XIX кылымдын башынан тартып Европанын ири державалары, айрыкча Улуу Британия, Кытайга активдүү кире башташкан. Алардын максаты өлкөнүн ири базарларын көзөмөлгө алуу эле. Алсырап калган Цин империясы технологиялык жактан күчтүү өлкөлөргө каршы тура албай, ар бири артынан бир нече аскердик жеңилүүлөргө учурап, «тең эмес келишимдерге» кол коюуга мажбур болгон. Натыйжада Кытай акырындык менен жарым колонияга айланып бараткан.
Бул чет элдик басып кирүү өзгөчө түндүк провинцияларында Чжили, Шаньдун жана Маньчжурияда эл ичинде өтө терс кабыл алынган. Темир жол курулушу, телеграф байланыштарынын өнүгүшү жана фабрикалык товарлардын кириши салттуу кол өнөрчүлүк жана транспорт тармактарын кыйратып салды. Миӊдеген кайыкчылар, араба айдоочулар жана жүк ташуучулар жумушсуз калышкан. Жол куруу учурунда экиндердин талаалары жана ата-бабалардын көрүстөндөрү бузулуп, эл бул ишти ыйык нерсеге кол салуу катары кабыл алган.
Абалды табигый кырсыктар кургакчылык жана эпидемиялар дагы да оорлоткон. Эл бул кырсыктарды «чет элдик шайтандар» менен байланыштырган. Ошол эле учурда либералдык реформалардан баш тарткан императрица Цыси эл арасында кадыр-баркка ээ болгон эмес, бул болсо антиинострандык маанайды күчөткөн.
Ушундай шартта 1898-жылы Кытайдын түндүгүндө өзүнөн өзү түзүлө баштаган элдик көтөрүлүшчүлөрдүн топтору пайда болгон. Алардын эң белгилүүсү Ихэтуань («Адилеттик жана тынчтык кошуундары») же Ихэцюань («Адилеттик жана ынтымак үчүн муштум») деп аталган. Европалыктар аларды кийин «боксёрлор» деп аташкан. Бул кыймылдын катарында жарды болуп калган дыйкандар, усталар жана отставкага чыккан жоокерлер болгон.
Ихэтуандардын өзгөчөлүгү алардын чет элдиктерге, айрыкча миссионерлерге жана христиандыкты кабыл алган кытайларга карата терең жек көрүү сезими эле. Көптөгөн көтөрүлүшчүлөр диний ырым-жырымдар менен окко өтпөй калабыз деп ишенишкен. Алар күн сайын мушташ ыкмасына окшош физикалык машыгууларды жүргүзүшкөн, ошондон улам европалыктар аларды “боксёрлор” деп аташкан.
Ихэтуандардын ички уставы катуу болгон жана төмөнкү эрежелерди талап кылган: Башчылардын буйруктарына баш ийүү; Куралдаш досторго жардам берүү; Чет элдик-христиандарды жок кылуу; Кытай-христиандарга: же ишенимден баш тарт же өлүм деген тандоо берүү.
Алардын урааны «Цинди колдо, чет элдиктерди жок кыл!» болгон. Бул алардын максаты Цин династиясын кулатуу эмес, тескерисинче, анын чет элдик баскынчылардан коргоо экенин көрсөтөт.
Көтөрүлүш 1897-жылы Шаньдун провинциясында башталган ал жерде эки немис миссионери өлтүрүлгөндөн кийин. Кыймыл тез эле кеңейип, Чжили провинциясына жайылып, Пекинге түз коркунуч жарата баштаган. Ушул эле маалда Кытайда дворцовый төңкөрүш болуп, император Гуансюй бийликтен четтетилип, бийлик кайра императрица Цысинин колуна өткөн. Ал чет элдиктерден көбүрөөк коркуп, көтөрүлүшчүлөрдү жашыруун колдогон.
Чет элдик дипломаттар, миссионерлер жана соодагерлер зомбулуктун күчөшүнөн кооптонуп, 1900-жылдын май айында Пекиндин элчилик кварталында чогулушкан. Өкмөттүн колдоосун алган ихэтуандар чабуул башташкан. 9-июнда британ вице-адмиралы Эдвард Хобарт Сеймур эл аралык чакан аскердик топ менен Пекинге жетүүгө аракет кылган, бирок көтөрүлүшчүлөр аны токтотуп коюшкан.
Абал 1900-жылдын 20-июнунда курчуп, ихэтуандар элчилик кварталды курчоого алышкан. Артиллериялык аткылоо учурунда немис элчиси Клеменс фон Кеттелер өлтүрүлгөн — бул Батыш өлкөлөрүндө катуу нааразылык жараткан. 21-июнда Цин империясы расмий түрдө сегиз мамлекеттин коалициясына каршы согуш жарыялады.
Кытай жээктерине Россия, Япония, Улуу Британия, АКШ, Франция, Германия, Австро-Венгрия жана Италиянын аскерлери жана флоттору жөнөтүлдү. Коалициянын башында немис генералы Альфред фон Вальдерзее турган.
Катуу салгылашуулар Тяньцзинь шаарынын аймагында болгон, анда коалициялык күчтөр Цин армиясын жана ихэтуандарды талкалашкан. 14-июлда Тяньцзинь басылып алынган, ал эми 2-августта союздаштар Пекинге карай чабуулга өтүшкөн.
13-августта орус аскерлери Пекинге биринчи болуп жетип, артиллериялык аткылоону башташкан. 14-августта шаарга жалпы штурм башталып, императрица Цыси жеңилүүнүн сөзсүз экенин түшүнүп, шаардан качып кеткен. 16-августта Пекиндин көбү коалициянын колуна өткөн, ал эми 28-августта императордук сарай штурм менен алынган. Бул көтөрүлүштүн толук талкаланышынын белгиси болгон.
1901-жылдын 7-сентябрында Кытай үчүн дагы бир шылдыңдуу келишим «Жыйынтык протоколу» же «Боксёрдук протокол» түзүлгөн. Анын шарттары боюнча: Кытай 450 миллион лян күмүш контрибуция төлөөгө милдеттүү болгон; Көтөрүлүштүн жетекчилери өлүм жазасына тартылган; Пекиндин элчилик кварталына туруктуу чет элдик аскердик гарнизон жайгаштырылган; Кытайга курал алып кирүүгө жана антиинострандык уюмдар түзүүгө тыюу салынган.
Ихэтуань көтөрүлүшү жана ага жооп катары болгон чет элдик интервенция Кытайдын абалын ого бетер оорлотуп, өлкөнү толук талкалануунун босогосуна алып келген. Бул окуялар Европа державалары менен Япониянын атаандаштыгын күчөткөн жана акыры Орус-япон согушуна алып келип, Япониянын Азиядагы кеңейишин шарттаган.
