Аминта IIIнин генеалогиясы байыркы авторлордун талаштуу маалыматтарына чулганган. Рим тарыхчысы Юстин аны Менелайдын уулу жана атактуу Александр Iнин жээни деп атаган. Ал эми Клавдий Элиан атасынын аты Менелай болгон деген пикирге кошулуу менен бирге, Менелай никесиз төрөлгөн деген шылдың аралаш окуяларды келтирип, Аминтанын өзү болсо Аэроп IIнин сарайында кул катары кызматын баштаган имиш деп жазган.
Кыязы, римдик авторлор аны башка Аминта — Аминта II менен чаташтырышкан.
Азыркы тарыхнаама К. Ю. Белохтун изилдөөлөрүнө таянып, Аминтанын атасы Александр Iнин небереси Арридей болгон деген пикирге көбүрөөк ыкташат.
Майда-чүйдөсүндөгү айырмачылыктарга карабастан, бардык булактар негизги нерседе бир пикирде: Аминта өзүнүн тукумун Гераклдын өзүнө чейин алып барган ыйык Аргеаддар династиясына таандык болгон.
Аминтанын тактыга келишине чейин Македония б.з.ч. 399-жылы падыша Архелайдын өлтүрүлүшүнөн кийин башталган «башаламандык мезгилин» башынан өткөргөн.
Кыска убакыт ичинде тактыда падышалар улам бири-бирин алмаштырып турган.
Архелайдан кийин Кратей бир нече күнгө бийликти басып алган. Андан соң жаш Орест Аэроптун регенттиги астында башкарган.
Аэроп б.з.ч. 394–393-жылдары каза болгондон кийин бийлик үчүн күрөш эң жогорку чекке жеткен.
Болгону бир жылдын ичинде Македонияда бир нече башкаруучу алмашты: Аминта II Элимеянын башкаруучусу Дерданын колунан каза болуп, Аэроптун уулу Павсаний болсо Аминта III тарабынан бийликтен кулатылган.
Тарыхчылардын көпчүлүгү Аминта IIIнин узак жана татаал башкаруусунун башталышын б.з.ч. 393 же 392-жылга таандык кылышат. Бирок илимде бул даталарды б.з.ч. 390-жылдардын аягына жылдырган башка версиялар да бар.
Аминта тактыда бекемделип жетишпей жатып эле Македония Бардила жетектеген иллириялыктардын өлүмгө тете коркунучуна туш болду.
Варварлардын чабуулу ушунчалык кыйраткыч болгондуктан, Аминта качууга аргасыз болуп, Диодордун маалыматы боюнча тактыга алардын колундагы марионеткалык башкаруучу Аргей отургузулган.
Өз таасиринин калдыктарын сактап калууга аракет кылган Аминта айласыз кадамга барды: Олинф жетектеген Халкидика союзу менен 50 жылдык коргонуу келишимин түздү.
Ал союздаштарына чыгыштагы ири аймактарды — Мигдония менен Анфемунтту — башкарууга өткөрүп берип, кеңири соода артыкчылыктарын да берди.
Аргей IIнин тагдыры жана Аминтанын кайра бийликке келиши боюнча талаштар бүгүнкү күнгө чейин уланууда.
Бир версия боюнча, болгону эки жылдан кийин Аминта фессалиялык досторунун же спарталык жалданма жоокерлердин жардамы менен таажысын кайра кайтарып алган.
К. Ю. Белох жана А. С. Шофман сыяктуу башка изилдөөчүлөр болсо иллириялык баскынчылык жана Аргейдин бийликке келиши кийинчерээк — болжол менен б.з.ч. 385-жылы болгон деп эсептешет.
Бул жерде Исократтын күбөлүгү өзгөчө кызыктуу.
Ал бул окуяны дээрлик керемет катары сүрөттөгөн: өлкөсүнүн дээрлик баарын жоготуп, болгону «бир үзүм жерге» ээ болуп калган Аминта үч айдын ичинде мамлекеттин үстүнөн көзөмөлүн кайра калыбына келтирген.
Бирок бул жеңиштин кубанычын Олинфтин позициясы бузду. Оор учурда Аминтадан жерлерди алган шаар аларды мыйзамдуу ээсине кайтарып берүүдөн кескин баш тартты.
Б.з.ч. 380-жылдардын ортосуна карата Македония душмандардын курчоосунда калды: батышта — иллириялыктар, түндүктө — фракиялыктар, чыгышта болсо агрессивдүү түрдө кеңейип жаткан Халкидика союзу.
Олинфтыктар өлкөнүн дээрлик баарын, анын ичинде борбор шаарлардын бири болгон Пелланы да басып алышты.
Падышанын ээлиги Эгинин айланасындагы Пиериянын тар тилкесине чейин кыскарды.
Дал ушундай оор учурда Аминта өзүн мыкты дипломат катары көрсөтүп, Спартадан жардам сурады.
Олинфтин күчөшүнөн жана анын Афина менен союз түзүшүнөн чочулаган спарталыктар Македонияны өздөрү үчүн маанилүү «буфердик мамлекет» жана аскерлеринин тоскоолдуксуз өтүшүнүн кепилдиги катары көрүштү.
Согуш б.з.ч. 382-жылы башталды.
Спарталык кол башчылар Эвдамид, Телевтий жана падыша Агесиполид I узакка созулган салгылашууларды жүргүзүштү.
Жогорку даражалуу аскер башчыларынын өлүмүнө жана оорулардын жайылышына карабастан, Олинфтун курчоосу уланды.
Б.з.ч. 379-жылы шаар багынып берди.
Халкидика союзу таратылып, Аминта III акыры өз падышалыгын кайрадан бириктирип, жоготкон бардык жерлерин кайтарып алды.
Ушул эле мезгилде Македония Одрис падышалыгы менен болгон байланыштарын да чыңдаган.
Фракия падышасы Котис Iнин кызыкчылыктарын көздөп иш жүргүзгөн афиналык кол башчы Ификрат өзүнүн ийгиликтери менен Аминтаны ушунчалык таасирленткендиктен, македон падышасы аны расмий түрдө асырап алган.
Бул кадам династиялык байланыштарды гана бекемдебестен, кийинки аскердик реформалардын пайдубалын да түзгөн.
Кийинчерээк македон жөө аскерлерин кайра түзүүдө дал Ификраттын аскердик үлгүлөрү таасир берген деп эсептелет.
Чек араларынын коопсуздугун камсыз кылгандан кийин Аминта III өмүрүнүн акыркы жылдарында кылдат саясий оюнга өттү.
Ал Спартанын күчү солгундап бара жатканын түшүнүп, македондук кеме куруучу жыгачка кызыккан Афина менен жакындаша баштады.
Б.з.ч. 375 же 373-жылы эки мамлекеттин ортосунда союз түзүлдү.
Ал эми б.з.ч. 371-жылы жалпы грек конгрессинде Македониянын элчиси Афинанын Амфиполго болгон дооматтарын колдоду.
Падыша Фессалиянын иштерине да активдүү кийлигишип, Феранын башкаруучусу Ясон менен союз түзүп, коңшу мамлекеттердин чек ара талаштарында ортомчу катары чыккан.
Падышалык сарайдын ички жашоосу да андан кем эмес дүрбөлөңдүү болгон.
Аминтанын жубайы Эвридика — тектүү линкесттик, балким түпкү теги боюнча иллириялык үй-бүлөнүн өкүлү болгон.
Бул нике батыш чек араларды турукташтыруу максатында жасалган стратегиялык кадам эле.
Эвридикадан келечектеги үч падыша төрөлгөн — Александр II, Пердикка III жана улуу Филипп II Македонский.
Падышанын Аргеаддар тукумунан чыккан Гигея аттуу экинчи аялы да болгон. Анын уулдары кийин Филипп менен бийлик үчүн күрөштө атаандаш болушат.
Тарых Эвридиканын күйөөсүнө каршы кутуму тууралуу караңгы ушактарды да сактап калган.
Юстиндин маалыматы боюнча, ал Аминтаны өлтүрүп, өзүнүн күйөө баласына — ошол эле учурда сүйүктүүсү болгон адамга — турмушка чыгууну пландаган имиш.
Бирок бул план алардын кызы Эвриноя тарабынан ачылып калган.
Ошого карабастан, падыша балдары үчүн аялын кечирген.
Кызыктуу дагы бир жагдай — Аминтанын сарай дарыгери Никомах болгон.
Анын уулу, келечектеги улуу философ Аристотель, балалык чагын Македониянын падышалык сарайында өткөргөн.
Бул жагдай кийинчерээк аймактын маданий өнүгүү багытына олуттуу таасир эткен.
Аминта III б.з.ч. 370 же 369-жылы терең карылыкта каза болуп, бийликти улуу уулу Александрга өткөрүп берген.
Анын 24 жылга созулган башкаруусу саясий жактан аман калуунун үлгүсү болуп калды.
Тарыхчы Ю. Борза белгилегендей, Аминта «аянычтуу абалдагы» өлкөнү башкарган жана өз убагында жеңилдик берүүнү, союз түзүүнү жана улуу державалардын кызыкчылыктарынын ортосунда чебер маневр жасоону билгендиктен гана Македониянын бүтүндүгүн сактап кала алган.
Ал уулдарына жөн гана аймакты эмес, кайра жанданган монархияны калтырды.
Мамлекетте куралчан жарандардын иштеп турган Элдик жыйыны бар эле жана Жогорку Македониянын урууларынын үстүнөн падышанын сюзеренитети кайра калыбына келтирилген.
Эгидеги — азыркы Вергинадагы — анын мүрзөсү кайсы экендиги археологдор арасында бүгүнкү күнгө чейин талаш жаратканы менен, Аминтанын башкы эстелиги — анын кыйроодон сактап калган Македониясынын өзү.
Ал өз уулу Филипп IIнин жана небереси Александр Македонскийдин улуу жетишкендиктери үчүн негиз түзүп кеткен.
