Тутмос Iнин такка отурушу түз мураскерликтен көрө стратегиялык тандоонун жыйынтыгы болгон. Ал Яхмос Iнин кошумча аялы Сенисенебден төрөлгөн уулу болгондуктан, башкы мураскер катары каралган эмес. Бирок анын бир тууган агасы Аменхотеп Iнин мураскерсиз өлүшү жана, сыягы, карыган ханыша Яххотептин колдоосу ага болжол менен 45–47 жашында тактыга отурууга мүмкүнчүлүк берген. Өз бийлигин мыйзамдаштыруу үчүн ал династиянын негиздөөчүсүнүн кызы — ханбийке Яхмоско үйлөнгөн.
Тутмос Iнин мумиясы бизге энергиялуу жана көрөгөч башкаруучунун образын берет. Ал бой жагынан анча узун эмес (болжол менен 157 см), толмоч, бет түзүлүшү ичке жана үй-бүлөгө мүнөздүү белги — алдыга чыгып турган үстүңкү тиштери бар адам болгон. Бийик маңдайы жана ичке мурду интеллектуалдуу инсанды көрсөтсө, аскердик жеңиштери анын «Күчтүү бука» деген атак-даңкын бекемдеген.
Тутмос I тарыхта жеңилбеген фараон-баскынчы катары белгилүү.
Башкаруусунун экинчи жылында ал түштүккө көтөрүлүштү басуу үчүн жортуул жасаган. Жазмаларда (айрыкча Эбананын уулу Яхмостун эскерүүлөрүндө) фараон «пантерадай жырткычтык менен» согушканы сүрөттөлөт. Чечүүчү салгылашта Тутмос нубиялык башчыны өзү өлтүргөн. Душмандын сөөгү флагман кеменин мурдуна башы ылдый илинип, бул коркунучтуу триумфтун белгиси катары флот Фивага кайтып келгенге чейин көрүнүп турган. Египеттин чек арасы Нилдин үчүнчү босогосунан ары жылдырылып, Томбос аралында күчтүү чеп курулган.
Түштүктөгү максаттарына жеткенден кийин Тутмос армиясын түндүккө бурган. Ал бүт Левант аркылуу өтүп, Тир жана Сидон шаарларын айланып, Митанни (Нахарина) мамлекетинин аймагына кирген. Египеттиктер биринчи жолу Евфрат дарыясын көрүшкөн жана ал Нилден айырмаланып «тескери» — түштүккө карай агарын байкашкан. Дарыянын жээгинде Тутмос жеңиш стеласын тургузуп, өз аймагынын түндүк чек арасын жарыялаган. Ал Египетке сансыз олжо менен кайтып келген, анын ичинде согуш арабалары жана алгачкы азиялык аттар да бар болчу.
Египетке агылып келген зор байлык Тутмоско Карнакта улуу архитектор Иненинин жетекчилиги астында ири курулуш иштерин баштоого мүмкүндүк берген.
Карнак: Акиташтан эки зор пилон жана граниттен эки обелиск тургузулган. Алардын бири бүгүнкү күнгө чейин храмдын борборунда туруп, Аахеперкаранын улуулугун эске салат. Ошондой эле салтанаттуу аземдер үчүн узундугу 120 чыканак (60 метрден ашык) болгон ыйык кайык жасалган.
Көмүү салтындагы революция: Тутмос I радикалдуу кадам жасап, өлүккө арналган храм менен чыныгы мүрзөнү бөлгөн биринчи фараон болгон. Өз денесин каракчылардан сактоо үчүн ал Инениге усыпальницаны жашыруун түрдө тоо капчыгайына чегип жасоону буйруган. Бул жер бүгүн Долина царей (Падышалар өрөөнү) катары белгилүү.
«Мен анын улуу урматынын мүрзөсү кандай чегилип жатканын көзөмөлдөп турдум, мен жалгыз болчумун, башка эч ким көргөн да, уккан да эмес», — деп Инени сыймыктануу менен жазган.
Падышанын жеке жашоосу улуу уулдары — Аменмос жана Уаджмос — атасынан мурда каза болгону менен кайгылуу болгон. Бул мураскер маселесин саясий никелерге көз каранды кылган.
— Анын улуу ханышадан төрөлгөн кызы Хатшепсут сүйүктүү баласы болуп, «таза» падышалык канга ээ болгон.
— Кошумча аял Мутнефреттен төрөлгөн уулу Тутмос II жаш жагынан улуу болсо да, укуктары азыраак болгон.
Тутмос I бул маселени Хатшепсутту Тутмос IIге турмушка берүү аркылуу чечүүгө аракет кылган, ошентип алардын такка болгон дооматтарын бириктирген.
Тутмос I болжол менен 60 жашында, Манефон боюнча 13 жыл гана башкаргандан кийин каза болгон, бирок бул убакытта көптөгөн башкаруучулар ондогон жылдарда жасай албаган иштерди аткарган. Анын өлүмү империянын калыптануу доорунун аякташын белгилеген. Ал өлкөнү кубатынын туу чокусунда калтырып кеткен — чек аралары Евфраттын чаңдуу жээктеринен Нубиянын ысык босоголоруна чейин созулган.
Кылымдар өткөндөн кийин да анын элеси урматталган: кызы Хатшепсут кийин атасын өзүнүн кооз мүрзөсүнө кайра көмгөн, ал эми жрецтер анын мумиясын жашыруун жайда кылдат сактап, улуу жоокердин катаал жүзүн биздин заманга чейин жеткирген.
