
Клеопатра VII Филопатор б.з.ч. 69-жылы Александрия шаарында төрөлгөн, балким анын атасы Птолемей XII Авлеттин наложницасынан. Клеопатранын бала чагы б.з.ч. 58–55-жылдардагы саясий булгундар менен көлөкөлөнгөн: бул мезгилде атасы тактан кулатылып, сүргүнгө айдалган, ал эми тактыга анын эжеси Береника IV отурган. Римдиктердин жардамы менен Птолемей XII бийликке кайткандан кийин, ал өзүнүн душмандарын, анын ичинде Береникасын да, катаал жазалаган. Жаштыкта көргөн бул мыкаачы бийлик күрөшү Клеопатранын кийинки аракеттерин аныктап койгон.
Атасы б.з.ч. 51-жылы каза болгондон кийин, 18 жаштагы Клеопатра иниси Птолемей XIII менен бирге тактыны мурастаган; байыркы мысыр салты боюнча ал ага формалдуу түрдө турмушка да чыккан. Башкы бийликтин алгачкы убагында ал күйөө-инисин бийликтен четтеткен, бирок көп өтпөй анын кеңешчилери, анын ичинде евнух Потин, төңкөрүш уюштуруп, Клеопатраны Сирияга качууга мажбур кылышкан. Ал жакта Клеопатра өзүнө аскер чогулткан.
Б.з.ч. 48-жылы Египетке Юлий Цезардан жеңилип качып келген Гней Помпей Улуу башпаанек издеп келди. Птолемей XIII аны өлтүртүп, Цезардын ырайымына ээ болууну самаган. Бирок эки күндөн соң Александрияга келген Цезарь бул ишке катуу ачууланган. Ал Клеопатра менен иниси ортосундагы талашта өзүн арбитр деп жарыялады. Цезарьга куралга айланган марионетка керек экенин түшүнгөн Клеопатра аны жашыруун түрдө, чоң баштыкка жашынып, бөлмөсүнө кирип жолуктурган дешет. Ал 52 жаштагы римдик диктаторду акылы жана өнөрү менен өзүнө тартып, Цезарь анын тарабына өткөн.


Бул окуя Птолемей XIIIнин тарапкерлеринин көтөрүлүшүн шарттады. Колунда болгону 7000 аскери бар Цезарь Александрияда курчоодо калды. Кошумча күчтөр келгенден кийин гана ал көтөрүлүшчүлөрдү талкалады. Б.з.ч. 47-жылдын январында Птолемей XIII талкаланып качып бара жатып Нилде чөгүп өлдү. Ошондон кийин Клеопатра толук эрхтүү башкаруучу болду, ага шерик-тактыда экинчи иниси Птолемей XIV дайындалды. Көп өтпөй Клеопатра Цезардын уулун төрөп, ага Цезарион (Птолемей Цезарь) деген ат коюшту. Цезарь аны расмий мураскери катары тааныбаса да, Клеопатраны жана анын иниси-такташын Римге алып барып, Тибрдеги өзүнүн вилласында жашаткан. Бул рим аристократиясынын катуу нааразылыгын жаратты жана кутумдардын бир себеби болду. Б.з.ч. 44-жылдын 15-мартында Цезарь өлтүрүлгөндөн кийин, Клеопатра Египетке кайтты.

Б.з.ч. 41-жылы рим дүйнөсү бөлүштүрүлгөндөн кийин, Чыгыш жерлер Марк Антонийдин карамагына өткөн. Ал Клеопатраны Киликияга чакырып, аны Цезардын киши өлтүргөндөрүн колдогон деп айыптап, Парфияга жорук үчүн андан каражат алууну көздөгөн. Бирок Клеопатра анын мүнөзүн мыкты билгендиктен, Афродита кудайына окшоп жасанып, зор салтанаттуу кеме менен келип, аны өзүнө арбап алган. Ошентип, алардын он жылга созулган романтикалык байланышы башталган.

Марк Антоний аскерди калтырып, б.з.ч. 41–40-жылдардын кышын Александрияда өткөрүп, байлыгына баткан кумар-зоокко берилип жашады. Клеопатра ага үч бала төрөдү: эгиздер — Александр Гелиос менен Клеопатра Селена, кийин Птолемей Филадельф. Антонийдин колдоосу менен Клеопатра Птолемейлер державанын мүмкүнчүлүгүн калыбына келтире баштап, Кипрди, Сирия шаарларын жана башка аймактарды башкарууга алды. Өзүн барган сайын эллинисттик монархтай алып жүргөн Антонийдин бул аракеттери Римде нааразычылык жаратты. Б.з.ч. 32-жылы жарандык согушка барганда, Октавиан (Цезардын мураскери) бул согушту «рим элинин египеттик ханышага каршы согушу» деп жарыялады.
Б.з.ч. 31-жылы Акциум салгылашында Антоний менен Клеопатранын флоты талкаланды. Согуш маалында жеңилүүдөн чочулаган Клеопатра өз флоту менен качып кетти, Антоний анын артынан ээрчип, өзүнүн аскерин акырына чейин士 рухтан түшүрүп салды.


Антоний Египетке кайтып келип, күрөш улантууга алы жетпей, кумар-зоокко берилди. Б.з.ч. 30-жылдын жазында Октавиан Египетти көздөй жортуулга чыкты. Антонийдин акыркы аскерлери да Октавиандын тарабына өтүп кетишти. Клеопатра өзүнүн күмбөзүнө беркинип алып, Антонийге өзү өлгөнү тууралуу жалган кабар жиберген; буга ишенген Антоний кайгыдан өз кылычына өзү жыгылган.
Клеопатраны Римде триумфто жетелеп барууну каалаган Октавиан аны көрүп, жоошуткан сөздөрдү айтып чыгып кеткен. Бирок өзүн эмне күтүп турганын түшүнгөн Клеопатра б.з.ч. 30-жылдын 12-августунда өз жанын кыйды — балким уулануу же жемиш салынган себет менен жеткирилген жыландын чагышы аркылуу. Октавиан анын уулу Цезарионду казаматка алдырып өлтүртүп, Антонийден болгон балдарын Римдеги триумфто кишенделген абалда көрсөтүп, андан соң аларды өзүнүн карындашы Октавияга — Антонийдин мыйзамдуу аялына — тарбияга берген. Египет Рим провинциясына айланды, ал эми Клеопатра VII менен кошо эллинисттик Египеттин 300 жылдык тарыхы жыйынтыкталды.




