
Чжан Цяньдын саякаты Кытай үчүн зор тарыхый мааниге ээ: ал өзүн-өзү обочолонткон байыркы Ханды Батыш дүйнөсү менен тааныштырды. Дал ушул дипломатиялык миссиянын аркасында Кытай менен Борбор Азиянын ортосунда байланыштар жана соода жолдору түзүлө баштады.

Б.з.ч. 138-жылы Чэнгу шаарынан чыккан чиновник Чжан Цянь Хань императору У-динин тапшырмасы менен батышка элчиликке жөнөтүлдү. Максат — хуннуларга каршы жалпы душман катары юэчжилер менен союз түзүү эле. Элчиликте жүздөн ашуун киши болгон, алардын ичинде хуннулардын мурдагы кулу, мыкты жаачы Танъи Ганьфу да бар эле. Бирок хунну жерлеринен өтүп баратып, элчиликти кармап, шаньюй Цзюньчэньге алып барышкан. Чжан Цянь хуннулардын колунда 10 жыл туткунда болду; бул убакта ал хунн айымына үйлөнүп, уулдуу да болду. Ошого карабай, ал элчинин ишеним белгисин (верительная бирка) сактап, миссиясына берилгендигин көрсөтүп жүрдү.
Б.з.ч. 126-жылы Чжан Цянь аялы жана Танъи Ганьфу менен качып чыга алышты. Алар Ысык-Көлгө жетип, андан ары Фергана өрөөнүнө — Давань мамлекети турган жерге өтүштү. Давандын падышасы Хандын күчү тууралуу уккандыктан, Чжан Цяньды кубануу менен кабыл алып, аны Кангюйгө чейин жөнөтүүгө көмөктөштү. Андан ары элчилик Улуу Юэчжилерге барды; бул убакка чейин алар Бактрияга көчүп келишкен эле. Юэчжилер бай, тынч жерде жашап калышкандыктан, хуннуга каршы согушууга ниети жок экени билинди — союз түзүү аракети ишке ашкан жок.
Бир жылдан соң Чжан Цянь түштүк жол аркылуу Кытайга кайтууну чечти, бирок кайрадан хуннуларга кармалды. Ал шаньюй Цзюньчэнь көз жумгандан кийин гана мекенине кайтып келе алды. Элчилик Кытайга Борбор Азиядагы көптөгөн өлкөлөр тууралуу баалуу маалыматтарды алып келди. Айрыкча маанилүүсү — Чжан Цянь Бактриядан Сычуаньдан келген таякчаларды (жүктөрдү) көргөнүн билдирген: алар бул жакка Индия аркылуу жеткени аныкталган. Бул ачылыш душман хунну жана цян жерлерин айланып өтө турган жаңы түштүк соода багытын ачууга мүмкүн экенин көрсөткөн. Император У-ди бул мүмкүнчүлүктүн империя үчүн чоң маанисин дароо түшүндү.
Кайтып келгенден кийин Чжан Цянь кызматта көтөрүлдү; б.з.ч. 123-ж. генерал Вэй Циндин армиясы менен хуннуларга каршы жортуулга катышып, Бован-хоу наамын алды. Бирок б.з.ч. 122-ж. салгылашууга кечигип калгандыгы үчүн наамынан ажыраган, кийин император аны кечирген.
Б.з.ч. 117-жылы У-ди Чжан Цяньды экинчи миссияга — бул ирет усундарга (Или өрөөнү) жөнөттү. Максат — аларды хуннуга каршы союзга көндүрүү эле. Бул элчилик алда канча ири болчу: 300 адам, 600 ат жана сансыз белектер жиберилди. Усундардын башкаруучусу гуньмо Чжан Цяньды кабыл алган, бирок көчүп келип биригүүдөн баш тартып, Ханга өз элчилигин жөнөтүүгө макул болгон. Кайтып келген соң Чжан Цянь дасин кызматын алып, өлкөдөгү тогуз эң жогорку чиновниктин бири болду. Ал б.з.ч. 113-жылы көз жумуп, мекенинде болгону бир жылдан ашык убакыт гана жашап калды.

Чжан Цяньдын саякаттары Кытайдын да, дүйнөнүн да тарыхына зор таасир тийгизди. Ал Парфия, Борбор Азия жана Индия тууралуу өтө баалуу маалыматтарды топтоп эле койбостон, Кытай менен Азиядагы эллинисттик мамлекеттердин ортосундагы алгачкы дипломатиялык байланышты түздү. Анын миссиялары аркылуу Кытайга жүзүм, люцерна сыяктуу өсүмдүктөр кирип, эң башкысы — анын ачылыштары көп кылымдар бою Чыгыш менен Батышты байланыштырган Улуу Жибек жолунун калыптанышына жана өнүгүшүнө негиз салды.



