Аврелиан 214-жылы жөнөкөй үй-бүлөдө туулган. Эрте жашынан эле кайраттуу, чечкиндүү жоокер катары көзгө урунган. Анын аскердик жолу тез өскөн: VI Галлия легионунда кызмат өтөп, франктарга жана готторго каршы жортуулдарга катышкан, император Галленин тушунда кавалериянын атайын бөлүгүн башкарып калган.
268-жылы Галленин өлтүрүлгөндөн кийин Аврелиан жаңы император Клавдий IIни колдоп, карьерасынын чокусуна — бардык рим кавалериясынын башчысы даражасына көтөрүлдү. Анын атчан аскерлери Ниш жанындагы салгылашта готторду талкалоодо чечүүчү роль ойноду. Андан соң да Балкандарда варварларга каршы ийгиликтүү согушуп, даңазалуу кол башчы атка конду. 270-жылы Клавдий чумадан каза болгондо, Паннония легиондору Аврелианды император деп жарыялашты. Анын атаандашы Квинтилл армиянын колдоосунан ажырап, өзүнө-өзү кол салып, Аврелианга тактыга жол ачылды.
Аврелиан бийликке келгенде Рим империясы терең кризисте болчу: аймак үчкө бөлүнүп — өзөктөгү Рим империясы, батышта Галлия империясы, чыгышта Пальмира падышачылыгы — өз-өзүнчө жашап, чек аралар варварлардын тынымсыз бастырмаларына дуушар болуп турган.
Ал эң оболу тышкы коркунучтарды басууга киришти. Адегенде Паннонияга басып кирген вандалдарды талкалап, Дунайдын ары жагына сүрүп салды. Андан соң Италияга чейин өтүп кеткен алемандарды, маркомандарды жана ютунгдарды токтотту: алгачкы урушта жеңилсе да, бат эле күч топтоп, кийинки эки чечүүчү салгылашта аларды күл-кундай кылды. Бул жеңиштерден кийин Римге кайтып келип, борборду коргоо үчүн Аврелиан дубалын тургузууну буюрду.
Андан ары Балкандарга жөнөп, бир нече салгылашта готторду жеңди. Ал акылга сыярлык, бирок оор чечим кабыл алып, кармоого кымбат түшкөн Дакия провинциясынан баш тартты: аскерлер менен калкты Дунайдын берки жээгине көчүрүп, жаңы чек араны бекемдеди.
272-жылы Аврелиан чыгыш провинцияларын кайтарып алуу өнөктүгүн баштады — бул аймактарда падыша айым Зенобия өкүм сүрүп турган. 200 миңден ашкан чоң аскер Босфордон өтүп келди. Жол боюндагы Тиана сыяктуу шаарлар каршылыксыз баш ийди. Иммах жана Эмеса жанындагы эки чечүүчү салгылашта Зенобиянын аскери талкаланды. Царица Пальмирага качканы менен кармалды. Шаар багынган, бирок кийинки көтөрүлүштөн кийин жер менен тегиз кыйратылган. Зенобия Римдеги триумфта эл алдына көрсөтүлүп өттү, бирок өмүрү калтырылды.
274-жылы Римге кайткандан кийин Аврелиан батышка бет алып, Галлияны кайрып алды. Шалон-на-Марне жанындагы салгылашта ал император Тетрик Iни жеңди; Тетрик өз кол алдындагы төбөлдөргө нааразы болуп, өзү багынып берген. Ушунун аркасында Аврелиан болгону беш жылда империяны бириктирип, «Тынчтыктын калыбына келтирүүчүсү» наамын алды.
Аврелиандын башкаруусу маанилүү реформалар менен эсте калды. Ал империя үчүн бирдиктүү диндик таяныч кылып, Жеңилгис Күндүн (Sol Invictus) культун жогорку кудай катары расмий жандандырды. Акча-валюта реформасын жүргүзүп, жаңы тыйындарды чыгарды; армияны реформалап, оор кавалериянын ролун күчөттү. Суров мүнөзүнө карабай, армияда зор абройго ээ эле, бирок Сенат менен мамилеси чыңалма бойдон калды. 275-жылы Персияга жорукка аттанып жатып, Византий шаарына жакын жерде кутумдун айынан өлтүрүлдү.
Аврелиандын болгону беш жылга созулган бийлиги Рим империясынын акыркы жаркын учуру болуп калды. Анын башкы эмгеги — империянын биримдигин кайра тикелеши — замандаштары тарабынан зор бааланып, аны Улуу Александр жана Цезарь менен салыштырышкан.
