
Сахиб I Герайдын бийликке көтөрүлүү тарыхы Казандагы терең династиялык кризистин шартында башталган. 1519-жылы түздөн-түз мураскер калтырбастан каза болгон казан ханы Мухаммед-Аминден кийин, Волга боюнда бийлик боштугу жаралган. Ошол мезгилде бийлик жүргүзүп турган (1515–1523) Крым ханы Мехмед I Герай муну өз династиясынын таасирин кеңейтүү үчүн стратегиялык мүмкүнчүлүк катары көрүп, бош калган такка өзүнүн иниси — Сахибди жигердүү сүрөй баштаган. Бирок Москванын саясий эрки күчтүүрөөк чыккан: улуу княздын талабы менен 1519-жылдын апрелинде Казандын башына касимовдук хан Шах-Али келген. Жергиликтүү ак сөөктөрдүн колдоосунан ажыраган жана Москвачыл багыты менен көлөкөлөнгөн анын бийлиги болгону үч жылга созулган.

Татар аристократиясынын нааразычылыгы ири кутумга айланган. 1521-жылы казандык мурзалардын делегациясы Крымга келип, аларга Герайлар тукумунан башкаруучу берүүнү өтүнгөн. Ошол эле жылдын жазында Мехмед I Герай Сахибди Казанга жөнөткөн. Апрелде Сахиб чакан кошуун менен шаардын дубалдарына жакындаганда, ал жерде алдын ала даярдалган көтөрүлүш чыккан. Орус гарнизону жок кылынган, москвалык элчи В. Ю. Поджогин жана соодагерлер камакка алынган, ал эми Шах-Али Москвага качып барып баш паанек тапкан. Такка олтургандан кийин, Сахиб Герай дароо Русь мамлекетине согуш жарыялаган.
1521-жылдын жай айлары Крым менен Казандын күчтөрүнүн ири биргелешкен жортуулу менен белгиленген. Сахиб Нижний Новгород менен Владимирди талап-тоноп, андан кийин Коломнанын жанында агасы Мехмеддин аскерлери менен кошулган. Алардын бириккен ордосу Москванын өзүнө чейин жетип, чет жакаларын кыйратып, абдан көп сандагы туткундарды колго түшүргөн, андан соң хандар август айында өз ээликтерине жеңиш менен кайтып келишкен. Чабуулдар 1522-жылдын күзүндө да уланган.
1523-жылга келгенде Москва менен болгон мамиле кайра артка кайткыс чекке жеткен. Жазында Сахиб туткун элчи Поджогинди жана бардык орус соодагерлерин өлтүрүүнү буйруган, бул ошол эле жылдын август–сентябрь айларында орус аскерлеринин ири жооп жортуулуна түрткү берген. Тактан кулатылган Шах-Али башында турган кеме кошууну Волганын жээктерин талап-тоноп, ал эми атчан аскерлер Свияга дарыясында татарларга сокку урган. Ошол эле маалда москвалыктар Васильсурск чебин түптөп, андан аркы чабуул үчүн таяныч пункт түзүшкөн. Октябрда Сахиб Герай өч алууга аракет кылып, Галичти курчоого алган, бирок шаар багынган эмес.
Өсүп жаткан коркунучту түшүнгөн Сахиб агасы Саадет Герайга кайрылып, андан артиллерия жана янычарларды сураган, бирок баш тартууга туш болгон. Жалгыз калган соң, 1524-жылдын жазында ал радикалдуу кадамга барып, султан Сулеймандын колдоосуна үмүт артып, өзүн Осмон империясынын вассалы деп тааныган. Бирок князь Иван Бельскийдин 150 миңдик аскери Казанга жакындаганда, Стамбулдан жардам келген эмес. Сахиб Герай такка өзүнүн 13 жаштагы жээни Сафу Герайды калтырып, Крымга качууга мажбур болгон. Анын Казандагы биринчи бийлиги болгону үч жылга созулган.
1524-жылы мекенине кайтып келүү Сахибге тынчтык алып келген эмес. Агасы Саадет Герайдын буйругу менен ал Балаклавадагы түрмөгө ташталган. Бирок ошол эле жылдын күзүндө ал бошотулган: ханга такка талапкер Ислям Герайга каршы күрөшүү үчүн инисинин тажрыйбасы жана кадыр-баркы керек болуп калган. Кийинки жылдары Сахиб эки жолу калга-султан (мамлекеттеги экинчи адам) кызматын ээлеген — 1525–1526 жана 1528–1530-жылдары. 1531-жылы Ширин уруусуна каршы жазалоочу жортуулга катышкандан кийин, Сахиб Герай Крымдан чыгып, Стамбулга кеткен, бул анын Осмон сарайы менен жакындашуусунун маанилүү этабы болгон.
1532-жылдын майында Саадет Герай тактан баш тарткан. Крымда Ислям Герай бийликке келген, бирок султан Сулейман анын легитимдүүлүгүн таануудан баш тарткан. Ошол эле жылдын күзүндө падишах Сахибди жаңы крым ханы кылып дайындап, ага бийликтин символдорун — кундуз тебетей менен кылычты тапшырган. Янычарлардын коштоосунда Сахиб I Герай Крымга келген, ал жерде беш айлык каршылыктан кийин Ислям I Герай Очаков менен Перекопту алып, тактыны бошотууга мажбур болгон.
Сахиб Iнин Крымдагы бийлиги узакка созулган жарандык согуш менен башталган. Ислям Герай бийликти кайтаруу аракеттерин токтотпой, 1534-жылдын жайында көтөрүлүш баштаган. Күрөш 1537-жылга чейин созулган, ошол кезде Сахиб Перекоптун алдында көтөрүлүшчү жээнине кыйраткыч сокку урган. Көп өтпөй Ислям Бакы-бей жиберген жалданма киши тарабынан өлтүрүлгөн. Баш ийбеген ак сөөктөрдү (биринчи кезекте Ширин уруусун) биротоло тизгиндөө үчүн хан Мансур жана Седжевут урууларын көтөрүп, өзүнө берилген кызматчы аристократияга таянган.
Сахиб I Герай тарыхка улуу куруучу жана реформатор катары кирген:
Ал резиденцияны Салачыктан жаңы жерге көчүрүп, кереметтүү «Бакча-Сарайдын» пайдубалын түптөгөн.


Гёзлевдеги (азыркы Евпатория) гавань кеңейтилген, бул хандыкка Осмон аймактарын айланып өтүп, деңизге өз алдынча чыгуу мүмкүнчүлүгүн берген.
Хан ногойлорду отурукташкан жашоо образына жигердүү түрдө мажбурлап, дыйканчылыкты өнүктүргөн жана мамлекеттин экономикалык негизин бекемдеген.
Осмон тажрыйбасына таянып, ал мушкетчилер бөлүктөрү, талаа артиллериясы жана «вагенбург» (чынжырланып бекитилген арабалардан турган коргон) тактикасы бар заманбап армия түзгөн.
Сулейман Кереметтүүнүн ишенимдүү союздашы катары, Сахиб I көптөгөн жортуулдарга катышкан. 1538-жылы ал Молдавияга Пётр Рарешке каршы жортуул маалында султан менен жеке жолуккан, анын натыйжасында Буджак ажыратылып, Очаков оккупацияланган. 1539-жылы Жане уруусундагы черкестерге каршы Түндүк Кавказга экспедиция жасалган. 1539–1540-жылдардын кышы анын уулу Эмин Герайдын Литвага жасаган оор, бирок ийгиликтүү жортуулу менен белгиленген.

Бирок 1541-жылы качкын князь Семён Бельский баштаган Москвага каршы жортуул ийгиликсиз аяктаган. Колбашчылыктын ичиндеги келишпестиктерден жана орус воеводаларынын Окада артиллерияны колдонуу менен чечкиндүү аракеттеринен улам, Сахиб Герай дарыядан өтүүгө батына албай, Пронскту да ала албастан артка чегинген.
Кийинки жылдары хан Кавказда (1542, 1544-жылдары) жана Волга боюнда бир катар ийгиликтүү жортуулдарды жүргүзгөн. 1545-жылы ал Астраханды басып алып, хан Ямгурчини кууп чыккан, ал эми 1546-жылы Перекоптун алдында Астрахан үчүн өч алууга келген 10 миңдик ногой аскерин мушкеттер менен замбиректердин үстөмдүк кылган от күчүн колдонуу аркылуу түзмө-түз жок кылган.
Улуу хандын доорунун аягы 1551-жылы күтүүсүздөн келген. Султан Сулейман ага Иранга каршы аттанууну буюрганда, Сахиб Герай аскердин кедейлиги жана даяр эместиги менен жүйө келтирип, баш тарткан. Бул Стамбулда шек жараткан. Ошол эле учурда хан стратегиялык ката кетирген: ал өзүнүн жээни Девлет Герайды Крымга жиберүүнү өтүнгөн (сыртынан караганда Казанга жөнөтүү үчүн), бирок чыныгы максаты — атаандашын султандын сарайынан алыстатуу болгон.
Султан кеңешчилеринин сөзүнө кулак салып, бийликти алмаштырууну чечкен. Сахиб Герайды Крымдан чыгарып кетиш үчүн аны черкестерге каршы кезектеги согушка жөнөтүшкөн. Хан Кавказ тоолорунда согушуп жүргөндө, Девлет Герай янычарлар менен Гёзлевге түшүп, Бахчисарайды ээлеген. Татар бийлери ошол замат жаңы башкаруучунун тарабына өтүп кетишкен. Атасынын бийлигин коргоого аракет кылган Сахибдин уулу, калга Эмин Герай Альма дарыясынын боюнда өлтүрүлгөн.
Сахиб Герай төңкөрүш тууралуу уккандан кийин, аскери тарабынан таштап кеткен. Аны Таман чебине жеткирип, түрмөгө камашкан, ошол жерде көп өтпөй өзүнүн чоң жээни Булюк Герай тарабынан өлтүрүлгөн. Девлет Герайдын буйругу менен тактан кулатылган өкүмдардын бардык балдары жана неберелери аёосуз кырып жок кылынган. Канга боёлгон аяктоого карабастан, Сахиб Iнин сөөгү Бахчисарайга жеткирилип, Салачыкта хан Хажи Герайдын үй-бүлөлүк дюрбөсүнө урмат-сый менен коюлган. Ушундайча талаа империясынын эң жаркын жана карама-каршылыктуу башкаруучуларынын биринин доору аяктаган.



