Север императордук мантияны кийгенге чейинки анын өмүрү тууралуу дээрлик эч нерсе белгилүү эмес.
Белгилүү тарыхчы Эдвард Гиббон аны бай провинциалдын кадимки жеке жашоосун өткөргөн адам катары эсептеген.
Кыязы, Север байыркы сенатордук катмарга таандык болуп, Рим сенатында салттуу түрдө таасирге ээ болгон Луканиянын белгилүү жергиликтүү ак сөөктөр чөйрөсүнөн чыккан.
Ал жарандык кызматтарды ээлеген болушу мүмкүн, бирок кол башчынын таягын эч качан кармаган эмес.
Дал ушул армиядан алыстыгы аны Римдин чыныгы кожоюну үчүн идеалдуу талапкерге айландырган.
Север бийликке келген учурда Батыш Рим империясы жарандык согуштардан жана варвар баскынчылыктарынан улам кыйрап жаткан.
455-жылы Феодосий династиясынын акыркы императору Валентиниан III өлтүрүлгөн.
Кутумчу Петроний Максим бийликти узурпациялап, өлтүрүлгөн императордун жесири Лициния Евдоксияга күч менен үйлөнгөн.
Уламыш боюнча, айласы кеткен аял вандалдардын падышасы Гейзерихти жардамга чакырган.
455-жылдын июнунда вандалдардын флоту Тибрдин куймасына кирген.
Петроний Максим эл тарабынан өлтүрүлүп, Рим үрөй учурган талап-тоноого дуушар болгон.
Бул окуя империянын кулашындагы кайтарылгыс чекке айланган.
Бийлик бир колдон экинчи колго өтө баштаган.
455-жылдын июлунда Галлиядан вестготтордун колдоосу менен Авит императордук таажыны кийген.
Бирок 456-жылы аны Италиянын иш жүзүндөгү диктатору — свев тектүү күчтүү аскер магистри Рицимер тактан кулаткан.
Епископ болууга аракет кылган Авит качып кетип, кийин чумадан каза болгон.
457-жылдын апрелинде Рицимер такка өзүнүн өнөктөшү, таланттуу кол башчы Майорианды отургузган.
Ал Римдин мурдагы улуулугун калыбына келтирүүгө аракет кылган: салык карыздарынын бир бөлүгүн кечирген, провинцияларда тартип орноткон жана вестготтордон Галлия менен Испаниянын айрым жерлерин кайтарып алган.
Бирок Майориандын вандалдарды талкалоо боюнча чоң планы Гейзерих римдиктер курган үч жүз кемеден турган флотту өрттөп салгандан кийин кыйраган.
Армиясынан ажыраган Майориандын алсыздыгы кечирилген эмес.
461-жылдын августунда Тортона жанында козголоң чыгып, Рицимер императорду тактан баш тартууга мажбур кылган.
Көп өтпөй Майориан шектүү жагдайларда каза болгон.
Бийликте боштук пайда болгон.
Батыштын императордук тактысы үч жарым ай бою бош турган.
Римдин алсыздыгын сезген вандалдардын падышасы Гейзерих өзүнүн талапкери Олибрийди агрессивдүү түрдө таңуулай баштаган.
Олибрий Гейзерихтин уулу менен туугандык байланышта болгон.
Өз талаптарын күчөтүү үчүн вандалдар тынчтык келишимин бузуп, Сицилия менен Италиянын жээктерине катуу чабуулдарды башташкан.
Бирок Рицимер көнгөн эмес.
Ага Карфагендин коюлган адамы керек эмес болчу.
461-жылдын 19-ноябрында Равеннада ал көзгө көп урунбаган луканиялык сенатор Либий Северди Батыштын императору деп жарыялаган.
Ошол эле учурда Виктор Туннунский менен Идацийдин жазуулары сыяктуу айрым хроникаларда Сенат Северди 461-жылдын 7-июлунда эле Римде талапкер катары көрсөткөн жана Рицимерди бул тандоого макул болууга мажбур кылган болушу мүмкүн деген версия кездешет.
Тандоо прагматикалык болгон.
Легиондордо таасирдүү байланыштары жок болгондуктан, Север башкы кол башчы үчүн коркунуч жараткан эмес.
Ал эми анын сенатордук теги Рицимердин Италия аристократиясы менен болгон мамилесин жумшартууга тийиш эле.
462-жылы жаңы башкаруучу күтүлгөндөй эле консулдук кызматты кабыл алган.
Ошентип иш жүзүндө аты гана бийлик болгон башкаруу башталган.
Либий Севердин империясы дээрлик Апеннин жарым аралынын чегине чейин кыскарып калган.
Испания, Галлия жана Далмациядагы башкаруучулар узурпаторду таануудан баш тартышкан.
Африка вандалдардын бийлиги астында болгон.
Британия болсо империядан эбак эле бөлүнүп кеткен.
Север идеалдуу куурчак башкаруучуга айланган.
Рицимердин күчүнүн деңгээли нумизматикада буга чейин болуп көрбөгөндөй чагылдырылган.
Коло тыйындарда императордун профилинин жанында «R M C E» монограммасы басылган.
Аны адатта башкы кол башчынын ысмы менен байланыштырып чечмелешет.
Мындан тышкары, шаардык коло таразада мындай жазуу сакталган:
«Биздин мырзаларыбыздын жана патрикий Рицимердин батасы менен».
Рим тарыхы үчүн мындай көрүнүш дээрлик элестетүүгө мүмкүн эмес эле.
Ошого карабастан, мамлекеттик машина инерция менен иштей берген.
Севердин тыйындары Римде, Равеннада жана кыска убакытка Арелатта чыгарылган.
Алтын солиддердин сапаты да байкаларлык жакшырган.
Биздин күндөргө чейин эң сонун алтын медальон да жеткен.
Император кийин Феодосий кодексине киргизилген бир катар мыйзамдарды — новеллаларды — чыгарууга үлгүргөн.
Биринчи мыйзам 463-жылдын 20-февралында префект Цецина Деций Василийге багытталып, мураскерлик укукту жөнгө салган жана жесирлерге берилген белектерди коргогон.
Экинчи мыйзам 465-жылдын 25-сентябрында Батыш жана Чыгыш императорлорунун атынан формалдуу түрдө жарыяланган.
Ал нике укугун катаалдатып, колондор менен кол өнөрчүлөрдүн аралаш никесинен төрөлгөн балдарды кожоюндарга байланыштырып койгон.
Бирок Север сарайда документтерге кол коюп жаткан учурда империя козголоңдордон улам дем жетпей кыйналып жаткан.
Төңкөрүштөн кийин эле өлтүрүлгөн Майориандын жактоочулары кайрадан баш көтөрүшкөн.
Кол башчы Непоциан вестготтордун кызматына өткөн.
Галлияда Эгидий, ал эми Далмацияда Марцеллин баш ийбөөнүн туусун көтөрүшкөн.
Бай Салонада бекемделген Марцеллин Чыгыш императору Лев Iдин бийлигин формалдуу түрдө таанып, 463-жылы Рицимерге сокку уруу үчүн флот даярдай баштаган.
Эки фронтто согуш жүргүзүүгө күчү жетпеген Рицимер Константинополдон жардам суроого аргасыз болгон.
Лев I элчи Филархты жөнөткөн.
Ал Марцеллинди чоң жарандык согуш баштоодон араң токтоткон.
Галлиядагы кырдаал өтө кооптуу саясий түйүнгө айланган.
Түндүк аймактарды көзөмөлдөгөн Эгидий Италияга жортуул жасоого даярданып жаткан.
Айласы кеткен Рицимер Галлиянын башкы кол башчысы кылып Эгидийдин эң жек көргөн душманы Агриппинди дайындаган.
Агриппин мурда чыккынчылык үчүн өлүм жазасына өкүм кылынган болчу.
Галлиянын түндүгү Эгидийдин колунда калган, ал эми түштүктү Агриппин көзөмөлдөгөн.
Аймактын айланасында варварлардын ар кандай күчтөрү кайнап жаткан: вестготтор, бургунддар, Рейндеги франктар жана Арморикадагы багауд-козголоңчулар.
Эгидийди талкалоо үчүн Рицимер эң акыркы чараларга барган.
463-жылы бургунддардын падышасы жана Рицимердин күйөө баласы Гундиох аскер магистри болгон.
Ал эми Агриппин маанилүү Жер Ортолук деңиз порту болгон Нарбоннаны вестгот падышасы Теодорих IIге эч ойлонбостон өткөрүп берген.
Анын ордуна Теодорих Галлиялык козголоңчуну жок кылууга тийиш болгон.
Гот армиясында Непоциандын ордуна римдик Арборий коюлуп, жергиликтүү ак сөөктөрдүн колдоосун тартуу аракети жасалган.
Бирок Рицимердин чоң планы ишке ашпай калган.
Теодорих II жортуулга өзүнүн иниси Фридерихти жөнөткөн.
Бирок Лигер дарыясынын боюндагы Аврелианум — Орлеан салгылашуусунда Эгидийдин армиясы король Хильдерик Iнин саликалык франктары менен күчтөнүп, вестготторду толугу менен талкалаган.
Фридерих салгылашта каза болгон.
Эгидий Галлияны өз көзөмөлүндө сактап калган.
Бирок Римге жортуул жасоого анын да күчү жетишсиз болгон.
Ошондуктан 464-жылдын жазында ал Гейзерихке элчилик жөнөтүп, вандалдар менен союз түзүүгө аракет кылган.
Эгидий менен Марцеллин Севердин титулуна кол салууга аракет кылышкан эмес.
Алар жөн гана аны өздөрүнүн саясий чындыгынан чыгарып салышкан.
Кийин өз аймактарындагы бийлик мураскерлерине өткөн: Галлияда Сиагрийге, Далмацияда Юлий Непотко.
Коркунуч римдик кол башчылардан гана келген эмес.
464-жылы падыша Беоргор жетектеген аландар Галлиядагы жерлеринен сүрүлүп чыгып, Альп тоолорун ашып, Падан өрөөнүнө басып киришкен.
Алар жолундагынын баарын талап-тоноп келе жатышкан.
Бул жолу Рицимер чагылгандай тез аракет кылган.
464-жылдын 6-февралында Бергамо жанындагы кандуу салгылашууда ал аландардын армиясын талкалаган.
Падыша Беоргор өлтүрүлүп, аман калган варварлар Рим армиясынын катарына кошулган.
Кийин тарыхчы Иордан бул жеңишти жаңылыш түрдө Прокопий Антемийдин дооруна таандык кылган.
Бирок мындан да коркунучтуусу вандалдар болгон.
Ар бир жазда алардын ылдам кемелери деңиз горизонтунда пайда боло турган.
Жазалоочу экспедицияларды Гейзерих өзү жеке жетектеген.
Испания, Лигурия, Тоскана, Кампания, Лукания, Бруттий, Апулия жана Калабриянын жээктери отко оронгон.
Вандалдар Сардинияга да кол салышкан.
Ошол эле учурда Гейзерих саясий интригаларды чебер жүргүзүп, Чыгыш императорун бул кыйроолорго дээрлик көз жумуп кароого мажбур кылган.
Чыгыш империясы менен болгон мамилелер Либий Север үчүн өкүм сыяктуу болгон.
Император Лев I Макелла аны эч качан өзүнө тең башкаруучу катары тааныган эмес.
Ал Северди текебер узурпатор деп эсептеген.
Иордандан тартып Марцеллин Комитке чейинки чыгыш хронисттери да ал жөнүндө кайдыгер жана кемсинткен маанайда жазышкан.
Север мамилени оңдоого жан үрөгөн.
463-жылы Батыштын консулу кылып белгилүү сенатор Цецина Деций Василийди дайындаган.
Бирок 464 жана 465-жылдары Батыш өзүнүн консулдук талапкерлерин таптакыр сунуштабай, Константинополдун консулдарын моюн сунган түрдө тааныган.
464-жылы алардын бири дал ошол Олибрий болгон — вандалдардын талапкери жана Севердин тактысына негизги атаандаш.
Бирок мындай болуп көрбөгөн саясий баш ийүү да Константинополь сарайынын суук мамилесин өзгөртө алган эмес.
Чечүүчү учур 465-жылдын күзүндө келген.
Болжол менен төрт азаптуу жыл такта отургандан кийин Либий Север Римде күтүүсүздөн каза болгон.
«Виндобон фасттары» анын өлүмүн 15-августка таандык кылат.
Бирок 25-сентябрда анын новелласы жарыяланганын эске алганда, бул дата анча ишенимдүү эмес, бирок мыйзам император өлгөндөн кийин да жарыяланган болушу мүмкүн.
Просопографиялык маалымдамалар болсо ачык далилдерсиз 14-ноябрды көрсөтүшөт.
VI кылымдагы тарыхчы Кассиодор император Рицимердин жашыруун буйругу менен ууландырылган деп түз жазган.
Ал эми ошол доордун замандашы Сидоний Аполлинарий 468-жылы Север табигый өлүм менен каза болгонун жактаган.
Ошентсе да ууландырылган деген версия коркунучтуу деңгээлде логикалуу көрүнөт.
Чыгыш эч качан тааныбаган жана Батышка тынчтык алып келе албаган куурчак башкаруучу Рицимер үчүн керексиз жүккө айланып калган.
