Лю Бан Фэнсянь уездинде дыйкан үй-бүлөдө төрөлгөн. Жаштыгында майда кызмат адамы болуп иштеп, милдетине шалаакы мамилеси жана ичимдикке жакындыгы менен белгилүү эле. Анын тагдыры Люй деген жогорку даражалуу чиновник анда лидерлик шыктарды көрүп, кызын (кийинки императрица Люй-хоуну) ага узаткандан кийин кескин өзгөрдү.
Б.з.ч. 209-жылы Цинь Шихуандын өлүмүнөн кийин Цинь империясында Чэнь Шэ жетектеген жалпы көтөрүлүш тутанат. Ошол маалда айыпталуучуларды каторгага айдап бара жатып, аларды кое берип жибергенден кийин бийликтен жашырынып жүргөн Лю Бан көтөрүлүшкө кошулат.
Жээн-тайкеси Фань Куай менен чиновник Сяо Хэнин колдоосу аркасында ал Пэй уездинин башчысы болуп, Пэй-гуң наамын алды. Башкы кеңешчиси Чжан Ляндын жардамы жана «боорукер башкаруу» тактикасы менен бир шаардан кийинкисин ала жүрүп, б.з.ч. 207-жылы Циньдин борбору Сяньянга кирип, Цын династиясынын акыркы бийлик ээси Цзыиндин багынышын кабыл алды.
Бирок борборго кирген соң анын негизги атаандашы — кыйла күчтүү аскерий ресурстарга ээ кошуунбашы Сян Юй менен бетме-бет келди. Сян Юй Лю Банан кийин Сяньянды ээлеп, императорду жазалап өлтүрдү, шаарды тоноп, ойрондоду. Ал Кытайды 18 удельдүү ээликке бөлүп, Лю Банга борбордук аймактардын ордуна Сычуань менен Шэньсинин түштүгүн ыйгарды. Мунун жооп иретинде Лю Бан куралдуу күрөштү баштады.
Түз салгылаштарда Сян Юй көп жолу жеңгенине карабастан, Лю Банды талкалай албай койду: ал эки фронтто согушууга мажбур болсо, Лю Бандын тарапташтарынын саны улам өсө берди.
Сян Юй күчүнө таянса, Лю Бан таланты менен белгилүү кеңешчилерине таянды: стратегияда — Чжан Лян, башкарууда — Сяо Хэ, аскерде — Хань Син.
Аягында б.з.ч. 203-жылы Гайсядагы чечүүчү салгылашуу Лю Бандын жеңиши менен бүттү. Анын аскери Сян Юйдун колун курчоого алып, жоокерлерин руханий жактан мүнөздөш үчүн Чу өлкөсүнүн ырларын ырдатты. Өзүн сатылгандай көргөн Сян Юй аскерин таштап, өз жанын кыйды — бул Лю Бандын түпкү жеңишине жол ачты.
Б.з.ч. 202-жылы Лю Бан өзүн Гао-цзу император деп жарыялап, Хань династиясын негиздеди жана борборду Чанъанга көчүрдү. Баштагы жылдары согуштан талкаланган чарбачылыкты көтөрүү үчүн бир катар реформалар жүргүзүлдү: дыйкандарга салыктар азайтылды, өзүн кулчулукка сатып жибергендер бошотулду. Ошону менен катар ал бийликке алып келген мурдагы үзөңгүлөштөрүнө шектенүү менен мамиле кылып, б.з.ч. 196-жылы аны жеңишке жеткирген Хань Син менен Пэн Юэ жазаланып өлүмгө өкүм кылынган.
Б.з.ч. 200-жылы ал хуннулардын шаньюю Модэ жетектеген коркунуч менен беттешти. Сан жагынан артыкчылыгына карабай, Лю Бандын аскери Байдэнде курчоого алынды. Натыйжада б.з.ч. 198-жылы «Тынчтык жана туугандык» келишимине кол коюлуп, ага ылайык Хань хуннуга тартууларды (дань) берип, шаньюйга ханьдык ханышаларды турмушка узатып турууга макул болду.
Лю Бан б.з.ч. 195-жылы дүйнө салды; тактысын улуу уулу Лю Инге (император Хуэй-ди) мурас калтырды. Бирок реалдуу бийлик Люй-хоу аттуу жесир императрицанын колуна өтүп, ал б.з.ч. 180-жылга чейинки жаш падышалардын атынан өлкөнү башкарып турду. Лю Бандын өкүмдарлыгы кытай тарыхындагы эң узакка жана таасирдүү болгон династиялардын бирине жол ачты: ал Циньдин катаал мыйзамдарын жумшартып, конфуцийчиликтин беделин калыбына келтирген гуманисттик реформалар аркылуу кийинки цивилизациялык гүлдөп-өсүүгө негиз салды.
