Людовик XI — Карл VIIнин уулу, ал Столетний согуштун эң кызуу мезгилинде, 1423-жылы Бурж шаарында төрөлгөн. Анын балалык чагы атасы өлкөнүн борбордук жана түштүк аймактарын гана көзөмөлдөп, ал эми англиялыктар түндүктү, анын ичинде Парижди да кармап турган оор шартта өттү.
Физикалык жактан анча таасирдүү эмес болсо да, Людовик сонун билим алган: ал латын тилин жана теологияны үйрөнүп, мыкты аскердик даярдыктан өткөн. Ал мыкты чабандес болгон, бул ага кийин чоңойгондо көп сапарларга жана зыяраттарга чыгууга шарт түзгөн.
1436-жылы, 13 жашка да толо электе, ал Шотландия падышасынын кызы Маргарита Стюартка үйлөнгөн, бул анын атасынын саясий зарылдыгынан улам болгон. 1440-жылы ал ак сөөктөрдүн Карл VIIге каршы көтөрүлүшү Прагерияга катышкан.
Кечирим берилгенден кийин ал бир аз убакыт сарайда калган, бирок 1446-жылы падышанын сүйгөнү Агнесса Сорельге сыйлабастык кылганы үчүн сарайдан четтетилген. Андан кийин Людовик Дофинде отурукташып, өзүн көзкарандысыз өкүмдардай алып жүрө баштаган. 1451-жылы ал атасынын эркине каршы чыгып, Шарлотта Савойскаяга үйлөнгөн, бул ачык баш ийбестик аракети болгон. Падышанын бир нече жолу сарайга кел деген талабы да четке кагылган. 1456-жылдын августунда Людовик таптакыр эле качып, күчтүү Бургундия герцогу Филипп Добрыйдын коргоосуна өткөн.
1461-жылы Карл VII каза болгондо, Филипп Жакшы Людовикти таажы кийгизүүгө коштоп барган. Замандаштардын айтымында, эл бургундия герцогун кызуу кубанып тосуп алып, ал эми жаңы падышаны өтө салкын кабыл алышкан.
Людовик XI өзүнүн мурунку падышаларынан таптакыр айырмаланган. Ал бийликке кумар, жашыруун, катуу жана таш боор адам эле, бирок ошол эле учурда терең психолог болгон. Аны «дүйнөлүк жөргөмүш» деп аташкан, анткени ал интригаларды укмуш чеберлик менен токуй алган. Мурунку падышалар күчкө таянса, Людовик аны айлакерлик, жалгандык жана сактык менен алмаштырып, феодалдык саясатты алдамчылыкка негиздеген.
Тактыга отураары менен ал атасынын кеңешчилерин четтетип, абсолюттук монархия түзүү максатында феодалдар менен ымырасыз күрөштү баштаган. Ал жерлерди кайра кайтаруу үчүн параны (сатып алууну) колдонгон, Англиядагы ички жаңжалдарга кийлигишкен.
Людовиктин деспоттук саясатына нааразы болгон ири ак сөөктөр ага каршы көтөрүлүп, 1465-жылы «Коомдук жыргалчылык лигасы» түзүлгөн. Лигалардын башында анын иниси Карл Беррийский жана күчтүү Бургундия герцогу Карл Смелый турган.
1465-жылдын июль айында Людовик Монлери салгылашында жеңилип, 1465-жылдын 29-октябрында феодалдарга королдук жерлерди кыскартып берген кордоочу Конфлан келишимине кол коюуга мажбур болгон.
Бирок Людовик «бөлүп башкар» (divide et impera) принципин чебер колдоно алган. Ал Нормандияны кайрадан падышалык башкарууга кайтарып, иниси Беррий герцогун 1469-жылы алдамчылык жолу менен убада кылынган Шампаниден ажыратып, ага ордуна Гиень герцогдугун берген.
1468-жылы Людовик, албетте, таң каларлык жаңылыштык кетиргендей болду: коннетаблдын кеңеши менен ал Карл Смелыйга Перонна шаарында сүйлөшүүгө өзү барган, бул анын жасалма ишеним көрсөткөндөй көрүнгөн. Бирок ошол учурда Людовик жардам берүүгө убада кылган Льежде көтөрүлүш чыгып кетти. Карл Смелый Людовикти кармап, аны 1468-жылдын 14-октябрында Перонна келишимине кол коюуга мажбур кылды. Бул келишим боюнча падыша Фландрия жана Пикардияга болгон лендик укуктарынан баш тарткан. Людовик көтөрүлүшчүлөрдү катаал жазалоону өз көзү менен көрүп, Парижге абройсуз болуп кайтып келди.
Кордоого карабастан, Людовик саясий реваншты баштады. Ал 1470-жылы Тур шаарында нотаблдардын жыйынын чакырып, анда Бургундия герцогун сотко чакырды. Анын иниси — Гиень герцогунун күтүлбөгөн өлүмү феодалдык коалицияны ыдыратты. Людовик түштүктөгү бийлигин бекемдеп, д’Арманьяктар үйүн жок кылды.
Людовик XI Карл Смелыйга каршы союздаштарды активдүү издей баштады. Ал Швейцария менен «түбөлүктүү келишим» түзүп, англиялык падыша Эдуард IV менен элдешти. Эдуард 1475-жылы Францияга аскер менен түшкөн, бирок Людовик аны Пикиньи келишимин түзүүгө ынандырган, анын ордуна ал чоң акча төлөм алган.
Чырдын чокусу Карл Смелый менен кармашта болду: Карл 1476-жылы швейцариялыктардан Грансондо да, Мюртенде да катуу жеңилүүгө учурады. 1477-жылдын 5-январында Карл Смелый Нанси алдындагы салгылашта өлүп, бул окуя Людовик үчүн чоң кубаныч болду.
Падыша дароо кырдаалды пайдаланып, Бургундияны, Франш-Конте, Пикардия жана Артуаны өз көзөмөлүнө алды. Карл Смелынын мураскору Мария Бургундскаянын Австриялык Максимилиан менен болгон никеси анын пландарын бузуп, француздар 1479-жылы Гинегат алдындагы салгылашта жеңилүүгө учураганына карабай, Людовик негизги бургунд жерлерин сактап калган. 1481-жылга карата ал Провансты жана Мэнди да падышалыкка кошкон.
Людовик дээрлик бүт Францияны бириктирген толук кандуу падыша болгондон кийин, ири ички реформаларга киришти.
Людовик бийлигин Жогорку кеңешке таянып күчөттү. Ал бул кеңешке ак сөөк эмес адамдарды ар түрдүү катмардан чыккан адамдарды, фламанддарды, италиялыктарды киргизип, «кандуу принстерди» бийликтен алыстатты, ошентип алардын таасиринен сактанды.
Людовик туруктуу аскер түзүп, шаарларды аскердик милдеттен бошотту, вассалдарга жеке кызмат өтөөдөн акча төлөп кутулууга уруксат берди. Ал атты жандармериянын санын көбөйтүп, негизги таянычын жалданма жөө аскерге негизинен швейцариялыктарга бурду.
Ошондой эле Людовик Сорбоннада басмакана негиздеп, китеп басып чыгарууга колдоо көрсөткөн; медициналык факультетти реформалаган; почтаны кайра жандандырып, байыркы мекеме катары иштеткен. 1466-жылы ал Лионду жибек өндүрүшүнүн борбору кылып жасаған.
Өмүрүнүн акыркы жылдарында Людовик XI шектенүү жана өлүм коркунучу менен жашаган. Ал Плесси-ле-Тур аттуу обочо жана бекемделген сарайга көчүп барып, «түрмөдө жашагандай» жашаган, өзүн шотланд гвардиясы жана астрологдор менен курчап алган. Эл ичинде анын кызматчылары — цирюльниги Оливье ле Дэн жана прево Тристан Лермит жөнүндө коркунучтуу ушак-айыңдар тараган. Людовик минимдер орденинин башчысы, ыйык Франциск де Паоладан айыгуу сураган.
Людовик XI 1483-жылдын 30-августунда Плесси-ле-Турда каза болгон. Өлөөр алдында ал кызы Анна де Божени регент деп жарыялаган.
Анын башкаруусу бурулуш учурга айланды: ал Франциянын чек арасын Альпыларга, Юрага жана Пиренейге чейин кеңейтип, өлкөнү бир монархтын бийлиги астында бириктирген улуттук мамлекеттин бекем пайдубалын түптөгөн.
