Кратер Жогорку Македониянын эң жогорку аристократиясына таандык болуп, Орестиданын байыркы жана бай уруусунан чыккан. Анын так туулган датасы тарыхчылар арасында талаштуу бойдон калууда: В. Хеккель ал б.з.ч. 370-жылдан көп өтпөй жарык дүйнөгө келген деп эсептесе, П. Фор бул датаны б.з.ч. 360-жылга жакындатат. Ал Александр менен Аристопатранын үй-бүлөсүндө өсүп, Амфотер аттуу бир тууганы болгон.
Жаш кезинен эле Кратер текебер мүнөзү жана македондук салттарга берилгендиги менен айырмаланган. Кийинки антикттик тарыхчы Диоген Лаэртский Кратер таасирдүү вельможа болуп турган кезде атактуу киник-философ Диогенди өзүнө чакырганы тууралуу уламышты сактап калган. Даанышмандын жообу уламышка айланган: ал Кратердин сарайындагы шаан-шөкөттүү дасторкондорго катышкандан көрө Афинада туз жалаганды артык көрөрүн айткан. Бул эпизод ошол мезгилде эле Кратердин аты эң жогорку макам жана байлык менен байланышканын көрсөтөт.
Александр Македонскийдин чыгыш жортуулу Кратер үчүн анын таланты толук ачылган аренага айланды. Баары б.з.ч. 334-жылы Граник жанындагы салгылаштан башталды. Ал жерде ал Орестида жана Линкестидадан чыккан педзетерлердин фалангасын жетектеген. Анын кадыр-баркы өтө тез өстү: б.з.ч. 333-жылы Исс жанындагы салгылашта анын кол алдында сол канаттын бардык жөө аскерлери турган. Ал формалдуу түрдө Парменионго баш ийгенине карабастан, перстердин чабуулун токтотууда анын ролу негизги болгон. Дал ушул мезгилде символикалык окуя да болгон — Сидон жанындагы арстан уулоо маалында Кратер Александрдын өмүрүн жеке өзү сактап калган. Бул алардын жакындыгын дагы күчөткөн.
Б.з.ч. 332-жылы армия алынгыс Тир шаарына туш болгондо, Александр убактылуу кетүүгө аргасыз болуп, курчоонун тагдырын дал Кратер менен Пердиккага ишенип тапшырды. Бул жерде Кратер өзүн кайраттуу жоокер гана эмес, тактик катары да көрсөттү. Тирдиктер тайманбас сыртка чыгуу чабуулун жасаганда, ал өз аскерлерине жалган чегинүүнү буйруган. Душман өз дубалдарынан өтө алыстап кеткенде, Кратер чагылгандай тез каршы чабуулга өтүп, каршылашын артка сүрүп таштаган. Шаардын акыркы деңизден штурму маалында ал флоттун сол канатын башкарып, бул узак курчоого чекит койгон.
Б.з.ч. 331-жылы Гавгамела жанындагы салгылаш анын «сол канаттын адамы» деген кадыр-баркын бекемдеди. Александр борбордо чечүүчү сокку уруп жатканда, Кратер Пармениондун жалпы жетекчилиги астында Дарий IIIнүн басымдуу күчтөрүнүн чабуулун кармап турган. Көп өтпөй андан кийин ага биринчи жолу толугу менен өз алдынча тапшырма — уксийлердин жериндеги бийиктиктерди басып алуу — ишенип тапшырылды жана ал бул милдетти мыкты аткарды.
Кратердин эң жаркын тактикалык маневрлеринин бири Перс дарбазалары жанындагы салгылаш болду. Александр капчыгайды жашыруун жолдор менен айланып өтүп жатканда, Кратер лагерде калып, бүт армия ошол жерде тургандай көрүнүш жараткан. Келишилген сурнай белгиси боюнча ал маңдайдан чабуул баштап, перстерди өлүмгө алып баруучу кыпчуурга кысып, аларды качууга мажбур кылган. Персеполь кулагандан кийин Александр Кратерге ушунчалык ишенгендиктен, өзү Персиданын ичкери аймактарына терең рейддерди жасаган учурда, негизги армияны отуз күнгө Кратер менен Пармениондун колуна калтырган.
Гирканияда жана Каспий деңизинин түштүк жээгиндеги тапурлардын жерлеринде Кратер өз алдынча лидер катары аракеттенүүнү улантып, Фрадат сыяктуу жергиликтүү сатраптарды багынууга мажбур кылган. Бирок анын таасири согуш талаасы менен гана чектелген эмес. Кратер Филотанын кутумун алдын алууда негизги фигурага айланган. Дал ал падышага Антигона аттуу наложницаны алып келген, анын көрсөтмөлөрү кутумчулар үчүн өлүмгө алып келген.
Аскердик кеңеште Кратер жалындуу жана таасирдүү сөз сүйлөп, күмөн санап турган Александрды Филотаны жок кылуу зарылдыгына ынандырган. Тарыхчылар Парменион өлүм жазасына тартылгандан кийин дал Кратер иш жүзүндө анын ордун ээлеп, империянын бардык жөө аскерлеринин командачысы болуп калганын белгилешет. Анын таасири бир кезде Филипп IIнин эски үзөңгүлөшү ээ болгон таасир менен салыштырмалуу болуп калды.
Бактрияда жана Согдианада Кратер кайра-кайра өзүнүн алмашкыс экенин далилдеди. Ал Кирополь жанындагы курчоо иштерин жетектеген, штурмдун кызуу маалында жарадар болгон. Александр колго түшпөс Спитамендин артынан кууп жүргөндө, Кратер тылдарды кармап, көтөрүлүштөрдү басып турган. Анын массагеттер үстүнөн болгон жеңиштери зор моралдык мааниге ээ болгон: жеңилгис жоокерлер деп эсептелген скифтер македондук тартип алдында баш ийген. Б.з.ч. 327-жылы Индия жортуулу башталган учурга карата Кратер жөн гана генерал эмес, армиядагы экинчи адам болуп калган.
Индияда Кратерге эң татаал логистикалык жана стратегиялык милдеттер тапшырылган. Ал Аригей сыяктуу шаарларды дубалдар менен курчап, жаңы конуштарды — Никия жана Букефаланы — негиздеп, басып алынган борборлорду бекемдеген. Пор падышага каршы Гидасп дарыясы жанындагы улуу салгылашта Кратерге өтө оор миссия жүктөлгөн: Александр жашыруун өтмөк жасап жатканда, ал душмандын көңүлүн дарыянын башка жээгинде кармап турушу керек эле. Инддер падыша менен салгылашуу үчүн бурулганда гана Кратер Гидасптан өтүүнү баштап, чегинип жаткан душмандын талкаланышын аяктаган.
Бирок Александрдын айланасында конфликт бышып жетилип жаткан. Кратер менен падышанын сүйүктүүсү Гефестиондун ортосунда кастык пайда болгон. Александр: «Кратер падышаны сүйөт, ал эми Гефестион — Александрды», — деп айткан. Кратер эски македондук мектепти — катаал, консервативдүү, персиялык жибектерди жана тизе бүгүүнү жек көргөн салтты — чагылдырган. Дал ал ардагерлердин кызыкчылыктарын билдирип, алар падышадан өмүрүн бекер тобокелге салбоону суранганда алардын өкүлү болуп чыккан.
Б.з.ч. 324-жылы Сузаларда Кратер маданияттарды жакындатуу саясатына ылайык, Дарий IIIнүн жээни Амастридага үйлөнгөн. Бирок көп өтпөй Александр аны кайра Македонияга жөнөтүү чечимин кабыл алды. Кратер 10 000 ардагерди мекенине алып барып, карыган Антипатрды наместник кызматында алмаштырышы керек эле. Бул Киликия аркылуу болгон сапар атайын жай жүргөндөй көрүнгөн. Тарыхчылар мунун себеби кол башчынын оорусуна байланыштуубу, анткени Александр анын дарыгери Павсанийге дарылоо боюнча кеңештер менен кат жазган, же падыша өзү саясий туруксуздуктан коркуп, ага шашпоону буйруганбы деп болжолдошот.
Б.з.ч. 323-жылдын июнь айында Александрдын өлүмү Кратерди Киликияда кармады. Бир заматта анын бардык ыйгарым укуктары кайра каралды. Вавилон бөлүштүрүүсүнүн шарттарына ылайык, ал акыл-эси начар падыша Филипп III Арридейдин простаты, башкача айтканда камкорчусу, деген титул алды. Бул кызмат ардактуу болгону менен, анын Вавилондон алыстыгынан улам дээрлик маанисиз эле.
Ошол эле учурда Грецияда көтөрүлүш тутанды — Ламия согушу башталды. Антипатр курчоодо калды жана Кратер асылдык көрсөтүп, эски үзөңгүлөшүнө жардамга шашты. Ал Македонияга зор кошумча күч менен келди. Союзду бекемдөө үчүн Кратер Амастрида менен ажырашып, Антипатрдын кызы Филага үйлөндү. Согуштун чечүүчү салгылашууларында Кратер жалпы командованиени өз ыктыяры менен Антипатрга өткөрүп берди. Бул македондуктарга жеңишке жетүүгө мүмкүндүк берди.
Бирок тынчтык узакка созулган жок. Империя диадохтор тарабынан бөлүнүп-жарылып жаткан. Б.з.ч. 321-жылы, же башка версия боюнча 320-жылы, Кратер регент Пердикканын тарапкери Эвменге каршы чыкты. Кратер жоокерлер арасында ушунчалык популярдуу болгондуктан, анын каршылашы Эвмен македондуктарды ага каршы чыгарууга да батынган жок. Анткени алар жөн гана легендарлуу кол башчынын тарабына өтүп кетет деп корккон. Кратерге каршы чет элдик атчандардын отряддары жөнөтүлдү.
Геллеспонт жанындагы акыркы салгылашында Кратер арстандай салгылашып, көптөгөн душмандарды жеке өзү өлтүрдү. Бирок тагдыр ырайымсыз болду: бир версия боюнча аны фракиялык жоокер өлтүргөн, башка версия боюнча — пафлагониялык, үчүнчү версия боюнча анын аты мүдүрүлүп, кол башчы салгылашуунун башаламандыгында тебеленип кеткен. Эвмен согуш талаасында өлүп жаткан досун тапканда, ачуу ыйлаган — македон жоокерлери үнүнүн бир гана жаңырыгы боюнча баш ийүүгө даяр болгон адамдын өмүрү ушинтип аяктады. Жети жылдан кийин анын күлү жесири Филага өткөрүлүп берилип, тийиштүү урмат-сый менен жерге берилди.
Кратер артында уулун калтырды, анын аты да Кратер болгон. Ал атасынын ишин улантып, Грецияда көрүнүктүү мамлекеттик ишмерге айланган. Ал эми «эски жоокердин» өзү кайтарылгыс өзгөргөн дүйнөдө македондук рухтун акыркы улуу коргоочусу катары тарыхка кирди.
