуулга өттү.
Күчтүү армиянын башында туруп, ал Беотияга кирди.
Б.з.ч. 245-жылы Херонеядагы жеңилүүдөн кийин Этолия союзуна мажбур жана кордуктуу көз карандылыкта калган беотиялыктар падышанын чакырыгын кубануу менен кабыл алып, Македониянын тарабына өтүштү.
Бул чоң стратегиялык ийгилик болду.
Бирок Пелопоннесте демилге душмандардын колуна өттү.
Ахейлер Мегалополь жана Орхомен сыяктуу ири борборлорду өз федерациясына кошуп, олуттуу саясий ийгиликтерге жетишти.
Ошентсе да алардын жеңиштери толук болгон эмес.
Арат Аргосту багындыра алган жок.
Македонияны колдогон тиран Аристипп ахейлер менен болгон ачык салгылашта эрдик менен каза болгондон кийин да, шаардагы бийликти анын бир тууганы Аристомах бекем кармап, македон таажысына берилген бойдон калды.
Деметрийдин тышкы саясий ишмердүүлүгүнүн өзгөчө туу чокусу б.з.ч. 231-жылдагы операция болгон.
Этолиялыктардын саны көп күчтөрү курчоого алган Акарнаниядагы Медион шаарынын тургундары өтө оор абалда калып, Македония падышасынан жардам сурашты.
Деметрийдин негизги армиялары башка фронттордо байланып тургандыктан, анын жеке өзү жардамга келүүгө физикалык мүмкүнчүлүгү жок эле.
Бирок падыша таң каларлык стратегиялык тапкычтык көрсөттү.
Македониянын казынасын пайдаланып, ал ардией иллирий урууларынын согушчан падышасы Агронду сатып алды.
Агрон дароо Медионго күчтүү деңиз десантын жөнөттү.
Иллириялыктар эч нерседен шек санабаган этолиялыктарга асмандан түшкөн чагылгандай күтүүсүз сокку уруп, шаарды курчап турган аскерлерди толугу менен талкалашты.
Медионду куткаруу боюнча бул мыкты пландалган операция Деметрий IIнин түштүктөгү акыркы белгилүү жана документтер менен ырасталган тышкы саясий жеңиши болуп калды.
Б.з.ч. 230-жылдардын экинчи жарымынан тартып падышанын көңүлүнүн негизги багыты аргасыздан өзгөрдү.
Македониянын түндүк-батыш чек араларында жаңы жана өтө коркунучтуу душман пайда болду — айыгышкан дардан уруулары македон жерлерине үзгүлтүксүз жана кыйраткыч чабуулдарды жасай башташты.
Бул варвардык агрессияны токтотуу падышанын бардык күчүн талап кылды.
Белгилүү тарыхчы Иоганн Густав Дройзен Деметрий II дал ушул дардандарга каршы оор жана алсыратуучу жортуулдардын биринде, б.з.ч. 229-жылы каза болгон деп эсептеген.
Бирок байыркы булактар падышанын өлүмүнүн так жагдайлары тууралуу унчукпайт, ошондуктан бул суроо бүгүнкү күнгө чейин ачык бойдон калууда.
Өз мамлекетинин улуулугун коргоо үчүн өмүрүн дээрлик тынымсыз согуштарда өткөргөн Деметрий II Этолиялыктын өлүмү Македония үчүн оор сокку болду.
Анын мыйзамдуу мураскери, болочок падыша Филипп V, ошол кезде болгону тогуз жашта эле.
Ошентип өлкө кайрадан регенттик башкаруунун жана саясий туруксуздуктун оор мезгилине кирүүгө тийиш болду.
