Диодоттун так туулган күнү кылымдардын тереңинде жашыруун бойдон калган. Анын Бактриянын сатрапы кызматына качан дайындалганы да ошондой эле бүдөмүк. XX кылымдын башындагы британ археологу Ж. Макдональд кызыктуу божомол сунуштаган: б.з.ч. 276—274-жылдарга таандык клинопись жазуусу бар тактага таянып, анда Бактриянын сатрапы Селевкиддерге жардам берүү үчүн Вавилонияга согуш пилдерин жөнөткөнү айтылат, изилдөөчү андагы монограмманы Диодоттун аты катары чечмелеген. Мындан улам Диодот бийликти б.з.ч. 280-жылдардын тегерегинде эле Антиох I Сотерден алып, үч он жылдыкка жакын убакыт бою династиянын ишенимдүү вассалы болуп турушу мүмкүн деген жыйынтык чыккан.
Бирок азыркы илим бул теорияга кыйла скептикалык көз карашта. Изилдөөчү Ф. Холт белгилегендей, бул гипотеза тарыхчылардын Диодот тууралуу мүмкүн болушунча эртерээк маалымат табууга болгон күчтүү каалоосуна гана таянат. Диодотту жогорку кызматка Селевкиддердин кийинки башкаруучусу — Антиох II дайындаган деген көз караш кыйла ынанымдуу деп эсептелет.
Диодоттун карьерасынын алгачкы этабы тууралуу маалымат аз, бирок археологиялык табылгалар, айрыкча легендарлуу Ай-Ханум шаарынан табылган материалдар, бул сырдын көшөгөсүн бир аз ачууга мүмкүндүк берет. Күчтүү наместник катары ал бул эллинисттик мегаполистеги масштабдуу курулуш иштерин жетектегени шексиз. Анын колунда эбегейсиз бийлик топтолгон: Диодот стратег даражасын алып жүрүп, армияны, каржыны жана аймактын бүтүндөй административдик системасын толугу менен көзөмөлдөгөн. Таажы кийе электе эле ал иш жүзүндө падышалык ыйгарым укуктарга ээ болуп, булактар күбөлөндүргөндөй, ошол учурда эле «падышаларча жашап», эч жагынан эгемен өкүмдарлардан кем калчу эмес.
Бактрияда көз карандысыздык идеялары Александр Македонскийдин Индияга жасаган жортуулунан бери эле жашап келген. Бирок Александрдын тушунда да, алгачкы Селевкиддердин мезгилинде да борбордук бийликтин бекем көзөмөлү бул идеялардын ишке ашышына жол берген эмес. Бирок диадохтордун урпактары өз ара согуштарга баткан сайын алсырай баштаган. Бактриянын экономикалык кубаты өсүп, аны менен кошо жергиликтүү элитанын бөтөн жерлик үстөмдүктөн кутулуу каалоосу да күчөгөн.
Тарыхчылар арасында Диодот I так кайсы жылы өзүнүн тарыхый кадамын жасап, Селевкиддер империясынан бөлүнүп чыкканы тууралуу бүгүнкү күнгө чейин бирдиктүү пикир жок. Рим тарыхчысы Юстиндин жазмаларына таянып, анда бул окуя Луций Манлий Вульсон менен Марк Атилий Регулдун консулдугу учурунда болгону айтылгандыктан, көп убакыт бою эрте дата — б.з.ч. 256-жыл — колдонулуп келген. Башка даталар да сунушталган: б.з.ч. 255-жыл, 255—250-жылдар аралыгы же жалпы эле б.з.ч. 250-жылдар.
Юстин Бактриянын бөлүнүп чыгышын салтанаттуу түрдө мындай сүрөттөгөн: «Ошол эле учурда миң бактриялык шаардын башкаруучусу Диодот да македониялыктардан бөлүнүп чыгып, өзүн падыша деп атоону буйруган». Н. Овертум мунун себебин сатрап Андрагордон Парфияны тартып алып, аймактагы күчтөрдүн назик тең салмагын бузган көчмөн парндардын коркунучунан көргөн. Поляк изилдөөчүсү Марек Ольбрыхт Селевкиддердин беделинин түшүшүн жана Персидадагы көтөрүлүштөрдү белгилеген. Ф. Холт болсо, тескерисинче, сепаратизм тынч жол менен бышып жетилген деп эсептеген, анткени археология кыйроо же кан төгүүнүн издерин көрсөтпөйт. Советтик тарых мектеби болсо бөлүнүүнүн кан төгүүсүз өтүшүн жөнөкөй түшүндүргөн: Селевкиддер батыштагы согуштарга батып, жазалоочу экспедиция жөнөтүүгө күчү жетпей калган.
Эгемендүүлүккө жеткенден кийин Диодот өз алдынча монета чыгарууну мыкты уюштуруу менен бийлигин бекемдеген. Алардын арасында алтын статерлер, күмүш тетрадрахмалар, драхмалар жана гемидрахмалар болгон. Алгач Селевкиддердин монеталарында падышанын портретинин ордуна акырындык менен Диодоттун эрктүү профили түшүрүлө баштаган. Андан кийин монетанын арткы бетиндеги Селевкиддердин колдоочусу Аполлондун ордун Диодоттун өзүнүн колдоочусу — сол колуна эгиданы кармаган Зевс Бреметей, башкача айтканда Күркүрөөчү Зевс ээлеген. Акыры эң тайманбас акыркы кадам жасалган: монеталардагы жазуу ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΔΙΟΔΟΤΟΥ — «Падыша Диодоттун» — деп өзгөртүлгөн.
Кызыгы, Селевкиддер бул титулду узак убакыт бою тааныган эмес. Б.з.ч. 208—206-жылдары атактуу Бактра курчоосу маалында гана Селевкиддердин падышасы Антиох III ошол кезде бийликте турган Евтидем Iни расмий түрдө падыша катары тааныган.
Геосаясий кырдаал б.з.ч. 247-жылдын 14—15-апрелинде дахтар конфедерациясына кирген көчмөн парн уруусунун башчысы Аршак өзүн падыша деп жарыялап, улуу Парфия мамлекетинин пайдубалын түптөгөндө эң жогорку чыңалууга жеткен. Өз бийлигинин алгачкы үч жылын дымактуу Аршак Бактрияны багындырууга жумшаган. Ал кезде Диодот Iнин ээликтери Бактрия менен Согдианадан тышкары Ария жана Маргиананы да камтышы мүмкүн эле. Ал душманды толук даярдык менен тосуп алган.
Б.з.ч. 246—245-жылдары Диодот парндарга кыйратуучу сокку уруп, Маргиананы коргоп калган жана бул жеңиши үчүн «Сотер» — «Куткаруучу» деген ардактуу эпиклесага ээ болгон. Таң калычтуусу, Диодот жеңилген душманын артынан кууган эмес. Тарыхчылар мунун себептерин ар кандай факторлор менен түшүндүрүшөт: чек араларды көчмөндөрдүн жаңы ордолору үчүн ачык калтыруудан коркуу, аскерлердин жетишсиздиги же Селевкиддердин позициясын эске алууга мажбур болуу. Анткени алардын падышасы Селевк II Диодотко жардамга аскер жиберген эмес.
Аршак болсо жараатын айыктыргандан кийин каарын Парфияга буруп, сатрап Андрагорду кулатып, андан соң Гирканияны басып алган. Ошентип, күчтөрдүн тең салмагы толугу менен бузулган. Диодот I аймактагы эң чоң жана эң бай мамлекеттин башында турган. Анын күчтүү армиясы өзүнүн мүмкүнчүлүгүн далилдеген, бирок мамлекеттин чек аралары өтө аярлуу бойдон калган. Борбордук аймактарда кысылып калган Аршак Бактриянын коркунучунан катуу кооптонгон, анткени эки фронтто согушуу жаш Парфия үчүн өлүмгө тете экенин түшүнгөн. Ири кан төгүү сөзсүз болчудай сезилген.
Бул интригалардын татаал түйүнүндө маневр жасоого аракет кылган Диодот I өтө кылдат дипломатия жүргүзгөн. Б.з.ч. 246-жылдын тегерегинде ал мурдагы кожоюндары менен туугандык байланыш түзгөн: Селевк II жалпы душмандарга каршы союз издеп, өзүнүн карындашын — Антиох IIнин кызын — Бактриянын өкүмдарына күйөөгө берген. Ошол эле учурда Селевк Понт менен Каппадокиянын башкаруучулары менен да ушундай никелик союздарды түзгөн.
Тактынын мураскери Диодот II кимден төрөлгөнү так белгисиз. Тарыхчы Уильям Тарн мураскердин энеси башка аял болгон деп эсептеген, анткени Диодот II такка отурган учурда толук бойго жеткен эркек болгон. Нумизматикалык табылгалар Диодоттун экинчи уулу болушу мүмкүн деген дагы бир божомолго негиз берет. Ал Антиох Никатор деп аталып, Грек-Бактриянын үчүнчү падышасы болушу мүмкүн.
Бүткүл Чыгыштын картасын кайра чийип салышы мүмкүн болгон Парфия менен Бактриянын ортосундагы улуу согуш акыры болгон эмес. Б.з.ч. болжол менен 236—235-жылдары даңазалуу Диодот I күтүүсүздөн көз жумган. Бийлик анын уулу Диодот IIге өткөн. Ал атасынын саясатына карама-каршы кескин бурулуш жасаган: Аршак менен тирешүүдөн баш тартып, аны менен тынчтык келишимин түзгөн, көп өтпөй Селевкиддерге каршы аскердик союзга да кирген.
Бактриянын күчтүү негиздөөчүсүнүн элеси кылымдар бою жашап калган. Бир нече муун өткөн соң дагы бир улуу грек-бактриялык падыша Агафокл өткөн доордун эң атактуу башкаруучуларынын — Александр Македонскийдин, Селевк IIнин, Евтидем Iнин, Деметрий Iнин жана Панталеондун — урматына эстелик монеталарды чыгарганда, терең урмат-сый менен алардын пантеонуна Диодот Iнин да профилин киргизген. Ал Чыгышка көз карандысыздык тартуулаган адам катары эскерилген.
