Сети I такка жетилген, тажрыйбалуу адам болуп чыккан. Анын ысымынын өзү — Сети («Сетке таандык») — терең саясий жана географиялык маанини камтыган. Рамессиддердин уруусу Төмөнкү Египеттен, Аваристин айланасынан (гиксостордун мурдагы борбору) чыккан, ал жерде Сет кудайы аскердик эрдиктин колдоочусу катары сыйынтылган. Бирок Жогорку Египетте, айрыкча ыйык Абидосто, Сет Осиристин өлтүрүүчүсү жана баш аламандыктын символу катары эсептелген.
Сети I бул дуализмди дипломаттын акылмандыгы менен чечкен: түштүктөгү курулуштарында ал көп учурда Сети деген атын Мернептах («Птах тарабынан сүйүлгөн») менен алмаштырып же өзүн Усири (Осириске окшошкон) деп атап, ишенгендердин сезимин кордобоого аракет кылган.
Анын жубайы колесница аскерлеринин кол башчысынын кызы Туя болгон. Бул союз жаңы династиянын аскердик мүнөзүн баса белгилеген. Алардын эң аз дегенде эки баласы болгон: кызы Тиа жана улуу мураскер Рамсес II. Улуу уулу Небхасетнебет, тилекке каршы, балалык чагында эле каза болуп калган.
Фараондун ишенимдүү таянычы атактуу визирь (чати) Пазер болгон, анын скульптуралык портрети доордун шедеври катары саналат. Нубияны падышанын атынан Иуни жана Аменемипет аттуу наместниктер башкарып, түштүктөн ресурстардын туруктуу агымын камсыз кылышкан.
Сети Iдин негизги милдети Амарна доорунда жоголгон Сирия менен Палестинадагы египеттик үстөмдүктү калыбына келтирүү болгон. Анын согуштары Карнактагы Улуу гипостиль залдын түндүк дубалындагы зор «сүрөт галереясында» чагылдырылган.
Шасу менен согушка себеп Дельтанын чек араларына чейин шасу бедуиндеринин бетке чабар жылышы болгон. Сети I аскерди согуштук арабада өзү жетектеген. Ал Синай жээги боюнча стратегиялык жолду басып алып, кудуктарды калыбына келтирип, форпостторду курган; алардын көпчүлүгүн өзүнүн аты менен атаган. Газанын жанындагы (Па-Ханаан) салгылашта душмандын негизги күчтөрү жок кылынган. Жазууларда фараон «арстандай айбаттуу» болгону, ал эми душмандардын канынын агымы ага «ырахат күнүнөн да сүйкүмдүү» экени айтылат.
Түштүктү тынчыткандан кийин Сети Ливандын Изреэль өрөөнүнө жылган. Ал Бейт-Шеан менен Иеноамды «бир күндүн ичинде» алган, армияны үч корпуска бөлгөн: «Амон», «Ра» жана «Сет». Эң маанилүү этап Ливан тоолоруна баруу болгон. Жергиликтүү княздар Египеттин күчүнөн титиреп, Амон үчүн ыйык кайык жана египеттик храмдардын гигант мамылары үчүн атактуу кедрлерди кыюуга мажбур болушкан.
Сети I узак тыныгуудан кийин Хетт падышалыгы менен түз кагылышууга барган биринчи фараон болгон. Ал хеттердин союздашы болгон сириялык княздыктарды талкалап, Оронт дарыясындагы Кадешти убактылуу басып алган. Жеңиш акыркы болбосо да, Сети түндүк чек араны турукташтырып, хетт падышасы Муваталли менен тынчтык келишимин түзгөн; келишим Египетке Палестинаны жана Финикиянын бир бөлүгүн бекитип берген.
Батышта Сети I ливиялык уруулар (тхухен) менен салгылашкан. Бул жортуулга ал жаш ханзаада Рамсести да кошо алып чыккан. «Үңкүрлөргө түлкүдөй жашынган» ливиялыктар толук жеңилүүгө учураган.
Сети I доору — ыйык архитектуранын эң жогорку гүлдөп-өнүккөн мезгили. Анын курулуштары масштабдуулугу менен гана эмес, рельефтеринин укмуш сапаты менен айырмаланат.
Абидостогу жети кудайга арналган храм — Египеттеги эң сырдуу жайлардын бири. Дал ушул жерде атактуу Абидос тизмеси — ата-баба падышалардын 76 картушунан турган галерея — жайгашкан. Сети I бул тизмени өз бийлигин мыйзамдаштыруу үчүн чебер колдонуп, Амарна доорунун «еретик» фараондорун атайылап анда эскербей койгон.
Храмга Осирийон жанаша турат — салмагы ар бири 65 тоннага чейин жеткен ири гранит монолиттеринен мегалиттик ыкмада тургузулган табышмактуу курулуш. Анын аскеттик көрүнүшү жана негизги храмдан 8 метр төмөн жайгашканы окумуштууларды анын чыныгы жашы тууралуу талаштырууда.
Сети I атасынын долбоорун улантып, Гипостиль залын дүйнөнүн кереметтеринин бирине айландырган. Борборкулары 19,5 метр бийиктикке жеткен 134 колонна «таш токой» деген сезимди жаратат. Залдын дубалдары жалпы аянты 24 000 м²ден ашкан рельефтер менен капталган, алар бүгүнкү күнгө чейин баштапкы боёктордун изин сактап келет.
Зор курулуштарды каржылоо үчүн Сети I Чыгыш чөлүндөгү алтын кендерин жеке өзү текшерген. Башкаруусунун 9-жылында ал Вади-Мийада кудук казууну буйруган, жумушчуларды суу менен камсыз кылуу аркылуу алтын казып алууну кыйла көбөйтүүгө шарт түзгөн.
Болжол менен ушул эле убакта Сети Рамсес IIни расмий түрдө өзүнүн кош башкаруучусу деп жарыялаган. Ал уулун өзүнүн көзү тирүү кезинде эле «кош таажы» менен таажылатып, бийликтин тынч өтүшүн камсыздап, ички кагылыштардан сактанууну көздөгөн.
Сети I болжол менен 11 жыл башкаргандан кийин каза болгон (Манефон ага 21 жыл ыйгарат). Анын Падышалар өрөөнүндөгү мүрзөсү 1817-жылы Джованни Бельцони тарабынан ачылып, некрополдогу эң узун жана эң назик жасалгаланган мүрзө болуп саналат.
Масштаб: узундугу 100 метр, 6 тепкич жана 16 бөлмө.
Декор: дубалдар өтө кылдат оюулар жана жарык роспистер менен капталган, анда «Дарбазалар китеби» жана «Амдуат» көрсөтүлгөн. «Алтын залдын» төбөсү уникалдуу астрономиялык карта менен кооздолгон.
Саркофаг: падышанын сыйкырдуу тексттер менен капталган алебастр саркофагы бүгүн Лондондо сакталат.
Сетинин мумиясы 1881-жылы Дейр эль-Бахридеги жашыруун жайдан табылган. Ал өтө жакшы сакталган болуп, бизге жүзү жука, паң башкаруучунун келбетин көрсөтүп турат.
