
Вильгельм Генрих Оранский 1650-жылдын 4-ноябрында Гаага шаарында туулган. Ал штатгальтер Вильгельм II Оранский менен казналышкан Англия падышасы Карл Iнин улуу кызы Мария Генриетта Стюарттын жалгыз уулу болгон. Анын атасы төрөлөрүнө сегиз күн калганда чечек оорудан каза болуп, жаңы төрөлгөн ханзаада дароо эле саясий интригалардын борборуна айланды.
Анын балалыгы жана билими династия тарапкерлеринин оранжисттердин жана Ян де Витт жетектеген республикачылардын тыкыр көзөмөлүндө өттү. Вильгельм катуу кальвинисттик тарбияда өстү. Энеси аны менен көп алектенбеген, камкордукту чоң энеси менен Бранденбург курфюрсту бөлүшкөн. Энеси 1660-жылы каза болгондон кийин анын тарбиясы үчүн тайкеси, падыша Карл II кам көрдү.

1666-жылы Голландия Штаттары Вильгельмди «мамлекеттин тарбиялануучусу» деп жарыялашып, анын билими менен жеке Ян де Витт өзү мамлекеттик иштер багытында алектене баштады. Бул англичандардын таасирин четтетип, ханзааданы мамлекеттик кызматка даярдоо үчүн жасалган кадам эле.

Атасы каза болгондон кийин көпчүлүк провинциялар жаңы штатгальтер дайындаган жок. 1667-жылы Голландия Штаттары «Түбөлүктүү эдиктти» кабыл алып, бир адамдын бир эле учурда штатгальтер жана башкы колбашчы (капитан-генерал) болуп турушуна тыюу салды. Бул Оранж династиясынын күчүн алсыратуу максатын көздөгөн.
Бирок 1672-жылы Нидерланддар Англия жана Франциянын бириккен аскерлеринин басып кирүү коркунучу алдында калды. Мына ушул коркунучка туш келген учурда 21 жаштагы Вильгельм штатгальтер жана башкы командачы деп жарыяланды. Анын тарапкерлери оранжисттер республикачылардын лидерлери болгон де Витт бир туугандарын, анын ичинде мугалими Ян де Виттти мыкаачылык менен өлүштү. Вильгельмдин бул кылмышка түздөн-түз байланыштуу экени далилденбесе да, ал уюштуруучуларды жазалабай койгондугу анын беделине көлөкө түшүрдү.
Дал ушул доордо Вильгельм мыкты полководец жана башкаруучу катары жаркын көрүндү: француздардын алдыга жылуусун токтотуп, Австрия менен Испанияны камтыган күчтүү коалиция түздү жана Англияны согуштан чыгууга мажбур кылды. 1677-жылы ал өзүнүн бир тууган карындашы (двоюродная сестра) Мария Стюартка Йорк герцогунун, болочок падыша Жеймс IIнин кызына үйлөндү.
1685-жылы Вильгельмдин тайкеси, католик ишениминдеги Жеймс II англис тактысына отурду. Анын католицизмди калыбына келтирүүгө багытталган саясаты протестант көпчүлүктүн катуу нааразычылыгын туудурду: Жеймс парламентти таркатып, туруктуу аскер түзүп, англикан дин кызматкерлерин кысымга ала баштады.
Кризис 1688-жылы чегине жетти: 55 жаштагы Жеймс IIнин уулу төрөлүп, католик мураскердин пайда болушу бийликтин тынч алмашуусуна болгон протестанттардын үмүтүн үздү. Эки партиянын лидерлери виги менен тори биригип, Вильгельмди жана Марияны англис тактысына жашыруун чакырышты.
1688-жылдын ноябрында Вильгельм 40 миң аскер менен Англияга түшүп келди. Ал эч кандай каршылыкка туш болгон жок: Жеймс IIнин армиясы жапырт дезертирликте, анын жакын кеңешчилеринин көбү Вильгельм тарапка өтүп кетишти. Жеймс Францияга качты. 1689-жылдын январында парламент Вильгельм менен Марияны Англия жана Шотландиянын монархтары деп жарыялады. Бул окуя тарыхта Даңктуу революция деген ат менен калды.


Вильгельм IIIнин башкаруусу конституциялык монархияга чечкиндүү өтүүнү билдирди. 1689-жылы монархтын бийлигин акыр-аягы менен чектеп, парламенттин үстөмдүгүн бекиткен «Укуктар жөнүндөгү билль» кабыл алынды. Ошондой эле протестант азчылыктардын укуктарын кеңейткен «Диний толеранттуулук жөнүндө акт» да кабыл алынды, бирок католиктерге болгон дискриминация сакталды.
Вильгельм Франция падышасы Людовик XIVнин катаал каршылашы болгон. Ал күчтүү флот жана аскер түзүп, Францияга каршы жеңиштерге жетишти; 1697-жылы Людовик XIV Вильгельмди Англиянын мыйзамдуу падышасы деп таанууга аргасыз болду. Анын доорунда Англия банкы негизделип, Англия кубаттуу дүйнөлүк державага айланды.

Вильгельм III 1702-жылдын 8-мартында аттан жыгылган соң өнүккөн пневмониядан каза болду. Бирок өлөр алдындагы кезинде ал «Мураскордук жөнүндө актты» (Act of Settlement) бекитип, британ тажысына католиктердин жана католик менен никелешкендердин отурушуна тыюу салды. Вильгельм баласыз өткөндүктөн, такты жубайы Мариянын карындашы Анна мурастап алды. Анын эстелигинин бири — Ирландия желиндеги кызгылт сары түс: ал оранжист деп аталган ирландиялык протестанттарды символдоштурат.



