
Анын элес сыяктуу бийликке жеткен жолу өзү төрөлө электе эле, варварлар менен римдиктердин саясий интригаларынын татаал түйүнүндө башталган. Ромул болжол менен 460 же 461-жылы төрөлүп, энеси тарабынан чоң атасы — Норик провинциясынын комити Ромулдун урматына ат коюлган. Ал Поэтовиондон (азыркы Птуй шаары) чыккан. Бирок анын тагдырын чындап аныктаган адам атасы — Паннониядан чыккан патриций Флавий Орест болгон. Орест өзгөчө жана кооптуу тагдырга ээ инсан эле: бир кезде ал «Кудайдын камчысы» деп аталган гунндардын падышасы Аттиланын сарайында нотарий, башкача айтканда катчы болуп кызмат кылган.

475-жылы мыйзамдуу император Юлий Непот колдон чыгып бараткан бийлигин сактап калууга аракет кылып жатып, тагдыр чечүүчү ката кетирген: ал Экдиций Авиттин ордуна Орестти Италиядагы аскерлердин магистри кылып дайындаган. Өзүнө берилген легиондордун күчүн сезген Орест дароо козголоң чыгарган. 475-жылдын август айында Оресттин аскерлери Батыш империясынын борбору — дээрлик алынгыс Равеннаны жеңиш менен басып алышкан. Император Юлий Непот дүрбөлөңгө түшүп, Адриатика деңизинин ары жагындагы Далмацияга качкан. Ал жерде анын таякеси Марцеллин жарым-жартылай өз алдынча мамлекет түзүп койгон эле.

Борборду басып алгандан кийин Орест шашкан эмес. Ал болжол менен эки ай күтүп, сыягы, Константинополдогу императордук сарайдын мүмкүн болгон реакциясын баалаган. Эмне себептен өзү императордук таажыны кийбегени табышмак бойдон калууда. Византиялык тарыхчы Евагрий Схоластик Орест өзүн падыша деп жарыялаганын жазат, бирок изилдөөчүлөрдүн көпчүлүгү башка пикирде: айлакер кол башчы римдиктер тактыда анын жаш уулун оңой кабыл алат деп эсептеген болушу мүмкүн, анткени уулунун энеси тарабынан канында тектүү римдиктердин каны көбүрөөк эле. Ошентип, 475-жылдын 31-октябрында өспүрүм бала Ромул Август деген ат менен расмий түрдө такка отургузулган. Анын монеталарындагы жазуу сыймыктануу менен: «Dominus Noster Romulus Augustus Pius Felix Augustus» — «Биздин мырзабыз Ромул Август, такыба, бактылуу Август» — деп жарыялаган. Бул анын номиналдык башкаруусунун башынан тартып эле «Август» деген ысымды алып жүргөнүн далилдейт.
Албетте, чыныгы бийлик Оресттин колунда болгон. Бирок анын башкаруусунда мурдагы улуу империядан болгону аянычтуу калдыктар гана калган эле. Ромул такка отурган учурда Батыш Рим империясы дээрлик Италиянын өзү жана Түштүк Галлиянын кичинекей бир бөлүгү менен гана чектелип калган. Жаңы династиянын мыйзамдуулугу өтө алсыз болчу. Түндүк Галлиянын башкаруучусу Афраний Сиагрий Равеннага баш ийүүдөн кескин баш тарткан. Чыгыш Рим императору Зенон да Ромулду узурпатор деп жарыялап, Юлий Непотко берилген бойдон калган. Анткени Зенондун мурунку императору Лев I Макелла өз учурунда Непотту да, Прокопий Антемийди да жеке өзү такка отургузган эле.

Жаш курагына жана толугу менен марионетка болгондугуна байланыштуу Ромул Август тарыхта эч кандай мамлекеттик актыларды калтырган эмес. Анын он айлык башкаруусунун жалгыз материалдык изи — монеталар. Алтын солиддер Римде, Медиоланда, Равеннада жана Арелатта, негизинен, варвар жалданма аскерлеринин берилгендигин сактоо үчүн аларга акы төлөө максатында чыгарылган. Равеннада жасалган бир нече күмүш монета да белгилүү. Ал эми Августулдун мезгилине таандык жез монеталар тарыхчыларга таптакыр кездешкен эмес. Бул күнүмдүк экономиканын кыйроосун айкын көрсөтүп турат.

Акча жана жер маселеси акыркы апааттын негизги түрткүсүнө айланган. Ал мезгилде Батыш Рим армиясы герман тектүү жалданма аскерлердин — герулдардын, ругдардын жана скирлердин — түрдүү топторунан турган. Кыйраган Италиядан түшкөн кирешелер азайып, казына бошоп, армияны каржылоо кескин начарлаган. Варварлар империянын башка аймактарындагы мурдагы окуяларды жакшы билишкен. V кылымдын башында эле император Гонорий вестготтор менен эсептешүү үчүн аларга Галлия аймагындагы жерлердин үчтөн бирин бөлүп берген. Италияда жайгашкан герман аскерлери да ушундай шартты талап кылышкан: алар Италиядагы жерлердин үчтөн бирин туруктуу отурукташуу үчүн берүүнү каалашкан. Ошондой эле Орест Юлий Непотту кулатууга жардам бергени үчүн башында аларга ушул жерлерди убада кылып, кийин сөзүнөн кайткан деген версия да бар. Кандай болгон күндө да, Оресттин кескин баш тартуусунан кийин армия козголоң чыгарган.
Каарданган легиондор өздөрүнө жаңы жетекчи тандашкан. Ал Оресттин жогорку даражалуу офицерлеринин бири — Флавий Одоакр болгон. Ал скир же, башка маалыматтар боюнча, руг тектүү болуп, Аттиланын Константинополдогу мурдагы элчисинин уулу эле. Өз учурунда Одоакр император Антемийдин кол алдында кызмат кылып, Юлий Непотту кулатууда Орест менен катар согушкан. Эми болсо ал куралын мурдагы командирине каршы бурган.

Орест козголоңдун масштабын түшүнгөндөн кийин Тициндин — азыркы Павиянын — бекем дубалдарынын артына жашынууга аракет кылган. Бирок дубалдар аны сактап кала алган эмес: шаар чабуул менен алынып, аёосуз талап-тонолгон. Орест качып чыккан, бирок 476-жылдын 28-августунда Плацентиянын жанында кармалып, өлүм жазасына тартылган. Анын бир тууганы Павел козголоңчуларга каршы согушууга аракет кылган, бирок Равеннанын жанындагы токойлуу жерде курман болгон. Жаш императордун тагдыры да чечилип калган эле. Равеннага кирген Одоакр титиреп турган жаш монархты тактан баш тартуу тууралуу документке кол коюуга мажбурлаган. Бул окуя 476-жылдын 4-сентябрында болгон.
Төңкөрүштөн кийин Одоакр өтө чебер дипломатиялык оюн жүргүзгөн. Чыгышта Зенон кайрадан тактыны бекем ээлегенин уккандан кийин, ал Рим сенатын Константинополго кемсинткен, бирок абалды сактап калууга жардам берген делегация жөнөтүүгө мажбурлаган. Сенаторлор өздөрү менен императордук бийликтин белгилерин жана тактан түшүрүлгөн Ромулдун атынан жазылган катты алып барышкан. Ал катта Римге мындан ары өзүнчө императордун кереги жок экени айтылган. Эки бөлүк үчүн тең бир гана Зенон жалпы император болсо жетиштүү деп билдирилген. Сенат Зенондон Одоакрга «мамлекеттик акылы жана аскердик жөндөмдүүлүгү менен мамлекетти коргой ала турган адам» катары патрикий наамын берип, Италияны башкарууну ага тапшырууну өтүнгөн. Зенон белгилүү бир деңгээлде макул болгон. Теориялык жактан алганда, империя кайрадан бирдиктүү болуп калган, ал эми Одоакр Чыгыш императоруна берилгендигин билдирип, Италияны Византиянын наместниги катары башкара баштаган.
Ромул Августтун тактан баш тарткан күнү — 476-жылдын 4-сентябры — окуу китептерине Батыш Рим империясынын кулаган күнү жана Антикалык доордун аякташы катары түбөлүк кирген.
Ал эми Ромулдун өзүнүн тагдыры эмне болгон? Бул жерде тарыхтагы маалыматтар бүдөмүк боло баштайт. «Аноним Валезийдин» билдирүүсүнө ылайык, катаал Одоакр «анын жаш курагына боору ооруп, сулуулугуна суктанып», ошол доор үчүн мүнөздүү эмес ырайымдуулукту көрсөткөн. Ал жаш баланын өмүрүн гана сактап калбастан, ага жыл сайын 6 миң солид өлчөмүндө чоң пенсия да дайындаган. Ромул апасы жана көп сандагы туугандарынан турган коштоочулары менен Кампаниядагы Мизен мүйүсүнө, Лукуллдун кооз сарайына ардактуу сүргүнгө жөнөтүлгөн. Бул кереметтүү вилла Рим республикасынын доорунда, биздин заманга чейинки 74-жылы консул болгон атактуу Луций Лициний Лукулл тарабынан курулган. Кийинчерээк ал император Тиберийдин да резиденцияларынын бири болгон.




