Непоттун теги аны Адриатика деңизинин жээгинде жайгашкан стратегиялык жактан маанилүү жана бай аймак — Далмациянын элитасы менен бекем байланыштырган.
Ал аймактагы эң атактуу жана таасирдүү тукумдардын бирине таандык болгон деп эсептелет.
Узак убакыт бою, гот тарыхчысы Иордандын эмгектерине таянып, Непоттун атасы белгилүү кол башчы Непоциан болгон деген версия тараган.
Непоттун энеси күчтүү Марцеллиндин өз карындашы болгон.
Марцеллин Далмацияда иш жүзүндө көз карандысыз мамлекет түзүүгө жетишкен кол башчы эле.
468-жылы Марцеллин Сицилияда жалданма киши өлтүргүчтөрдүн колунан каза болгон.
Мыйзамдуу мураскер катары Непот таякесинен Далмациянын үстүнөн бийликти да, жогорку аскер магистри наамын да мурастап алган.
Непоттун негизги саясий артыкчылыктарынын бири анын никеси болгон.
Ал Чыгыш Рим императору Лев I Макелланын аялы Элия Веринанын жээнине үйлөнгөн.
Бул союз Далмация башкаруучусун Константинополдогу императордук сарай менен бекем байланыштырган.
Непот чыгарган тыйындардагы портреттерге караганда, императордук такка отурган учурда ал болжол менен кырк жашта болгон деп эсептелет.
Тагдыр чечүүчү 472-жылы Батыштын эки императору — Прокопий Антемий жана Олибрий — биринин артынан бири каза болгон.
Рим дүйнөсүнүн жалгыз суверендүү башкаруучусу болуп калган Чыгыш императору Лев I Батышка жаңы император дайындоо укугуна ээ болгон.
Бирок Лев шашкан эмес.
Римде варвар кол башчы Рицимер тарабынан мыкаачылык менен өлтүрүлгөн Антемийдин трагедиялуу тагдырын эстеп жана, балким, ишенимдүү талапкер таба албай, Батыш тактысын бир канча убакыт бош калтырган.
Бул бийлик боштугун Италиянын жаңы кожоюну, кол башчы Гундобад пайдаланган.
473-жылдын мартында ал гвардиянын башчысы Глицерийди император деп жарыялаган.
Лев I варварлар тарабынан такка отургузулган бул башкаруучуну таануудан кескин баш тарткан.
473-жылдын аягында ал өзүнүн тууганы Юлий Непотко эң жогорку патрикий титулун, балким, цезарь наамын да берип, узурпаторду тактан түшүрүүнү тапшырган.
Лев I үчүн бул эң ыңгайлуу учур болгон.
Ал бир жагынан козголоңчул Батышка кайрадан көзөмөл орнотмок.
Экинчи жагынан, Константинополдо өзүнө потенциалдуу атаандаш боло ала турган күчтүү тууганын борбордон алыстатмак.
Кышкы бороондор Адриатикада деңиз каттамдарын токтотуп, Непотту жортуулду жазга чейин жылдырууга мажбур кылган.
474-жылдын июнунда анын флотилиясы Остияга түшкөн.
Ал учурда Гундобад Италиядан чыгып кеткендиктен, армиясыз калган Глицерий каршылык көрсөтпөстөн багынып берген.
Непот ырайымдуулук көрсөткөн.
Ал тактан түшүрүлгөн атаандашынын өмүрүн сактап, аны өз мекени Далмацияга сүргүнгө айдап, Салона шаарынын епискобу кылган.
Бийликке келгенден кийин Юлий Непот Далмацияны Батыш Рим империясынын курамына кайра кошкон.
Непоттун солиддеринин — алтын тыйындарынын — көпчүлүгү аскердик чыгымдарды жабуу үчүн Медиоланда чыгарылган.
Ал эми Рим менен Равеннадагы тыйын сарайлары негизинен чиновниктердин айлыгын төлөө үчүн майда триенстерди чыгарган.
Анын ички саясатындагы иш-аракеттер тууралуу өтө аз маалымат сакталган.
Белгилүү болгону — Непот дайындаган Рим префекти Касталий Иннокентий Авдакс варварлардын талап-тоноолорунан жабыркаган айрым имараттарды калыбына келтирген.
Бирок Непоттун негизги көйгөйлөрү Италиянын сыртында турган.
Галлияда амбициялуу падыша Эврих жетектеген вестготтор Рим менен болгон байланышын толугу менен үзгөнүн жарыялашкан.
Империя ал жерде Арверния аймагын жана Августонемет шаарын гана кармап турган.
Бул жерлерди Экдиций Авит баатырдык менен коргогон.
Непот Экдицийге аскер магистри даражасын берген.
Бирок дээрлик ошол замат эле вестготтор менен тынчтык түзүүнүн жолдорун издей баштаган.
Император сүйлөшүүлөр үчүн Тицин — Павия — шаарынын епискобу Епифанийди жөнөткөн.
Бул аракет ийгиликсиз болгондо, Эврихтин ставкасына төрт галлиялык епископтон турган болуп көрбөгөндөй делегация келген.
Алар:
Леонтий Арелаттык, Грек Массалиялык, Фауст Регийлик жана Василий Аквендик болгон.
Алардын дипломатиясынын жыйынтыгы Рим үчүн уяттуу болгон.
Империя эр жүрөк каршылык көрсөтүп жаткан Арвернияны вестготторго расмий өткөрүп берип, анын ордуна Провинция аймагын кайтарып алган.
Бирок Непот тактан түшүрүлгөндөн кийин Эврих бул аймакты да дароо басып алмак.
Түштүктөгү абал да жакшы болгон эмес.
Вандалдардын флоту кайрадан чабуулдарын күчөткөндө, Непот алардын Африка, Сицилия, Сардиния, Корсика жана Балеар аралдарынын үстүнөн бийлигин расмий таанууга аргасыз болгон.
Ошентип Непот иш жүзүндө Римдин алсыздыгын моюнга алган.
Ал Галлияны жоготууну токтото алган эмес.
Формалдуу түрдө Римдин карамагында Галлиянын түндүк-батышындагы Суассон облусу гана калган.
Ал жерде наместник Сиагрий башкарган.
Кийин ал 486-жылы франктар тарабынан жеңилет.
Аймактарды өткөрүп берүү аркылуу варварларды тынчтандыруу саясаты патриоттук чөйрөлөрдүн катуу ачуусун жараткан.
Буга каршы чыккан Экдиций кызматынан алынган.
Анын ордуна Непот аскер магистри кызматына өтө кооптуу жана принципсиз адам — Флавий Орестти дайындаган.
Орест мурда гунндардын падышасы Аттиланын жеке нотариусу болуп кызмат кылган.
Ал патрикий титулун алып, Италияда тартип орнотуу буйругун алган.
Бул дайындоо Непоттун тагдырын чечкен катасы болгон.
Армияны колуна алган Орест дароо көтөрүлүш чыгарып, легиондорду Равеннага алып барган.
Непоттон көңүлү калган Рим сенаты да козголоңчунун тарабына өткөн.
475-жылдын 28-августунда коргонууга жетиштүү күчү жок Юлий Непот кемеге түшүп, кайра Далмацияга качкан.
Ал эми Орест Батыштын жаңы императору катары өзүнүн жаш уулу Ромул Августту жарыялаган.
Бирок Непот императордук кызгылт көк мантиядан расмий түрдө баш тарткан эмес.
Далмацияга бекинип алып, өзүн Батыштын жалгыз мыйзамдуу императору деп эсептей берген.
Мындан тышкары, анын бийлиги Суассон облусунда жана эң негизгиси Константинополдо расмий түрдө тааныла берген.
Италиянын тагдыры бир жылдан кийин Непоттун катышуусуз чечилген.
Орест Италиядагы жерлердин үчтөн бир бөлүгүн талап кылган герман федераттарынын көтөрүлүшүнө туш болгон.
Бул талап четке кагылгандан кийин варварлар Одоакрды өздөрүнүн падышасы кылып шайлашкан.
Орест жеңилип, өлүм жазасына тартылган.
Ал эми жаш Ромул 476-жылы тактан түшүрүлүп, сүргүнгө айдалган.
Непот муну өзүнүн мүмкүнчүлүгү катары кабыл алган.
Ал жакында узурпатор Василисктин козголоңун баскан Чыгыш императору Зенонго элчилерин жөнөткөн.
Непот алардын туугандык байланышын эске салып, Италияга салтанаттуу кайтып келүү үчүн армия жана алтын сураган.
Ошол эле учурда Константинополго Одоакрдын да элчилери келишкен.
Алар Зенонго берилгендигин билдирип, өз жетекчисине патрикий титулун жана Италиянын наместниги деген макам берүүнү өтүнүшкөн.
Император Зенон прагматикалык чечим кабыл алган.
Ал Непоттун чыныгы аскердик күчү жок экенин түшүнгөн.
Бирок туугандык байланыштары аны толугу менен четке кагууга да жол берген эмес.
Ошондуктан Зенон өзүнчө бир Сулайманча чечим чыгарган.
Рим сенатын Антемий менен Непотко чыккынчылык кылганы үчүн жемелеп, ал Одоакрды Италиянын иш жүзүндөгү башкаруучусу катары тааныган.
Бирок катуу шарт койгон:
Одоакр Юлий Непотту өзүнүн мыйзамдуу императору катары таанууга тийиш болчу.
Ошентип тарыхта болуп көрбөгөн саясий элес пайда болгон.
Де-факто Италия Одоакрдын герман аскерлеринин колунда болгон.
Де-юре Батыштын императору Далмацияда сүргүндө жашап жаткан Непот бойдон калган.
477–480-жылдары Равенна менен Медиоланда Непот жана Зенондун сүрөттөрү түшүрүлгөн тыйындар да чыгарылган.
Ошол эле учурда Зенон өз тууганынын чыныгы бийлигин калыбына келтирүүгө багытталган бардык аракеттерин токтотуп турган.
477-жылы ал Суассон облусунан келген жана Непот үчүн аскердик жардам сураган элчилерге баш тарткан.
Кыязы, Константинополь сарайы үчүн Батыш чек араларындагы тынчтыкты сактоо максатында ошол статус-квону кармоо пайдалуу болгон.
Юлий Непоттун өзү да Италиядагы кайнап турган саясий казанга кайтууга анча шашпагандай көрүнөт.
Ал жакшы бекемделген өзүнүн Далмациядагы ээлигинде коопсуз башкарууну артык көргөн.
Бирок сүргүндөгү императордун амбициясы акыры үстөмдүк кылган.
Кыязы, Непот Италиянын үстүнөн толук көзөмөлдү кайтарып алуу планын жашыруун даярдай баштаган.
Бул Одоакрды тынчсыздандырбай коймок эмес.
Чечүүчү окуя 480-жылы болгон.
Салонанын четиндеги өзүнүн кооз вилласында — тарыхчылардын болжолу боюнча, бул атактуу Диоклетиандын сарайы болушу мүмкүн — Юлий Непот өзүнүн жакын адамдары, комиттер Виатор жана Овида тарабынан чыккынчылык менен өлтүрүлгөн.
Бул окуянын датасы боюнча булактарда айырмачылыктар бар:
25-апрель — Р. Мэтисен колдогон дата;
9-май;
же 22-июнь — Майкл Грант сунуштаган версия.
Тарыхчы Малх Филадельфиялык үрөй учурган маалымат калтырган.
Анын айтымында, Непотту өлтүрүүнүн уюштуруучусу дал ошол Глицерий — Непот тактан кулатып, жергиликтүү епископ кылып койгон мурдагы император — болгон.
Непот өлтүрүлгөндөн кийин комит Овида өзүн Далмациянын башкаруучусу деп жарыялоого аракет кылган.
Бирок Одоакр Непоттун өлүмүн шылтоо катары циникалык түрдө пайдаланган.
Ал муну «мыйзамдуу император үчүн өч алуу» деп көрсөтүп, дароо Далмацияга басып кирген.
Овида талкаланып, бай провинция Одоакрдын падышалыгына кошулган.
Юлий Непот Рим дүйнөсүнүн кайтарылгыс өзгөрүшүнүн символуна айланган.
Константинополь тарабынан дайындалганына карабастан, анын тагдыры башынан эле оор болгон.
Батыштагы императордук титул дээрлик толугу менен маанисин жоготуп, чыныгы бийлик варвар тектүү аскер башчыларынын колуна өткөн.
Батыштагы акча экономикасынын кыйрашы — ал франктар тушунда VIII кылымда гана кайра жандана баштайт — мурдагы провинциялардын обочолонушуна алып келген.
Рим администрациясынын калдыктары эми герман падышаларына же Чиркөөгө кызмат кылган.
Латын тили болсо негизинен диндин жана мамлекеттик иш кагаздарынын тили катары сакталып калган.
Италиядагы герман башкаруучулары Константинополдун суверенитетин формалдуу түрдө тааныганы менен, иш жүзүндө көз карандысыз саясат жүргүзүшкөн.
Кийин бул абал Юстинианды Батышты кайра басып алуу — Реконкиста — аракетине түрткү берет.
Бирок бирдиктүү жана бөлүнгүс классикалык Рим империясы жөнүндөгү идея биротоло өлгөн.
Ал эми анын Батыштагы акыркы мыйзамдуу сактоочусу Далмациядан чыккан адам — Юлий Непот болгон.
