
Марк Аврелий Антонин, көбүрөөк «Каракалла» деген лакап аты менен белгилүү, б.з. 188-жылдын 4-апрелинде Галлиядагы Лугдун шаарында төрөлгөн. Ал император Луций Септимий Севередин жана анын экинчи жубайы Юлия Домнанын уулу болгон. Төрөлгөндө ага Бассиан деген ысым берилген, бирок 196-жылы атасы аны цезарь деп жарыялаганда, ысымы көркөмдөп Марк Аврелий Антонин деп өзгөртүлгөн. «Каракалла» же «Каракалл» деген лакап ат ага кийинчерээк, согуш жортуулдарында кийип жүргөн капюшондуу галлиялык туникасына байланыштуу ыйгарылган. Бул кийим римдиктер арасында абдан популярдуу болуп, ага жаңы ат алып келген.

Б.з. 198-жылдын январь айында парфяндарга каршы жеңиштен кийин Каракалла аскердик трибун жана август деп жарыяланган. 202-жылы ал консул болуп, атасынын эрки менен таасирдүү Фульвий Плавтиандын кызы Фульвия Плавциллага үйлөнгөн. Бирок бул нике бактылуу болгон эмес — Каракалла аялына да, кайнатасына да жек көрүү менен мамиле кылган жана, балким, 205-жылы Фульвий Плавтиандын өлтүрүлүшүнө дал өзү себепкер болгон. Анын таасиринен кутулгандан кийин Каракалла андан да бузулган жана өзүмчүл мүнөзүн көрсөтө баштаган.

Каракалла менен анын кичүү агасы Публий Септимий Гета ортосунда бала кезден эле элдешкис кастык бар болчу, аны сарай адамдары дагы да күчөтүп турушкан. 208-жылы атасы Септимий Север уулдарын Римдеги бузулган чөйрөдөн алыстатуу үчүн аларды өзү менен Британиядагы варварлардын көтөрүлүшүн басуу жортуулуна алып чыккан.
Каракалла атасы менен бирге Каледониянын түндүгүнө чейин коштоп жүргөн, кээде аскерлерге өзү жетекчилик кылган, бирок анын жалгыз максаты — жогорку бийликти тартып алуу болчу. Ал Гетаны куугунтуктап, ага жалаа жаап, армия ичинде козголоң чыгарууга аракет кылган жана бир жолу атасына да кылыч көтөргөн дешет. Айтылышынча, дал өзү 211-жылдын 4-февралында Септимий Севередин өлүмүн уулантуу жолу менен ылдамдаткан.
Ошого карабастан, армия Севередин осуятына ылайык, эки бир тууганды тең император деп жарыялаган. Каракалла дароо каледондуктар менен тынчтык түзүп, атасынын күлүн Римге алып кайтканы жөнөгөн. Бирок жолдо эле бир туугандардын ортосундагы кастык кайра тутанган. Римге кайтып келгенден кийин ар бири өзүнүн жеке сакчыларын түзгөн. Алар империяны бөлүштүрүү мүмкүнчүлүгүн да карашкан, бирок алардын энеси Юлия Домна буга каршы чыккан.
Каракалланын агасын жок кылуу боюнча пландары көпкө ишке ашпай жүргөн, акыры 211-жылдын 26-декабрында ал энесинен экөөнү тең элдешүү үчүн өз бөлмөсүнө чакырууну өтүнгөн. Ошол жерде, шок абалда турган Юлия Домнанын көз алдында Каракалланын центуриондору Гетаны бычактап өлтүрүшкөн. Ал энисинин колунда жан берген. Каракалла кылган кылмышын актайм деп, Гета ага каршы кутум даярдап жатканын жана өзүн коргоо үчүн ушундай кадамга барганын айтып чыккан.


Агасын өлтүргөндөн кийин, аскерлердин колдоосун алуу үчүн Каракалла аскердик лагерге качып барып, аларга атасы топтогон казынаны тоноп кетүүгө уруксат берген. Ошентип, ал жалгыз бийлик ээси болуп жарыяланган. Гетанын бардык тарапташтары, анын ичинде 20 миңге жакын аскер жана сарай кызматкерлери өлтүрүлгөн. Казаланган адамдардын арасында атактуу юрист Папиниан Септимий Севередин жакын досу да болгон. Каракалла андан Сенатта өзүнүн кылмышын актоону суранганда, Папиниан мындай деп жооп берген: «Өлтүрүүнү актоо аны жасоодон жеңил эмес».
212-жылы Каракалла белгилүү Эдикт Каракалланы (Constitutio Antoniniana) жарыялаган, ага ылайык империядагы бардык эркин адамдарга рим жарандыгы берилген. Бул жарлык биринчи кезекте финансылык максатты көздөгөн — салык базасын кеңейтүү жана легиондордо кызмат кылууга укуктуу жарандардын санын көбөйтүү.


Каракалланын жеке бийлиги ырайымсыздык жана каржылык зордук менен коштолгон. Ал салыктарды, айрыкча сенаторлор үчүн, жогорулатып, кирешенин жаңы булактарын тынымсыз издеп турган. Галлия жеринде ал алемандардын үстүнөн ийгиликсиз согуш жүргүзгөн, бирок өзүнө «Германский» жана «Алеманский» деген жеңиш титулдарын ыйгарган. Даккияда сарматтар жана геталар менен согушуп, провинцияны тагдырга таштап, Фракияга жөнөгөн.
Ушул убактан тартып анын жүрүм-туруму күлкүгө айланган, анткени ал Александр Улууга окшошууга аракет кылган, бирок бул аракет элди талап-тоноо үчүн гана болгон. Пергамда ал Эскулап кудайынан айыгуу издеп, Илиондо Ахиллге сыйынган. 214–215-жылдары ал Осроен падышасы Абгарды айлакердик менен туткунга алып, анын падышалыгын тартып алган. Александрия шаарында болсо өзүнүн бир тууганын өлтүргөнү үчүн шылдыңдаган жана энеси менен ыктымал байланышы тууралуу ушактар үчүн калкты кыргынга учураткан.
Каракалла парфян падышасы Артабан Vден анын кызын өзүнө аялдыкка берүүнү талап кылган. Баш тартуу жооп алгандан кийин, ал падышанын өлкөсүн талкалап, парфян падышаларынын мүрзөлөрүн казып, алардын күлүн чачып жиберген. Артабан тынчтыкка макул болгон, бирок банкет учурунда Каракалла варварларга кол салууну буйрук берип, падыша аз гана кишиси менен качып кутулган.

Парфияга каршы бул чыккынчылыкка толгон жортуулдан кийин Каракалла Сенатка элчилерин жиберип, өзүнүн «жеңиштери» тууралуу жарыялоону буйруган. Ошонун натыйжасында ага «Парфян Величайший» деген титул берилген. Бирок анын ырайымсыздыгы жана мүрзөлөрдү кордоосу парфяндардын каардуу каршылыгын туудурган — алар чоң армия чогулткан.
Абалды түшүнгөн претор префекти Макрин согушту алдын алуу максатында императорго каршы кутум уюштурган. 217-жылдын 8-апрелинде Эдесстан Каррага бара жаткан жолдо Каракалла аттан түшүп, заара ушатуу үчүн токтогон. Ошол маалда ага Юстин Марциал аттуу жоокер жакындап келип, бычак менен сайып өлтүргөн. Ошентип, өзүнүн 29 жаш туулган күнүнөн үч күн өткөндөн кийин Каракалла каза болгон. Ошол эле күнү Макрин өзүн император деп жарыялаган.

Каракалланын доорунан бүгүнкү күнгө чейин Терм Каракалла (Thermae Antoninianae) деп аталган монументалдык имараттардын урандылары сакталган. Кызыгы, Исиданын культуна берилген адам катары Каракалла христиандарды атасынан кыйла азыраак куугунтуктаган. Ал өзүнөн кийин мураскер калтырган эмес жана тарыхта ырайымсыз зулум катары эсте калган. Кээ бир тарыхчылардын айтымында, анын башкаруусу Рим империясында III кылымдагы кризистин негизги себептеринин бири болгон.



