Флавий Валерий Аврелий Константин болжол менен б.з. 272-жылы 27-февралда Жогорку Мёзия провинциясындагы Наисс шаарында (бүгүнкү Ниш, Сербия) жарык дүйнөгө келген. Анын атасы — келечектеги цезарь Констанций I Хлор, ал эми апасы — Вифиниядан чыккан карапайым таверначынын кызы, христиан Елена болчу. Апасынын жөнөкөй теги менен кошо, ал күйөөсүнүн сарайында да, кийин уулунун тушунда да олуттуу роль ойногон. Кийинчерээк Констанций саясий нике үчүн Еленаны таштап, император Максимиан Геркулийдин өгөй кызы Феодорага үйлөнүүгө мажбур болгон. Ошондон кийин Константиндин агайын-туугандары көбөйдү: бир аттан туугандары Далмаций Улу, Юлий Констанций, Аннибалиан жана эже-карындаштары Анастасия, Констанция I, Евтропия II пайда болду.
Жаш чагында Константин Диоклетиандын жанында Никомедияда кызмат өтөп, Мисирге жана Персияга болгон жортуулдарга катышып, аскердик тажрыйба топтогон.
285-жылы Диоклетиан жаңы башкаруу системасын — тетрархияны — киргизди: империя эки август жана эки цезарьга бөлүндү. 293-жылы Константиндин атасы Батыштын цезары болуп дайындалып, Чыгышта Галерий цезарь болгон. 305-жылы Диоклетиан менен Максимиан тактыдан баш тарткан соң, Констанций Хлор Батыштын августу болуп калды, бирок анын ден соолугу кыйла начарлаган эле. Анын теңтөшү Галерий бийликти толук өз колуна алууга умтулуп, аскерлер Константинди август деп көтөрүп кетишинен чочулаган.
306-жылы Констанций Британияда, Эборакта (бүгүнкү Йорк) көз жумду. Аскерлер ошол жерде Константинди император деп жарыялады. Галерий буга макул болууга аргасыз болуп, бирок Константинди цезарь гана деп таанып, август наамын өзүнүн кишиси Флавий Северге ыйгарды.
Ошол эле 306-жылы Римде козголоң тутанды. Эл мурдагы император Максимиандын уулу Максенцийди бийликке алып келди. Константин Северге каршы багытталган союзду Максенций менен түздү. Север Римди курчоого алган, бирок жыйынтыкка жете алган жок. Максимиандын айла-амалына түшкөн ал акыры багынып, көп өтпөй өзүн-өзү өлтүрүүгө мажбурланган.
Галерий өзү Италияга кол салды, бирок Рим менен Равеннанын чептери алынгыс болуп чыкты. 308-жылы Лициний Батыштын августу, Максимин II Даза Чыгыштын августу деп жарыяланды. Константин да август наамын алды. Империя беш башкаруучуга бөлүнүп кетти.
Максимиан уулу Максенцийдин бийлигине чыдабай, 310-жылы Константинге Арелатка (Арль) келди. Ал күйөө баласы каза болду деген ушакты таратып, бийликти тартып алууга аракеттенди. Бирок аскер Константинге берилген бойдон калды. Максимиан Массилияга (Марсель) качты, бирок шаардыктар аны колго түшүрүп беришти. Ага өлүм түрүн өзүнө тандап алууга уруксат берилди — ал асынып өлдү.
312-жылы Константин зомбулукка айланган Максенцийдин бийлигине каршы аскер тартты. Максенций преториан гвардиясына жана жалданма жоокерлерге таянган, бирок талаа салгылаштарында улам утулуп жатты. 312-жылдын 28-октябрында Мульвий көпүрөсүндөгү салгылашта Константинтин аскери чечүүчү жеңишке жетип, Максенций Тибр дарыясына чөгүп өлдү; анын башын Константин Римде элге көрсөттү. Бул жеңиштин урматына Константин Аркасы тургузулган.
Ыйман уламышына ылайык, салгылаштын алдында император түшүндө крестти көрүп, «Ушул белги менен жеңесиң» деген сөздөрдү уккан. Ал лабарум — христиан белгиси түшүрүлгөн тууну жасоону буйруган.
Галерий өлгөндөн кийин август наамындагы эки башкаруучу — Лициний менен Максимин II Даза — кала берди. 313-жылы Лициний Дазаны талкалап, анын жерлерин кошуп алды. 314-жылы ал Константин менен кагылышып, жеңилип, Паннония, Далмация, Дакия, Македония жана Грецияны берүүгө мажбур болду. Он жылдан кийин, 324-жылы Адрианополдогу чечүүчү салгылашта Лициний дагы утулду. Анын аскерлери Хризополисте акыр аягына чейин талкаланды. Лициний өмүрү сакталат деген шарт менен багынып берген, бирок көп өтпөй Фессалоникиде өлтүрүлгөн. 324-жылдын 18-сентябрында Константин Рим империясынын жалгыз башкаруучусу болуп калды.
Жалгыз император болгондон кийин Константин мамлекеттик аппаратты бекемдеп, дыйкандарды жерге байлап, салыктарды көбөйттү. Империя 4 ири округга бөлүнүп, сарайда мамлекеттик кеңеш — консисторий — түзүлдү. 314–324-жылдары ал акча реформасын жүргүзүп, экономиканы чыңдады.
Алгач Константин бутпарас бойдон калган, бирок Максенций үстүнөн жеңгиден кийин христиандыкка улам жакындай баштады. 313-жылдагы Миландык эдикт ар бир адамга динин эркин тутууга укук берди. 321-жылы христиан чиркөөлөрүнө мүлккө ээ болуу укугу берилди. Айрым учурларда бузулган бутпарас ыйык жайларынын ордуна черкөөлөр курула баштады.
325-жылы ал Никей жыйынын чакырып, анда арийчил ой-пикир айыпталып, кафолик (жалпы) чиркөө догматтары бекиген. Император өзү: «Силер — чиркөөнүн ички иштеринин епископторусунар, мен — тышкы иштердин епискобумун» деп айткан.
324-жылы Константин байыркы Византийдин ордуна жаңы борбор шаар курууну баштады. 330-жылдын 11-майында шаар салтанаттуу түрдө «Жаңы Рим» аталышы менен ачылды. Бирок эл арасында ал Константинопол деген ат менен белгилүү болуп, түбөлүк ошол ат менен калып калды.
326-жылы үй-бүлө ичинде кайгылуу окуя болду: аялы Фаустанын доносу менен Константин улуу уулу Криспди өлүм жазасына тарттырды. Кийин донос жалган экени билинген соң, Фаустанын өзүн да жазалашты — аны мончодо бууп өлтүрүштү. Бул окуя сырдуу бойдон калып, Зосимустун айтымында, дал ушул окуялардан кийин император акыры христиандыкка толук кайрылган.
332-жылы Константин готторду, 334-жылы сарматтарды жеңди. Ал Иллирияга варвар уруулардын айрымдарын колондор катары көчүрүп келип, жерге байлады — бул кийинчерээк Европадагы крепосттук көз карандылыктын алгачкы нышандарынын бири болду. 337-жылы император Персияга жорукка даярданып, Иорданда чөмүлө турган ниетин билдирген. Бирок оору анын пландарын үзгүлтүккө учуратты.
337-жылдын 22-майында Никомедияда Константин ариандык епископ — Никомедиялык Евсевийден чөмүлтүлүп, андан көп өтпөй көз жумду. Анын сөөгү Константинополдогу Ыйык Апостолдордун храмына коюлган.
