XVI кылымдын ортосуна келгенде Казанды алган соң Чыгышта позициясын бекемдеген Московия падышачылыгы жаңы коркунучка туш болду. 1563-жылы бийликке келген жаңы сибир ханы Күчүм адегенде Московияга салык (дань) төлөп турган, бирок көп узабай агрессивдүү саясат жүргүзүп, орус элчисин өлтүрүп, согуш баштаганын айгинеледи. Ошол маалда падыша Иван Грозный Ливон согушу менен алаксып, дароо жооп кайтара алган жок.
Ошол аралыкта сибир татарлары жана мансилер Урал этегиндеги Строгановдордун ээликтерине чабуул коюп турду. 1578-жылы ошол жерлерди өздөштүрүүгө падышанын уруксаты бар Строгановдор жардам сурап дон казактарына кайрылышты. Атаман Ермак Тимофеевич баштаган казактардын тобу, ошондой эле тажрыйбалуу башчылар Иван Кольцо, Матвей Мещеряк, Никита Пан менен кошо Камага келишти.
Строгановдордун Орёл-шаарчасы (Орёл-городок) жеринде 840 чамалуу казактан турган кошуун түзүлдү. 1581-жылдын сентябрында казактар Чусовая жана Серебряная суулары менен өйдө сүзүп, Урал тоолоруна багыт алган легендарлуу жортуулду башташты. «Камень» (Урал) аркылуу ашуу аябай машакаттуу болуп, кайыктарды кол менен сүйрөп өтүштү. Алар Кокуй-шаарчаны бекемдеп, ошол жерде кыштады.
Тоодон ашып түшкөндө, Ермактын тобу Тура суусуна жетти. Сибир татарлары менен алгачкы кагылыш князь Епанчинин юрттарында болуп, казактардын ок атуучу куралдарынын артыкчылыгы менен татар атчандарын талкалашты. Тура боюн ээрчип баратканда бир катар айыл-жайларды талап-tonошуп, 1-августта Чинги-Тураны (Тюмень) салгылашсыз басып алышты.
Тобол суусунда Күчүмдүн колбашчысы Маметкулдун аскери менен беттешип, бир нече кан төгүлгөн салгылаштан соң жеңишке жетишти. Чечүүчү айкаш 4-октябрда Чуваш мүйүзү (Чувашский мыс) деген жерде болду: Күчүм 10 миңге жакын кол чогулткан эле. Бирок ханга нааразы жергиликтүү остяктар менен вогулдар (мансилер) салгылаштын кызуусунда аны таштап кетишти. Күчүм жеңилип, качууга мажбур болду. 1582-жылдын 26-октябры (5-ноябры) күнү Ермак Сибирь хандыгынын борбору Кашлыкты алды.
Борборду алган соң Ермак жергиликтүү уруулардан ясак алып, аларга коргоо убада кылды. 1582-жылдын аягында ал Иван Кольцо баштаган элчиликти Москвага жөнөтүп, Күчүмдүн талкаланышынан кабар берди. Иван Грозный казактарды урмат-сый менен тосуп, жардамга 500 окчанды (стрелец) жиберди, бирок алар ноябрь, 1584-жылы гана келип, ал убакта казактар катуу ачарчылыкка туш болуп калышкан эле.
1584–1585-жылдардагы катаал кыш ачарчылыкка алып келип, көп казактар менен окчандарды жалмады; Ермактын тобу кескин азайды. 1585-жылдын жазында мурза Карача көтөрүлүш чыгарып, бир нече казак кошуунун кырды да, Ермакты Кашлыкта камап койду.
6(16)–августка караган түнү Ермак аз гана жоокери менен Вагай дарыясынын куймасында буктурмага түшүп, курман болду. Жалгыз бир казак гана аман калып, анын өлүмүнөн кабар алып келди. Андан кийин аман калган казактар Кашлыкты таштап, Рус мамлекетинин жерине кайтышты.
Ермактын жортуулу анын өзү өлүмгө учурап, кошууну чегинүү менен аяктаганы менен, тарыхый мааниси абдан чоң болду. 1586-жылы Сибирге воевода Василий Сукин баштаган жаңы кызмат адамдар жиберилип, биринчи орус шаары Тюмень негизделди. Ошентип, Сибирди орус тараптан пландуу өздөштүрүү башталды.
