
Жаш падышанын теги өзүнчө бир табышмактуу маселе бойдон калууда. Анын атасы б.з.ч. 246-жылы саясий союз түзүү максатында Селевкиддердин ханбийкесине үйлөнгөнү белгилүү болсо да, тактынын мураскери башка аялдан — Диодот Iнин биринчи жубайынан төрөлгөн деген дагы бир версия бар. Мунун себеби — Диодот II таажы кийген учурда эле толук бойго жеткен эркек болгон. Бул анын атасынын кийинки никесинен төрөлүшү мүмкүн эмес экенин көрсөтөт. Нумизматикалык табылгалар да династиялык сырлардын көшөгөсүн бир аз ачат: алар Диодот IIнин Антиох Никатор аттуу бир тууганы болушу мүмкүн экенин көрсөтөт. Ал Бактриянын дагы бир башкаруучусу болушу ыктымал, бирок ал тууралуу маалыматтар монеталар аркылуу гана белгилүү.

Такка отургандан кийин Диодот II өзүн прагматикалуу жана чечкиндүү саясатчы катары көрсөтүп, аймактагы геосаясий картаны толугу менен өзгөртүүдөн корккон эмес. Анын атасынын тушунда Бактрия Аршак I жетектеген көчмөн парндар менен катуу тирешип турган. Бирок Диодот II буга чейин болуп көрбөгөн кадамга барган: ал атасы түзгөн Селевкиддер менен болгон союзду бузуп, парфиялыктар менен коргонуу пактысына кол койгон.
Мындай кадамга баруунун негизги себеби батыштан келген жалпы коркунуч болгон. Селевкиддердин падышасы Селевк II Каллиник козголоңчу бир тууганы Антиох Гиеракс менен болгон оор жарандык согушту аяктагандан кийин, бөлүнүп кеткен сатрапияларды кайрадан өзүнүн катуу көзөмөлүнө кайтаруу үчүн Чыгышка ири аскердик жортуул даярдай баштаган. Бул союз Аршак I үчүн да өтө пайдалуу болгон: тыныгуу ага көчмөн уруулары менен жергиликтүү парфиялыктарды бириктирүүгө жана күчтүү мамлекеттик башкаруу системасын түзүүгө баалуу убакыт берген.

Союздаштардын кооптонуусу негиздүү болуп чыкты — Селевк II чыгыш жортуулун баштаган. Кампаниянын башталышы Селевк II үчүн кыйла ийгиликтүү болгон. Бирок парндар артка чегинип жатып, өздөрүнүн сүйүктүү «жалган качуу» тактикасын колдонушкан. Алар грек-македон аскерлерин улам чыгышты көздөй, Парфия менен Бактриянын чек арасына чейин азгырып барышкан. Бир катар изилдөөчүлөрдүн пикири боюнча, дал ушул жерде Диодот II союздашы Аршакка чечүүчү аскердик жардам көрсөткөн. Эки союздаш армиянын ортосунда өлүм тузагына түшүп калган Селевк II кыйратуучу жеңилүүгө учураган жана айрым маалыматтар боюнча, атүгүл туткунга да түшкөн.

Тарыхчы Юстин белгилегендей, бул улуу жеңишке жетишкен күн парфиялыктар үчүн расмий түрдө майрамдалуучу көз карандысыздык күнү болуп калган. Бул салгылашуу иш жүзүндө Парфиянын да, Бактриянын да эгемендүүлүгүн бекемдеген. Ошого карабастан, текебер Селевкиддер бул фактыны юридикалык жактан дагы көпкө чейин таануудан баш тартышкан. Бактрия падышаларынын падышалык титулун Антиох III б.з.ч. 208—206-жылдардагы Бактраны курчоо учурунда гана расмий тааныган. Ал кезде Бактрияны Евтидем I башкарып турган.
Тышкы саясаттагы ийгиликтерге карабастан, өлкөнүн ичинде өлүмгө алып келе турган кутум бышып жетилип жаткан. Б.з.ч. 220-жылдардын ортосунда, Полибийдин маалыматы боюнча болжол менен б.з.ч. 225-жылы, Согдиананын дымактуу сатрапы Евтидем козголоң чыгарган. Төңкөрүш ийгиликтүү жана өтө ырайымсыз болгон: Диодот II тактан түшүрүлүп, өлүм жазасына тартылган, ал эми анын бүтүндөй үй-бүлөсү жана туугандары аёосуз жок кылынган. Ошентип, Диодотиддер династиясынын тарыхы аяктаган.

Диодот IIнин өлүмү аймактык дипломатия үчүн каргашалуу кесепеттерге алып келген. Парфиялыктар каза болгон падышага ишенип келишкендиктен, узурпатор Евтидем менен кандайдыр бир мамиле түзүүдөн чечкиндүү түрдө баш тартышкан. Алар аны күтүүсүз кадамдарга барууга жөндөмдүү жана кооптуу коңшу катары көрүшкөн. Селевкиддерге каршы багытталган коргонуу пактысы бир заматта кыйраган. Рим тарыхчысы Аммиан Марцеллин баса белгилегендей, кийинки 20 жыл ичинде Парфия менен Бактриянын мамилеси кайрадан өтө катуу кастыкка баткан жана чыңалуунун деңгээли Диодот Iнин доорундагыдай чекке жеткен.
Диодот IIнин ысымы узурпаторлор тарабынан урпактардын эсинен өчүрүлүп салынган эмес. Бир нече он жыл өткөндөн кийин грек-бактриялык падышалар Агафокл менен Антимах I өз бийлигинин мураскерлигин баса белгилөө максатында улуу мурдагы башкаруучулардын портреттери түшүрүлгөн эстелик, башкача айтканда «мемориалдык» монеталарды чыгарышкан. Дал ушундай монеталардын биринин аркасында дүйнө Бактриянын экинчи падышасына өлгөндөн кийин берилген эпиклесаны билген — Диодот II Теос, байыркы грек тилинен которгондо «Кудай сымал» же «Кудайлык» дегенди билдирет.



