Ашока байыркы Индиянын улуу өкүмдарларынын бири тууралуу негизги маалымат анын өлүмүнөн үч кылым өтүп жазылган буддисттик адабиятта сакталган. Бул булактар агиографиялык мүнөздө болсо да, анын өмүр жолун калыбына келтирүүгө мүмкүндүк берет. Чандрагупта Маурьянын небереси, Биндусаранын уулу болгон Ашока башында тактыга негизги талапкер эмес эле. Кооз келбети менен эмес, эрдиги жана башкаруу чеберчилиги менен бир туугандарынан артык чыккан. Жаш чагында ал таланттуу кол башчы катары дабыш чыгарып, агасы баса албаган Таксиланын көтөрүлүшүн басып, атасынын ишенимине ээ болуп, Авантинин намастыгы болуп дайындалган.
Биндусара б.з.ч. 272-жылы көз жумгандан кийин, Ашока сарайдагы төбөлдөрдүн колдоосу менен бийликке келген. Бирок расмий таажы кийүүсү төрт жылдан соң гана болгон — бул, айрым маалыматтарга караганда, бийлик үчүн күрөш менен байланыштуу. Легендаларда анын бир туугандарынын баарын кырып салганы айтылат, бирок муну тарыхый далилдер тастыктабайт; тескерисинче, өзүнүн эдикттеринде бир туугандарын сүйүү менен эскерет.
Ашоканын өмүрүн түп бүркүт өзгөрткөн окуя — такка отурганына сегиз жыл толгондо Калинга мамлекетин багындыруу болду. Бул кан куюн салгылашта 100 миңден ашык адам өлүп, 150 миңи туткунга алынган. Жеңиш Ашокого өтө маанилүү аймакты кошуп алууга жол ачты, бирок согуштун көрү жана азап-тозок аны терең насаатка салды. Бир эдиктте ал: «Эми болсо Деванампия Калинганын багындырылышына катуу кайгырат» деп ачык мойнуна алат. Дал ушул бурулуш учур Ашокону зомбулукту четке кагып, буддизмге бет бурушуна алып келди.
Буддизмди кабыл алгандан кийин Ашока Дхамма ыйман-ахлакый мыйзамды сабырдуулукка, кайрымдуулукка жана зомбулуктан тыйылууга негиздеп насааттай баштады. Ал империянын ар кыл бурчтарына тикеленген мамы-колонналарга жана аска-зоолорго түшүрүлгөн 33 жазуу (Ашоканын эдикттери) чыгарды. Бул эдикттер — агиографиялардан айырмаланып — анын өмүр баяны боюнча эң ишенимдүү булактар.
Ашока мажбурлап иштетүүнү токтотуп, көңүл ачуу үчүн аң уулоону тыюуга алды, коргоодогу жаныбарлардын тизмесин бекитти, адамдар менен мал-жандыктар үчүн дары чөптөрдү өстүрүүнү уюштурду. Ал бекер кербен-сарайлардын, каналдардын жана сугарма системаларынын кеңири тармагын курдурду.
Буддист болгону менен, Ашоканын башкы принциби диндер аралык чыдамкайлык эле. Эдикттеринде бардык диндерди, агымдарды урматтоого чакырып, каршы багыттагы адживиктерге да үңкүрлөрдү белекке берген. Бирок өмүрүнүн соңунда бул принциптен айныган учурлары болгондугу, айрым тирештерге алып келгени да айтылат.
Ашока буддизмди өз аймагынан тышкары жайылтууга активдүү көмөктөшкөн биринчи индиялык падыша болду: миссионерлерди, анын ичинде уулу Махиндравы Шри-Ланкага жөнөткөн, ал жакта буддизм мамлекеттик динге айланган.
Ашоканын империясы байыркы Индиядагы эң кең аймактардын бири болуп, Гималайдан тарта жарым аралдын түштүгүнө дейре созулуп турган. Буддист булактарына уюш, анын башкаруусунун акыркы жылдарында санга кошумча жоомарттык казынанын жарданышына алып келген. Реалдуу бийлик небереси джайнизмди карманган Сампадинин колуна өтүп, ал буддист коомго болгон айрым кайрымдарды токтоткон деп айтылат.
Ашока дүйнөдөн өткөн соң Маурьялар империясы акырындап алсырап, б.з.ч. 180-жылы кулаган. Анын ысымы касталык салтты жана курмандыктарды чектеген саясатына каршы болгон айрым брахмандар тарабынан дээрлик жарнактап ташталган. Бирок XIX кылымда англиялык окумуштуу Жеймс Принсеп Ашоканын эдикттерин окуп чечмелеп, анын атын кайра тарыхка кайтарды. Бүгүн Ашоканын даанышман, боорукер бейнеси Индия мамлекеттикчилигинин символуна айланган, ал эми анын колонналарынын үстүндөгү арстандуу наверие Индиянын мамлекеттик герби болуп бекитилген.
