Хосров II, лакап аты Парвиз («Жеңиштүү» дегенди билдирет), 570-жылдар ченинде туулган. Анын атасы Ормизд IV ак сөөктөр арасында популярдуу болбой, акыры кулатылган. Ормизддын кулашына негизги себеп – тюрктерди талкалап, мамлекетти сактап калган атактуу кол башчы Бахрам Чубин менен болгон тирешүү болгон. Шах Бахрамды мазактап кемсинткенде, ал көтөрүлүш чыгарып, 590-жылы Хосровдун энесинин бир туугандары Биндой менен Бистам Ормизд IVдү кулатып, аны абакта өлтүрүшкөн.
Ошол учурда Хосров Адурбадаганда (Азербайжандын аймагы) болчу. Бахрам Чубин атайылап Хосровдун атынан тыйын соктуруп, аны атасы менен касташтырууну көздөгөн. Ормизд уулу ага каршы чыкты деп ишенип, аны өлтүрүүнү чечкен, бирок Хосров качып кеткен. Такка отурганда анын абалы өтө кооптуу болчу эл аны атасынын өлүмүнө күнөөлөп, Бахрам Чубин өзүн көз карандысыз башкаруучу катары көрсөтүп жаткан.
Эки ортодо катуу кат алышуулардан кийин, Хосров менен Бахрамдын аскерлери Зәб дарыясынын жээгинде бетме-бет келип, чечүүчү салгылаш орун алган. Хосровдун аскери артка чегинип, ал качууга аргасыз болгон. Бир нече ишенимдүү адамдары менен, анын ичинде Биндой жана Бистам менен кошо, ал Византияга баш калкалаган.
Эдесса шаарындагы византиялык чепке келген Хосров император Маврикийге жардам сурап кайрылган. Ал ага 40 кентинарий алтын жана армян кол башчысы Нарсе жетектеген аскер үчүн кеңири аймактарды убада кылган. Маврикий сарай кеңешчилеринин каршы пикирине карабай, сунушту кабыл алган. Көп өтпөй византиялыктардын жардамы менен Хосров Ганзактагы салгылашта Бахрам Чубинди жеңип чыккан. Бахрам тюрктерге качып барып, бирок ал жакта чыккынчылык менен өлтүрүлгөн.
Жеңиштен кийин Хосров Маврикийге мурда перстер басып алган византиялык шаарларды кайтарып берип, дань төлөөнү токтоткон. Ал ыраазычылык иретинде христиандарга өзгөчө мамиле жасаган, крест түшүрүлгөн кийим кийип, дасторконун несториан епискобу бата кылчу. Кээ бир булактарда аны «жашыруун христиан» дешкен. Анын айланасында көптөгөн христиандар болгон, ал эми сүйүктүү аялдарынын экөө византиялык ханзаада Мария жана сириялык Ширин чыгыш поэмаларында даңазаланган.
Бирок тынчтык узакка созулган жок. 602-жылы император Маврикийди Фока аттуу аскер узурпация менен кулатып, өлтүргөн. Бул окуя Хосров үчүн анын «мээримдүү устатынын» өлүмү үчүн өч алуу себеби болгон. Ал Маврикийге аза күтүп, Византияга каршы согуш жарыялаган. Өзүнүн аскердик тыйындарында ал Маврикийдин уулумун деген жалган адамдын сүрөтүн түшүртүп, византиялыктарды адаштырууга аракет кылган.
Бул согуш Сасанид тарыхындагы эң ири согуштардын бири болгон. Перс аскерлери бир нече жыл бою Византия армиясын кыйратып турган. 613-жылга карата алар Антиохия, Эдесса, Дамаск сыяктуу Чыгыштын эң маанилүү шаарларын басып алышкан. 614-жылы Иерусалим да алынган. Перстер шаарды тоноп, миңдеген адамдарды өлтүрүшкөн, ал эми эң улуу христиан ыйыктардын бири Крест дарагын Ктесифонго алып кетишкен. Жеңиштерден мас болгон Хосров византиялык император Ираклийге кемсинткен кат жөнөтүп, анын Кудайын шылдыңдап, толук баш ийүүнү талап кылган.
619-жылы перстер бүтүндөй Египетти ээлеп, Михаил Сириялыктын айтуусу боюнча, «элдин сан жеткис бөлүгүн олжого жана кулчулукка алган». Хосров ошол маалда Парвиз «Жеңүүчү» деген лакапка ээ болгон жана өз бийлигинин эң бийик учуруна жеткен.
Бирок Византиянын жаңы императору Ираклий империясын сактап калуу үчүн зор аракет кылган. Ал жаңы армия түзүп, 622-жылы жооп иретинде чабуулга өткөн. Персиянын борбордук аймактарына кирип, от храмдарын жана падышалык сарайларды өрттөгөн. 626-жылы перстердин союздаштары аварлар жана славяндар Константинополду курчоого алышкан, бирок талкаланган. 627-жылы Ираклий хазарлар менен биригип, Ниневиядагы чечүүчү салгылашта перс аскерлерин талкалаган.
Узакка созулган согуштар Ирандын экономикасын кыйратып, эл оор салыктардан жана кыйынчылыктардан чарчаган. Ак сөөктөр шахка нааразы боло башташкан. Жеңилүүлөрдөн жинденип, Хосров өзүнүн аскер башчыларын репрессиялай баштаган. Ошол учурда император Ираклий Хосровдун өз кол башчысы Шахрваразды өлтүрүүгө буйрук берген катынын колуна түшүрүп алган. Ал катты Шахрвараздын өзүнө жиберип, жыйынтыгында ал шахка каршы чыкты.
Нааразы сарай адамдары жана ак сөөктөр өз өмүрүн сактап калуу үчүн Хосровго каршы заговор уюштурушкан. Көңдөйдүн башында анын өз уулу Кавад Шируйе турган. 628-жылдын февралында алар падышанын сарайына басып кирип, Хосровду кармашкан. Бир нече күндөн кийин ал түрмөдө өлтүрүлгөн.
Хосров II Парвиз 38 жыл башкарган жана Сасаниддер тарыхындагы эң карама-каршылыкка толгон падышалардын бири болгон. Анын доору бир жагынан гүлдөп-өнүгүү жана улуу жеңиштер заманы болсо, экинчи жагынан ички баш аламандык менен аяктаган трагедиялуу доор болгон. Ал чыгыш поэзиясында жана көркөм өнөрүндө легендарлуу каарман катары даңкталып, бийликтин улуулугун жана анын кайгылуу аягын чагылдырган символго айланган.
