XI кылымдын ортосуна келгенде Англия геосаясий интригалардын чордонунда калды. Англосакс падышасы Эдуард Ыйык (Исповедник) өмүрүнүн узак жылдарын Нормандияда сүргүндө өткөргөн жана мураскер туудурган эмес.
Айрым маалыматтарга ылайык, ал корголоп-качып барганда көргөн камкордук үчүн энесинин тарабы боюнча тууганы, Нормандиянын герцогу Вильгельм IIге англиялык тактыны убада кылган. Бирок 1066-жылы Эдуард көз жумганда, англис ак сөөктөрүнүн кеңеши — витенагемот (ак сөөктөр кеңеши) — жаңы падыша катары маркум падышанын жубайынын агасы Гарольд Годвинсонду тандады.
Вильгельм бул чечимди дароо талашка салды. Анын дооматтары эки негизги жүйөгө таянган. Биринчиден, ал Гарольд өзү 1064-жылдагы Нормандияга сапарында ыйык керемет буюмдарга ант берип, Вильгельмди мураскер катары таанууга сөз берген деп ырастаган. Экинчиден, Вильгельм маркум падыша Эдуарддын убадасына шилтеме кылган.
Абалды Гарольд үчүн дагы бир атаандаш күчөттү: аны менен таймашка норвег падышасы Харальд Катуу (Хардрада) чыкты, аны Гарольддун өз агасы Тостиг да колдогон. Гарольд 25-сентябрда Стамфорд-Бридждеги салгылашта норвегдерди талкалап, зор жеңишке жеткен эле, бирок ошол жеңиштен кийин дароо эле Вильгельмдин аскери Англиянын түштүк жээгине түшкөнү тууралуу кабар алды.
Гастингстеги салгылашка чыккан кошундардын саны болжолдуу жакын болсо да, тактикасы жана курал-жарагы кескин айырмаланган.
Вильгельмдин армиясы болжол менен 7 000 адам эле, анын 2 000–2 500ү жогорку натыйжалуу рыцардык атчан кошуун болчу. Калгандары — пехота, жаачылар жана Түндүк Франциянын ар кыл жерлеринен келген жалдама жоокерлер. Норманддар согуш жүргүзүүдө чоң тажрыйбага ээ болуп, кавалерия-пехота-жаачылар өз ара аракеттенген айкалыштырылган тактиканы мыкты өздөштүрүшкөн.
Гарольддун армиясы да болжол менен 7 000дей, бирок негизинен пехотадан турган. Анын өзөгүн оор согуш балталары менен куралданган падышалык хускарлдар жана тэндер түзүп, аларга кошо кимде эмне бар болсо ошону көтөргөн элдик ополчение (милития) кошулган. Англосакс армиясында өзүнчө кавалерия аскуни болгон эмес жана жаачылар дээрлик колдонулчу эмес. Алардын тактикасы коргонууга — «калкан дубалына» — негизделген.
1066-жылдын 14-октябрында Гастингстин жанындагы Бэттл-Хилл төбөсүндө Вильгельм менен Гарольддун аскери беттешти. Англосакстар дөңсөөнүн чокусунда ыңгайлуу орун ээлеп, калкан дубалы менен бекиндиләр. Вильгельм армиясын үч бөлүккө бөлүп, алдына жаачылар менен пехотаны, артынан рыцардык атчан кошуунду койду.
Салгылаш норманд жаачыларынын англис позицияларын аткылоосунан башталды, бирок калкан дубалы аныктай тосуп, мунун натыйжалуулугу аз болду. Андан соң норманд пехотасы, артынан рыцардык кавалерия чабуулга өттү. Рыцарлардын көп сандаган чабуулдары англичандардын өтө бекем калкан дубалына сүзүлө берди, ал эми хускарлдардын оор балталары бир соккуда эле атчан жоокерди да, анын атын да кулата алган.
Бурулуш учур «жалган чегинүү» ыкмасы болду. Чабуулдардын биринде норманддар артка качкандай түр көрсөтүштү. Англосакстар бул айлага алданıp, бекем позицияларын таштап, кууп түшүштү. Бул чечүүчү жаңылыштык болчу. Дароо бурулуп, норманд рыцарлары тегиз талаада англис бөлүктөрүн курчап, кырып салышты. Вильгельм бул тактика натыйжалуу экенин түшүнгөндөн кийин аны кайра-кайра колдонуп, атаандаш саптарын акырындап алсыратты.
Салгылашты падыша Гарольддун ажалы чечти. Айрым баяндарда ал көзүнө тийген адашма жебеден өлгөн деп айтылат; башка биринде болсо Гарольдго жол таап жеткен төрт норманд рыцарынын соккусунан мерт болгон делет. Падышанын жана анын бир туугандары Гирт менен Леофвиндин өлүмү англосакс армиясынын толук ыдырашына алып келди.
Гастингстеги салгылаш — мамлекеттин тагдырын түп-тамырынан өзгөрткөн тарыхтагы сейрек уруштардын бири. Падыша Гарольд каза болгондон кийин Англияда каршылыкты уюштуруп кете турган лидер калбады. Кыскача каршылыктан соң, 1066-жылдын 25-декабрында Вильгельм Вестминстер аббаттыгында Англиянын падышасы болуп таажыланды.
Норманддардын басып алышы англосакс мамлекеттик түзүлүшүн жойуп, анын ордуна борборлоштурулган, падышалык бийлиги күчтүү феодалдык монархияны орнотту. Жерлер сакс ак сөөктөрүнөн конфискацияланып, норманд рыцарларына бөлүштүрүлдү. Бул окуя Англиянын өнүгүшүнө күчтүү түрткү берип, аны Европанын эң кубаттуу державаларынын бири кылып өзгөрттү. Салгылаш болгон жерде Баттл аббаттыгы (Battle Abbey) негизделип, анын курмандык тактасы падыша Гарольддун мерт болгон так жерине орнотулуп, жаңы доордун символуна айланды.
