Аменемхет II Сенусерт I жана анын башкы жубайы, ханыша Нефру (Неферу)нын уулу болгон. Анын бийликке келүү жолу атасы менен үч жылдык тең башкаруу мезгилинен башталган, бул тактынын жылмакай жана мыйзамдуу өткөрүлүшүн камсыз кылган. Сенусерт I каза болгондо Аменемхет буга чейин эле жетилген эркек болгон — тарыхчылар анын жашы болжол менен 40 жаштар чамасында болгон деп эсептешет.
Жалпысынан ал тактыда 39 жыл отурган (тең башкаруу жылдарын кошкондо), ошол мезгил үчүн урматка татыктуу куракка — болжол менен 75 жашка чейин жашаган. Анын жеке аты Аменемхет («Амон башында») фивалык кудайга берилгендигин баса белгилеген, ал эми кыскартылган Амени же Амену формалары замандаштары тарабынан көп колдонулган.
Аменемхет IIнин башкаруусу салыштырмалуу тынчтык жана тышкы байланыштардын мурда болуп көрбөгөндөй кеңейиши менен тарыхка кирген. Мемфистик хрониканын үзүндүлөрү анын башкаруусунун биринчи жылында Түштүк Палестинага жасалган аскердик жортуул жөнүндө айткан менен, калган отуз жыл дипломатиянын белгиси астында өткөн.
Египеттин байлыгы жана эл аралык таасиринин эң жаркын далилдеринин бири — Тод шаарындагы Монту храмын пайдубалынан табылган табылга. Археологдор фараондун аты жазылган төрт коло кутуну табышкан, алар толугу менен төмөнкүлөргө толгон:
Ливандан жана Эгей деңизинин аралдарынан келген күмүш чөйчөктөр.
Вавилондук цилиндр түрүндөгү мөөрлөр.
Ляпис-лазуриден жасалган тумарлар.
Ал мезгилдеги Египетте күмүш алтындан да кымбат баалангандыктан, бул белектер (же алым) Египеттин дүйнөлүк лидер катары макамын баса белгилеген. Фараондун таасири Сирия менен Месопотамияга чейин жайылган: анын кызы Итинин аты жазылган сфинкс Катна шаарынан табылган, ал эми Библ шаарында жергиликтүү башкаруучулар египеттик иероглифтерди колдоно башташкан.
Тынч соода Египетке Азиядан мигранттардын агылып келишине алып келген. Тексттерде «Азиялык» жана «Азиялык аял» деген ысымдар улам көбүрөөк кездешип, египет тили ливандык сөздөрдү активдүү түрдө өздөштүрө баштаган. Крит менен байланыштар Абидос жана Лахун шаарларынан табылган миной керамикасы менен ырасталат.
Аменемхет II алыскы деңиз жортуулдарынын салтын кайра жандандырган. Анын башкаруусунун 28-жылында чиновник Хентихетур легендарлуу Пунт өлкөсүнөн (азыркы Сомали аймагы) ийгиликтүү кайтып келген. Экспедиция Сауу портуна (Вади-Гасус) келип, мирра жана жыпар жыттуу заттарды алып келген. Ошол мезгилдеги тексттерде Пунтка он бир жолу барган вельможа Хуи жөнүндө айтылат, бул мындай сапарлардын үзгүлтүксүз болгонун көрсөтөт.
Ички экономика да кен байлыктарды активдүү иштетүүнүн эсебинен гүлдөп өнүккөн:
Синай: жез жана бирюза казып алуу (4-жана 24-жылдары).
Асуан: зор айкелдер үчүн гранит казып алуу (14-жылы).
Нубия: Төмөнкү Нубия ушунчалык тынчтандырылгандыктан, сановник Сихатхор экинчи босогодогу Хех аймагына чейин жеткен биринчи египеттик болгон; ал алтын кендерин текшерип, фараондун атынын өзү менен эле жергиликтүү тургундарды «коркуткан».
Өзүнүн көмүлүшү үчүн Аменемхет II Дахшурду тандап, Байыркы падышалык некрополуна кайтып келген — бул өз династиясын өткөндүн улуу куруучулары менен символдук түрдө байланыштыруу максатын көздөгөн. Анын «Амени-сехем» («Аменинин ээлиги») деп аталган пирамидасы бүгүн «Ак пирамида» катары белгилүү, анткени ал ак акиташ менен капталган.
Курулуш технологиясы өзгөчө болгон: борбордон таш дубалдар тараган, ал эми алардын ортосундагы боштуктар кум менен толтурулган. Бүгүн пирамида катуу бузулганына карабастан, ички бөлмөлөрүндө татаал архитектуранын издери сакталган — көмүү камералары тескери «V» тамгасына окшош күчтүү блоктор менен жабылган.
Комплекстеги эң маанилүү ачылыш — ханбийкелер Ит жана Хенмиттин тийилбеген мүрзөлөрү болгон. Ал жерден табылган зер буюмдар Орто падышалыктын зергердик искусствосунун чокусу катары бааланат:
Лазурит жана карнеол гүлдөрү менен кооздолгон эң жука алтын жиптерден жасалган диадемалар.
Көпөлөк жана ракушка түрүндөгү алтын асылмалар.
Алтын саптуу, асыл таштар менен кооздолгон коло канжарлар.
Башкаруусунун 33-жылында карыган фараон өзүнүн уулу Сенусерт IIни тең башкаруучу кылып дайындаган. Асуандагы аскаларда уулунун аты атасынан мурда жазылган жазуулар сакталган — мүмкүн, 70 жаштагы Аменемхет II мамлекетти башкарууну иш жүзүндө жаш мураскерине өткөрүп берген.
Фараон башкаруусунун 39-жылында каза болгон. Манефон табышмактуу маалымат берип, Аменемхет сарай евнухтары тарабынан өлтүрүлгөнүн айтат, бирок көптөгөн заманбап тарыхчылар бул жаңылыштык деп эсептешет жана грек тарыхчысы аны чоң атасы Аменемхет I менен чаташтырган болушу мүмкүн дешет.
Аменемхет II өзүнөн кийин Египетти анын кубатынын туу чокусунда калтырган: жомоктогудай бай, дүйнөгө ачык жана ички жактан бекем бириккен. Анын башкаруусу мураскерлери кийин Чыгыштын эң улуу империясын курууга таяна турган фундамент болуп калды.
