
Миньнин аттуу мураскер 1820-жылдын сентябрында атасы Цзяцин императордун күтүлбөгөн өлүмүнөн кийин такка отуруп, башкаруу ураанын Даогуан («Жарык жол») деп жарыялады. Көп колдонулган «мянь» иероглифинен улам анын аты расмий түрдө Миньнин деп өзгөртүлдү. Башкаруусунун башталышында мамлекеттин ички саясатын манжур саясий ишмери Мучжанъа көзөмөлдөп, Аскердик кеңештин башчысы жана империянын чыныгы жетекчиси болуп калган.
Миньнин бийликке келген убакта Цин империясы терең кризиске баткан эле. Манжур мамлекетинин негизин түзгөн «желек катмары» барган сайын деградацияланып, жоокерлер кытай жашоо образын кабыл алып, ат үстүндө салгылашуу жана жаа атуу сыяктуу салттуу өнөрүн жоготуп, жарандык кызматтарга умтулушкан. Өкмөт бул тенденцияны токтотууга аракет кылса да, эч кандай натыйжа берген жок.
Армиянын саны өсүп жатканы менен, анын согуштук жөндөмдүүлүгү төмөндөп, кармоо чыгымдары улам көбөйдү. Ошол эле учурда чиновниктердин жана императордук сарайдын чыгымдары да көбөйүп, казына оор жүккө туш болду. Салык кирешелери кыскарды, анткени дыйкан чарбалары майдалап, мурдагыдай салык төлөй албай калышты. Толук финансылык кыйроону болтурбоо үчүн өкмөт жаңы салыктар киргизип, карыз ала баштады. 1830-жылы эски салык карыздарын кечирүү жөнүндө жарлык чыкты.


Бул көйгөйлөр коомдук чыңалууну күчөттү. Ар кайсы провинцияларда жашыруун коомдор көтөрүлүш уюштуруп турушту. 1830-жылы Тайванда «Триада» бир туугандыктары жетектеген көтөрүлүш башталып, эки жылдан ашык созулуп, материктен келген жазалоочу аскерлердин жардамы менен гана басылган. Түштүк-Батыш Кытайда яо жана башка улуттук азчылыктар да чиновниктердин зомбулугу менен салык жүгүнө каршы көтөрүлүш чыгарышты.
XIX кылымдын башында Кашгарияда манжур чиновниктеринин жана кытай соодагерлеринин кысымы күчөп, эл ичинде антиманжур маанай өсүп жатты. 1826-жылы мурдагы башкаруучунун уулу Жахангир-ходжа уйгурларды «ыйык согушка» чакырып, көтөрүлүш уюштурду. Ал аймактын көп бөлүгүн басып алды, бирок диний жана этностук ажырымдардан улам жалпы элдин колдоосуна жетпей калды. 1827-жылы цин аскерлери көтөрүлүштү басып, Жахангирди кармап, өлүм жазасына тартты. Бул согуш казынага 10 миллион лян күмүшкө түшкөн. 1830-жылы анын бир тууганы Юсуф-ходжа да көтөрүлүшкө чыгып, бирок ал да 8 миллион лян чыгым менен басылган.

Ошол эле мезгилде опиум кризиси күч ала баштады. Тыюуларга карабай, англиялык соодагерлер өлкөгө баңгизатты контрабанда жолу менен массалык түрдө алып киришти. Бул күмүштүн сыртка агылышына жана финансылык системанын кыйрашына алып келди. Контрабандадан байыган чиновниктердин коррупциясы абалды ого бетер оорлотту.
Кытай элитасынын бир бөлүгү Линь Цзэсюйдун жетекчилиги астында опиумга каршы чечкиндүү чара көрүүнү талап кылып чыгышты. Алар баңгизатты улуттук экономикага жана коомдук моралга чоң коркунуч катары көрүштү. Аларга каршы турган топ болсо опиум соодасын мыйзамдаштырууну жактады. Бул топтун ичинде Мучжанъа жана башка коррупцияланган аткаминерлер бар эле, алар контрабандадан чоң киреше алышкан. Абалды түшүнгөн император 1838-жылы Линь Цзэсюйду Гуандун провинциясында өзгөчө ыйгарым укуктуу өкүл кылып дайындады.
1839-жылдын март айында Линь Цзэсюй Гуанчжоуга келип, англиялык жана америкалык соодагерлерден бардык опиумду өткөрүп берүүнү талап кылды. Алар баш тарткандан кийин ал чет элдик факторияларды курчоого алып, маңзат кампаларын конфискациялап, коомчулук алдында жок кылдырды. Бул окуяны шылтоо кылып, Англия 1840-жылдын июнунда Кытай жээгине күчтүү аскердик флот жөнөттү.


Технологиялык жактан артта калган Цин армиясы англиялыктардын заманбап куралына туруштук бере алган жок. Кытай аскерлери ар бир салгылашта жеңилип жатышты. 1842-жылдын августунда англиялык аскерлер Нанкинге жетип келишти. 29-августта англиялык кеме бортунда Кытай үчүн абдан шылдыңдуу болгон Нанкин келишими түзүлдү.

Бул келишимге ылайык, Кытай Англия үчүн беш портту Гуанчжоу, Сямэнь, Фучжоу, Нинбо жана Шанхайды соода үчүн ачууга милдеттенди. Ошондой эле Британия Гонконгду түбөлүк менчикке алды. Кытай 21 миллион доллар контрибуция төлөөгө милдеттүү болду. Өлкө бажы көз карандысыздыгынан ажырап, бажы төлөмдөрү товар баасынын 5 пайызынан ашпоого тийиш эле.
Бул келишим Батыш мамлекеттери Кытайга таңуулаган «тең эмес келишимдердин» биринчиси болду. 1843-жылы Британия экстерриториалдуулук жана эң чоң соода артыкчылыгы укуктарын алды. Анын изи менен 1844-жылы АКШ жана Франция да өз артыкчылыктарын алып, Франция миссионерлик ишмердик жүргүзүүгө уруксат алды.
Согуштагы жеңилүүдөн кийин император Миньнин жана Мучжанъа чет элдиктерге жолдоштук саясат жүргүзө башташты. Чет элдик капиталдын кириши империя кризисин ого бетер тереңдетти. Күмүштүн агылып чыгышы инфляцияга алып келип, согуш чыгымдары жана контрибуциялар элге оор жүк болду. Натыйжада өлкөдө чыныгы «салык жарылуусу» башталды. Жумушсуз жана жакыр адамдардын саны тездик менен көбөйдү.
Акыркы сокку 1847–1850-жылдардагы табигый кырсыктар жана массалык ачарчылык болду. Мындай шартта түштүк провинцияларда мугалим Хун Сюцюань негиздеген «Асман Эгедерине табынуу коому» аттуу диний уюм күч ала баштады. Ал кийин Кытай тарыхындагы эң ири көтөрүлүш Тайпиндер козголоңун жетектемек.
Император Миньнин 1850-жылы каза болду. Анын ордуна төртүнчү уулу Ичжу такка чыгып, башкаруу девизин Сяньфэн деп жарыялады. Даогуандын башкаруусу башында «жарык жолго кайтуу» деген үмүт менен башталып, бирок акыры оор жеңилүү жана Кытай тарыхындагы эң кыйратуучу доорлордун биринин башталышы менен аяктады.



