Мехмед Герай саясий аренадагы кокустук фигура болгон эмес. Ал өмүрүнүн көп бөлүгүн атасынын ишенимдүү жардамчысы жана «оң колу» макамында өткөргөн. Анын расмий көтөрүлүшү 1555-жылы, Судбищи алдындагы салгылашуунун кайгылуу окуяларынан кийин башталган. Ошол учурда орус аскерлери менен болгон катуу кармашта анын улуу агасы, калга Ахмед Герай каза тапкан. Дал ошол мезгилде Мехмед ардактуу жана жооптуу калга-султан даражасын — тең башкаруучу жана тактын биринчи мураскери деген чинди алган, ал бул кызматты жыйырма эки жыл бою (1555–1577) аркалаган.
Анын аскердик тажрыйбасы токтобогон жортуулдарда калыптанган. Дайындалган жылы эле, атасы Туланы курчап турган чакта, Мехмед «Крымдын сакчысы» болуп калып, негизги аскерге каалаган учурда жардамга чыгууга даяр турган. Кийинки жылдары ал эң ири операцияларды жеке өзү жетектеген же аларга катышкан:
1558-жылдын кышы: Түштүк орус чек араларына жасалган зор ордонун жортуулу, аны Москванын аскер полкторунун чек арага өз убагында жылышы гана токтоткон.
1563 жана 1570-жылдары: агасы Адил менен бирге Рязань менен Каширага жасалган кандуу жортуулдар.
1566-жылы: Венгрияга жасалган алыскы жортуул, анда крым атчан аскерлери австриялык Габсбургдарга каршы осмондор менен ийиндеш туруп согушкан.
1571–1572-жылдары: Москвага жасалган атактуу жортуулдарга жана бүтүндөй аймактын тагдыры чечилген каргашалуу Молоди салгылашына катышуусу.
Бирок атасынын бийлигинин акырында Мехмед менен анын агасы Адилдин ортосунда «улуу кастык» тутанган. Атаандаштык ушунчалык курч болгондуктан, Адиль Герай Калмиус дарыясынын боюнда өзүнүн Болы-Сарай аттуу чептүү шаарын да куруп, ал нааразы ногой мурзалары тартылган борборго айланган. Бийлик алмашуусу сөзсүз болорун сезген өлүм алдында жаткан Девлет Iнин темирдей эрки гана агайындыларды убактылуу жараштыра алган.
1577-жылдын июнунда, Девлет I Герай Бахчисарайда каза болгондо, 45 жаштагы Мехмед II Герай расмий түрдө хандык такка отурган. Туруктуулукту бекемдөөгө умтулуп, ал кечээги атаандашы Адилди жаңы калга кылып дайындаган. Жаңы хан эң биринчи кезекте коңшуларына өз күчүн көрсөтүүнү чечкен: анын ордосу Волынга каптаган. Талап-тоноонун масштабы абдан чоң болгон — татарлар 35 000 туткунду жана дээрлик бир миллион баш малды колго түшүрүп, польша падышасын жортуулду токтотуу үчүн ири кун төлөөгө мажбур кылышкан. Бул ийгилик Мехмеддин беделин бекемдеген, бирок алдыда аны өзү даяр эмес болгон сыноо — Персия менен узакка созулган согуш күтүп турган.
1578-жылдын жайында Осмон султаны Мурад III крым ханына Сефевий Иранына каршы жортуулга чыгууну буйруган. Мехмед II бөтөн жердеги титиреткен согушка аралашкысы келбей, ооруп жатканын жүйө кылып, өзүнүн ордуна калга Адиль Герайдын жана келечектеги башкаруучулар — Газы менен Сафа Герайлардын жетекчилиги астында 20 миңдик кошуун жөнөткөн.
Адегенде ийгилик татарларды коштогон: Ширванда алар Арас-хандын ирандык аскерин таш-талкан кылып жеңишкен. Бирок 1578-жылдын 28-ноябрында Моллахасан салгылашында каргашалуу окуя болгон. Хамза-мирзанын командачылыгындагы сан жагынан үстөм перс күчтөрү татар атчан аскерлерин талкалашкан. Калга Адиль Герай найза менен жарадар болуп, туткунга түшкөн. Анын тагдыры кайгылуу болгон: 1579-жылдын июлунда ал Казвинде өлтүрүлгөн.
Агасынын өлүмү Мехмед II үчүн өч алуу жортуулуна шылтоо болуп берген. 1579-жылдын жайында ал жеке өзү 100 миңдик аскерди баштап, Ширванга кирген. Ал агасынын каны үчүн өч алууга келгенин жарыялаган. Татарлар ирандыктарды аймактан сүрүп чыгып, эбегейсиз олжо жана миңдеген туткундарды колго түшүрүшкөн. Бирок максатына жеткен соң, Мехмед II султанды каарданткан иш кылган: ал өз алдынча түрдө согуш талаасын таштап кетип, түрк гарнизондорун кайра чабуулга өткөн перстер менен бетме-бет калтырган.
Бош калган калга орду жаңы династиялык кризисти жараткан. Мехмед II мураскер катары өз уулу Саадетти көргүсү келген, ошол эле маалда улуулук укугу боюнча бул орунга анын агасы Алп Герай талапкер болгон. Чатак ушунчалык күчөгөндүктөн, Алп жана дагы бир агасы Селямет Крымдан качышып, казактар тарабынан кармалып, бирок акыры Стамбулга жетип, ал жерде султандын колдоосуна ээ болушкан.
Мехмед II бара-бара ачык баш ийбестикке өткөн. 1582-жылы ал татар бийлеринин кеңеши колдогон жаңы Иран жортуулунан ачык түрдө баш тарткан. Буга жооп кылып султан түрк аскер башчысы Осман-пашага ханды камакка алууну буйруган. Чыр куралдуу каршылыкка айланган. 1584-жылы Мехмед II 40 миңдик аскер менен Кефени (Каффаны) — Крымдагы осмондордун негизги тирегин курчоого алган. Багынып берүү талабына ал текеберлик менен мындай деп жооп берген:
«Мен падишахмын, хутба менен тыйындын ээсимин — мени ким тактан түшүрүп, ким дайындай алат?»
Бирок саясий кырдаал өзгөргөн. Анын агасы Алп Герай түрктөр тарапка өткөн. 1584-жылдын майында Стамбулдан султандын жаңы талапкери — Ислям II Герай янычарлардын кошууну менен келген. Кылымдар бою Портага вассалдык байланыштар менен байланган крым ак сөөктөрү султандын жарлыгына каршы чыгууга батына алышкан эмес. Биринин артынан бири бектер Ислямдын тарабына өтө башташкан.
Мансур тукумундагы берилген ногой мурзаларынан башка баары таштап кеткен Мехмед II Герай Кефенин алдынан качууга мажбур болгон. Ал ногой талааларына жетип, ал жактан жаңы аскер чогултуп, тактыны кайра кайтарууну үмүт кылган. Бирок анын дене өзгөчөлүгү — ашыкча семиздиги каргашалуу роль ойногон. Анын артынан өзүнүн эле агалары — Алп, Селямет жана Мубарек түшүшкөн.
Перекоптун айланасында, Канлыджак деген жерде жай кыймылдаган хандын арабасын Алп Герайдын кошууну кууп жеткен. Мурдагы санаалашы жана агасы ага ырайым көрсөткөн эмес: тактан түшүрүлгөн башкаруучу ошол жерде муунтулуп өлтүрүлгөн.
Мехмед II Герай тарыхка бир гана жоокер катары эмес, мамлекеттик аппараттын реформатору катары да кирген: дал ошол ал нурэддин деген кызматты — хандыктагы хан менен калгадан кийинки үчүнчү маанилүү даражаны киргизген. Анын бийлиги Крымдын өз алдынчалуулугун жарыялоого болгон аракет болуп калган, бирок бул аракет Осмон империясынын аскердик жана саясий күчүнө урунуп талкаланган.
Хандын сөөгү Бахчисарайдагы (Эски-Юрттагы) үй-бүлөлүк күмбөзгө жеткирилип, ал жерде чоң атасы менен атасынын жанынан акыркы жайын тапкан.
