Келечектеги император Антонин Пий б.з. 86-жылдын 19-сентябрында Римге жакын ата-энесинин кыштагында төрөлгөн. Анын үй-бүлөсү, Аврелийлер уруусу, Галлиядан чыккан. Атасы Тит Аврелий Фульв консул болгон, ал эми чоң атасы эки ирет консул болуп, Римдин префекти кызматын аткарган. Антониндин энеси Аррия Фадилла болчу.
110–115-жылдардын аралыгында Антонин акылмандыгы жана кайрымдуулугу менен белгилүү Анния Галерия Фаустина Улууга үйлөнгөн. Алардын төрт баласы болгон, бирок жалгыз кызы Анния Галерия Фаустина Кичүү ата-энесинен узак жашап, кийин келечектеги император Марк Аврелийге турмушка чыккан.
Антонин Римге жакын Лориумда чоңойгон жана аны дайыма өзүнүн асыл жери деп эсептечү. Үч жашында атасынан айрылып, эки чоң атасынын колунда тарбияланган. II кылымдын башында ал кызматтык жолун баштап, квестор, претор, ал эми 120-жылы ординар консул болгон.
Консулдуктан кийин Антонин мамлекеттик иштерден четтеген, бирок император Адриан аны Италиянын сот округдарын башкара турган төрт консулярдын бири кылып дайындады. Бул абдан беделдүү кызмат болуп, толук берилүүнү талап кылган. 133–136-жылдары Антонин Азия провинциясынын проконсулу болуп, мыкты аброю менен айырмаланган. Ал тынч жана жумшак чечимдерди жактаганы үчүн Адриандын көңүлүн бурган.
138-жылдын январында Адриандын асырап алган уулу жана мураскери Луций Элий Цезарь капысынан каза болду. Адриан жаңы мураскер катары Антонинди тандады. 25-февралда ал расмий түрдө асырап алынып, трибундук жана проконсулдук ыйгарым укуктарды алды. Бирок Адриан шарт койду: Антонин өз кезегинде эки жигитти Марк Аврелийди жана Луций Верди асырап алышы керек эле.
Адриан каза болгондо, Антонин тактыны тынчтык менен ээледи. Бирок Адрианга нааразы болгон жана аны «эске алынбасын» (damnatio memoriae) деп жарыялоону каалаган Сенат каршы чыкты. Антонин болсо мурункусун кудайлаштырууну көздөп, бул өз бийлигинин мыйзамдуулугун да бекемдечү. Акырында, армиянын аралашуусунан кооптонгон Сенат чегинди. Адрианды кудайлаштырууга салым кошканы үчүн Антонин «Пий» («Благочестивый») лакап атын алды. 139-жылы ал «Ата Журттун Атасы» (Pater Patriae) деген титулду кабыл алды.
Антонин Пий укук ишине чоң маани берип, III кылымдагы рим укугунун гүлдөшүнө негиз салды. Ал сословиелердин теңдигине көңүл буруп, ушул түшүнүккө таянган жаңы принциптерди киргизди. Ага өз доорунун көрүнүктүү юристтери жардамдашкан.
Император кулдардын абалын жакшыртууну жактаган: кулдарды бошотуу тартибин жеңилдеткен жана кожоюн тарабынан кулун өлтүрүүнү кадимки киши өлтүрүүгө барабар деп тааныган. Ошондой эле храмга баш калкалаган кулдарды кожоюндарына кайтарбоо керек деген тартипти орноткон. Жазык укугунда айыпсыздык презумпциясын бекемдеп, кыйноолорду колдонуу практикасын жумшарткан.
Антониндин курулуш иштери мурункуларга салыштырмалуу анча масштабдуу болбосо да, ал Адриандын мавзолейин бүтүргөн, кудайлаштырылган Адриан менен Фаустинанын урматына храмдарды курдурган. Ошондой эле Римдеги бир катар эски имараттарды, анын ичинде Колизейди, оңдоткон.
Бийликке келгенден кийин Антонин өзүн асырап алуу окуясына байланыштуу салыгын жокко чыгарды. Жубайы Фаустина Улуу 141-жылы көз жумганда, ал аны кудайлаштырып, жетим кыздарга жардам берүү үчүн «Фаустинанын кыздары» аттуу кайрымдуулук фондун негиздеди.
Ал өз албатысы үчүн абдан жеткиликтүү болуп, прокураторлорду катуу көзөмөлдөчү: алардан үзгүлтүксүз отчет талап кылып, мыйзамсыз табылган мүлктү кайтарып турчу.
148-жылы Рим негизделгенине 900 жыл толуу учурун майрамдады. Бул окуя урматына зор оюн-тойлор уюштурулду. Бирок майрамдарга жана табигый кырсыктардын (жер титирөөлөр, өрттөр) кесепеттерин жоюуга кеткен чыгымдар денарийдин кунунун түшүшүнө алып келди. Ошого карабастан, Антониндин бийлигинин аягында казынада абдан ири сумма топтолгон.
Мурункулардан айырмаланып, Антонин Пий терең диндар болуп, түпкү рим кудайларына гана сыйынган. Ал эски республикандык такыбалык менен кудайларды урматтоо рухун жандандырууга умтулган. Римдин 900 жылдыгына арналып байыркы мифологиядан эпизоддор түшүрүлгөн тыйындар сокулган.
Өз ишенимдерине карабастан, Антонин христиандарды жапырт куугунтуктаган эмес. Ал Траян менен Адриан баштаган аралашпоочулук саясатын уланткан: так айып болбосо, христиандарга куугунтук салынган эмес. Ошентсе да анын тушунда Афинанын епискобу Публийдин жана Смирна чиркөөсүнүн епискобу Поликарптын шейит болушу сыяктуу окуялар болгон.
Антониндин башкаруусу принципат тарыхындагы эң тынч мезгил болду. Ал өзү аскер башчы болгон эмес, бардык аскердик кампанияларды анын легаттары жүргүзгөн. Армиянын түз жетекчилигин 20 жыл бою преториан префекти Марк Гавий Максим аткарган.
Тышкы саясаттын эң активдүү багыты Британия болду. 139-жылы Антонин легат кылып Квинт Лоллий Урбикти дайындап, ал бритттердин көтөрүлүшүн басып, чек араларды түндүккө жылдырды. 142-жылы Ферт-оф-Форт менен Ферт-оф-Клайд булуңдарынын ортосунда узундугу 58 км болгон, торфтон тургузулган Антониндин валынын курулушу башталды. Бул жетишкендиктери үчүн император «Imperator II» деген ардактуу наам алды.
Рейн жана Дунай чек араларында да бекемдөө иштери жүрүп, лимес 30 мильге алдыга жылдырылды; жаңы конуштар менен жолдор курулду. Ошол эле маалда квадарлар уруусуна Антониндин макулдугу менен жаңы падыша коюлуп, бул окуя тыйындарда белгиленди.
144–152-жылдары Түндүк Африка провинцияларында маврлар менен кагылыш чыгып, ал басылды; чек араларды коргоо үчүн жаңы бекем чептер тургузулду. Нумидияда римдиктер жаңы жол тартып, акведук курушту.
Антониндин тушунда Ахайя, Египет жана Иудея жерлеринде да майда көтөрүлүштөр болуп турду бардыгы тез арада басылды. Антонин Адриандын сүннөткө (обрезание) тыюу салган мыйзамын жумшартып, бирок жөөттөр прозелиттерди (динге өткөндөрдү) өз катарларына тартуудан баш тартсын деген шарт койду.
«Августтар тарыхы» Антонинди бою бийик, ажарлуу, бирок жаш курагынан улам бир аз бүкүрөйгөн адам катары сүрөттөйт. Аврелий Виктордун айтуусунда, ал ушунчалык адилет жана мээримдүү болуп, тынчтык менен бейпилдик асыл мүнөздү бузбай турганын далилдеген. Байядагы бюстунда ал токтоо жана сабырдуу, көркөм жана салабаттуу элеси менен берилген.
Антонин Пий 161-жылдын 7-мартында Лориумдагы өз вилласында кызуудан каза болду. Өлүмүнүн алдында ал Марк Аврелийди расмий түрдө мураскери деп жарыялады. Анын тажыясы абдан салтанаттуу өтүп, ал кудайлаштырылды; урматына триумфалдык колонна тургузулду.
Тарыхчылар Антонин Пийди тынчтыкты сүйгөнү, адилеттүүлүгү жана диндарлыгы үчүн «экинчи Нума Помпилий» деп аташат. Эдвард Гиббон аны «беш жакшы императордун» катарына киргизген. Анын тушунда провинциялар гүлдөп-өсүүнүн туу чокусуна жеткен. Грек философу Элий Аристид Антонин доорундагы Римди суктануу менен «бардык адамдардын жалпы мекени, анда ар ким эркин саякаттай алат» деп сүрөттөгөн. Бирок айрым тарыхчылар аны ашыкча пассивдүүлүгү жана армияга көңүл бурбоосу үчүн сындашат бул мураскери үчүн көйгөйлөрдү жаратып койгон.
