Аменхотеп II Египеттин эң жогорку кубаттуулук доорунда такка олтуруп, улуу багындыруучу Тутмос III менен ханыша Меритра Хатшепсуттун уулу болгон. Анын теги мамлекеттин туруктуулугунун ачкычы эле: Хатшепсуттун кызына үйлөнүү аркылуу ал мурда бири-бири менен касташкан эки фракцияны — өзүнүн өгөй эне-әжесинин тарапкерлерин жана атасынын жактоочуларын — бириктирген. Бул союз ага аристократия менен жречествасынын кең катмарына таянууга мүмкүндүк берип, ошол эле учурда Тутмос IIIнин эски санаалаштарына берилгендикти сактап калган; дал ошолор анын өз бийлигинин таянычы болуп беришкен.
Фараондун жеке жашоосу анын саясаты сыяктуу эле кең масштабдуу болгон: аны 323 аял курчап турган, алардын арасында палестиналык княздардын кыздары, ошондой эле жүздөгөн ырчы жана бийчилер бар эле. Бирок анын жашоосундагы башкы аял жана мураскердин, келечектеги Тутмос IVтүн энеси — ханыша Тиаа болгон.
Аменхотеп II өзүнүн улуу атасына татыктуу экенин далилдөөгө умтулган. Өз алдынча башкаруусунун экинчи жылында эле ал Жогорку Реченуга (Сирия) чукул жортуул жасаган. Бул жортуул тарыхка коркутуунун эң ырайымсыз актыларынын бири катары кирген: фараон өзү Тихси өлкөсүндө (Дамасктын жанында) көтөрүлүш чыгарган жети князды өз колу менен өлтүргөн.
Алардын денелери мүмкүн болуучу козголоңчулар үчүн көрсөтмөлүү сабак катары падышанын кайыгынын кормосуна башы ылдый илинип, Египетке жеткирилген. Алардын алтооcу Фивдин дубалдарына көрсөтүлүп, жетинчиси алыскы Нубияга — Напата шаарына жөнөтүлгөн, империянын түштүк чек аралары билсин деп: фараондун каары жер жүзүнүн каалаган бурчуна жетет. Мунун артынан Аменхотеп Нубиядагы Карой аймагына барып, түштүк чек аралардын бузулбастыгын белгилеген эстелик стеланы орнотуп, ушунчалык көп кара жыгач жана пил сөөгүн алып чыккандыктан, аларды ташуу үчүн миңдеген адамдар талап кылынган.
Анын багындырууларынын экинчи этабы башкаруусунун 7-жылында башталган. Жазында армия Алдыңкы Азияга жылып, фараон Галилеядагы Шамши-Адуму шаарын кыйраткан. Оронттон өтүп, ал сириялыктар менен салгылашка өзү кирип, княздарды жана алардын арабаларын туткунга алган. Египеттиктер Нии шаарына жеткенде, анын тургундары Тутмос IIIнин даңкын эстеп, жаңы падышаны дубалдардан тосуп алышкан.
Бирок түндүк тарапта, Угаритте, кутум тутанган. Аменхотеп ага чагылгандай жазалоочу экспедиция менен жооп берип, козголоңчуларды түздөн-түз жанчып, бүт жээк аймагын өзүнө баш ийдирген. Корккон Гизра менен Инкинин башкаруучулары алым-салык алып келүүгө шашылышкан, ал эми уламышка айланган Кадештин князы салгылашка кирүүгө даабай, берилгендик ант берген. Бул жортуул маалында Митанни (Нахарина) өлкөсүнө эстелик стела жеткирилип орнотулган, ал эми жалпы олжо алтын менен жездин тонналары болгон.
Фараондун башкаруусунун 9-жылында ал кайрадан жортуулга чыккан — бул жолу Палестинадагы шаарлардын коалициясына каршы. Ихем жана Анахараттагы жеңиштерден кийин Аменхотеп II бийликти кеңири ротациялаган: ишенимсиз вассалдарды кызматтан алып, алардын ордуна өзүнө берилген адамдарды койгон. Дал ушул мезгилге Мемфис стеласынын жазуулары таандык болуп, анда туткундардын укмуш сандагы саны — 101 218 адам — басып алынганы айтылат. Заманбап тарыхчылар бул цифраларды пропагандалык ашырып-жазуу деп эсептешсе да, алар падышанын амбицияларынын масштабын ачык көрсөтөт.
Аменхотеп II элдик эс-тутумда жоокер катары эле эмес, табияттан тыш физикалык күчкө ээ адам катары да калган.
Легендарлуу жаа: Анын жеке жаасын эч ким — египеттик да, чет элдик да — тарта албайт деп айтылган. Фараон ошол жаадан үч манжа калыңдыктагы жез буталарды тешип өтүп, жебе толугу менен ары өтүп кетчү. Бул окуя кийин Геродоттун Эфиопия падышасынын жаасы тууралуу уламышына негиз болуп, Камбис II аны тарта албаганы айтылат.
Улуу кайыкчы: Фараон жалгыз өзү эки жүз кайыкчыдан артык экенин билдирип, Нил боюнча өтө чоң аралыкты чарчабай сүзүп өтөрүн, узундугу 10 метрден ашкан калак менен башкарганын айткан.
Аменхотеп II атасы сыяктуу куруучу болбосо да, Амадада жана Элефантина аралында храмдардын бүткөрүлүшүнө көңүл бурган. Фивде ал өзүнүн заупокойный храмын курган жана Карнактагы колонналуу залды калыбына келтирген — бул залды мурда Хатшепсут өз обелисктерин орнотуу үчүн буздурган эле. Тилекке каршы, Мемфис менен Гелиополдогу анын курулуштарын убакыт аябаган, бирок Турадагы таш казуучу жайлар боюнча иштердин жазуулары алардын мурдагы улуулугун тастыктайт.
Аменхотеп II болжол менен 26 жыл башкарган жана б.з.ч. 1425-жылы каза болгон. Анын мүрзөсү — Падышалар өрөөнүндөгү KV35 — 1898-жылы Виктор Лоре тарабынан табылып, эң маанилүү археологиялык ачылыштардын бири болгон. Ал Жаңы падышалык доорунун эң улуу башкаруучуларынын мумиялары үчүн «жашыруун жай» болуп кызмат кылган (Тутмос IV, Аменхотеп III, Сети II жана башкалар): жрецтер аларды каракчылардан сактоо үчүн дал ушул жерге жашырышкан.
Тилекке каршы, 1901-жылы, күзөт болгонуна карабастан, мүрзө кайрадан тонолгон. Заманбап уурулар таңуу арасынан байлык издеп жатып, Аменхотеп IIнин өз мумиясын да жабыркатышкан. Ошентсе да, бизге жеткен сүрөттөр жана фараондун денесинин өзү атлеттин образын сактап калган: Тутмосиддердин тукумдук белгилери бар, күчтүү, бою узун адам, анын башкаруусу египеттик империянын пайдубалын кийинки ондогон жылдарга бекемдеп койгон.
