Келечектеги падыша Ричард II 1367-жылдын 6-январында Гасконьядагы Бордо шаарында, Ыйык Андрей аббаттыгында төрөлгөн. Атасынан — атактуу колбашчы Эдуард «Кара Принц», падыша Эдуард IIIдүн тун уулу жана англис тактысынын мураскери; энесинен — Жоанна «Кенттин Көркөм Бийкечи», регент Роджер Мортимердин буйругу менен казалангган граф Эдмунд Вудстоктун уул-кызы болгон.
Жаш чагында Ричард ата-энеси менен Бордодогу резиденциясында жашап, анда Кара Принц өз ээликтерин башкарчу. 1371-жылы үй-бүлө Англияга — Беркхамстед чебине кайтып келди. Көп узабай, 1372-жылы Ричардын агасы каза болуп, Ричард жалгыз мураскерге айланды. Кара Принц дизентериядан катуу жапа чегип, обочолонуп жашагандықтан, негизги тарбияны энеси колго алган.
Легендарлуу жоокер болгон атасы Ричардын алсыз дене түзүлүшүнө капаланып, аны аскери тарбия менен чыйратып көрдү. Бирок тарыхчылардын баамында, мындай тарбия тескерисинче анда толук эмесмин деген комплексти күчөткөн. Ричард энесинин биринчи күйөөсүнөн болгон кыйла улуураак бир аталаш агалары — Томас жана Джон Холланддардын эрдиктери менен даңкталып жатканын көрүп, өзү алардын көлөкөсүндө калганын сезчү.
1376-жылдын 8-июнунда Кара Принц көз жумганда, мураскерлик маселеси курч турду. Чоң атасы Эдуард III карылыктан алсызданып калган, Ричардын өзүндө атаандаша турган бир туугандары жок болчу, ал эми Эдуард IIIдүн уулдары — Ричардын амакелери — арасында эң таасирдүүсү Ланкастер герцогу Джон Гонт таажыга доо кое алмак. Бирок эл нааразычылыгынан чочулап, ал племяннигине каршы чыкпады. Мүмкүн болгон кризисти алдын алуу үчүн Эдуард III барон, рыцарь жана епископтордон небересине ант алдырды. Натыйжада 1377-жылдын 16-июлунда, болгону 10 жашында, Ричард Вестминстерде таажыланды.
Өлкөнү кагаз жүзүндө 12 кишиден турган регенттик кеңеш башкарганы менен, реалдуу бийлик Джон Гонттун колунда болду. Анын байлыгы менен таасири ири болсо да, салыктардын өсүшү жана элдин нааразычылыгы анын бийлигин популярдуу кылган жок. Жаш курагына карабастан, Ричард акылмандык көрсөтүп, амакеси менен лондондуктарды элдештирип, «тынчтык орнотуучу» деген атка конду. Ал 1385-жылга чейин — өлгөнчө — энеси Жоанна Кент айымдын кеңешине таянып турду.
Ричардын алгачкы жылдары ички-тышкы чыңалуу менен өткөн. Франция менен согуш зор каражат талап кылды. Казнаны толтуруу үчүн өкмөт баш салык (подушный налог) киргизди — бул элдик нааразычылыктын толкунун жаратты.
1381-жылдын жазында Уот Тайлер жетектеген Дыйкандар көтөрүлүшү тутанды. Көтерүлүшчүлөр жолдо Кентербери архиепискобунун резиденциясын талап-тоноп, Лондонду көздөй жөнөштү. Алар крепостнойлукту жоюу, салыкты кыскартуу жана мунапыс талап кылышты. Бирок болгону 14 жаштагы Ричард кайраттуулук жана сабырдуулук көрсөттү: ал сүйлөшүүгө чыгып, элди басуу үчүн талаптарды кабыл алууга даяр экенин билдирди. Ошол эле күнү Тауэр басылып алынып, көтөрүлүшчүлөр Кентербери архиепискобун жана башка падышалык кызматкерлерди өлтүрүштү.
Эртеси, 15-июнда, Ричард Уот Тайлер менен дагы жолукту. Тайлер орой мамиле кылганда, Лондон мэри Уолворт аны өлтүрдү. Эго тызылдаган эл чуу көтөргөндө, Ричард алдыга чыгып: «Мен силердин башчыңармын! Мен артынан ээрчигиле!» — деп кайрылды. Ал талаптарды аткарууга сөз берип, элди таркатты. Бирок коркунуч басылган соң, убадасын жокко чыгарып, козголгондорду катаал басты (чыныда көптөрү жумшагыраак жаза алды). Бул окуя анын теңдешсиз кайратын да, эки жүздүүлүгүн да айгинеледи.
Көтөрүлүштөн көп узабай, 1382-жылы Ричард Ыйык Рим императоры Карл IVдүн кызы Анна Богемскаяга (Чешская) үйлөндү. Саясий союз болгон бул нике бактылуу чыкты: Ричард жубайын чындап сүйүп, ал падышага зор таасир көрсөттү.
Бирок өз алдынча бийлик кура баштаганда, Ричардын мүнөзү кескин өзгөрдү: ал такыр баш бербес, көк бет, өзүмчүл болуп, өзүнө жакын фавориттер — Оксфорд графы Роберт де Вер жана Саффолк графы Майкл де ла Поль — менен айлана баштады. Алар падышанын ырайымын жеке байлык үчүн пайдаланып, байыркы аристократиянын, анын ичинде Ричардын амакеси Глостер герцогу Томас Вудстоктун, нааразычылыгын күчөттү.
1385-жылы Ричард Шотландияга жортуул уюштурду, бирок кампания натыйжасыз бүтүп, знатьтын ичи чыкпай калды. Жортуулдан кийин башкы аскерий лидер Джон Гонт Испанияга жөнөп кетип, падыша фавориттери жана кастарлуу аристократтар менен бетме-бет калды.
1386-жылы падыша менен парламенттин тиреши туу чокусуна чыкты. Падышанын ысырапкордугуна жана фавориттердин таасирине нааразы болгон парламент канцлер Майкл де ла Польдун кызматтан кетишин талап кылды. Ричард башында баш тартты, бирок тактан ажыратуу коркунучу алдында макул болду. Парламент каржыны жана башкарууну көзөмөлдөй турган «Улуу туруктуу кеңешти» түздү; падыша муну өз ыйгарымдарына кол салуу деп эсептеп, жашыруун соттордун колдоосун алып, парламент иш-аракеттерин мыйзамсыз деп таптырды.
Муну уккан Глостер герцогу, Арундел жана Уорик графтары аскер чогултту. Аларга Джон Гонттун уулу Генрих Болингброк менен Томас Моубрей да кошулду. «Апеллянт лорддор» деп аталган бул коалиция падышанын фавориттерине каршы «апелляция» (айыптоо) келтирди. 1387-жылдын декабрында апеллянттардын аскери Роберт де Вердин күчтөрүн Рэдкот-Бриджде талкалап, Лондонду көздөй жүрүш жасады.
Ричард баш ийүүгө аргасыз болду. 1388-жылдын февралында чогулган «Аяусуз парламент» падышанын бир топ фавориттерин айыптап, өлүм жазасына тартты. Роберт де Вер менен Майкл де ла Поль өлкөдөн качууга үлгүрүштү, бирок алардын мүлкү конфискацияланды. Ханша Анна айыпталуучулардын бири — сэр Саймон Бёрлинин — өмүрүн сактап калууну өтүнүп жалынганы менен, майнап чыкпады.
Андан соң Ричард убактылуу ындыны басылды: апеллянттар кеңеши аркылуу тынч башкарууга мажбур болду. 1389-жылы 22 жашка толгондо, ал кәмелетке жеткенин жана өзү башкарууга даяр экенин жарыялады. Апеллянттар сабак өттүк деп эсептеп, ага бийликти кайра карматты; Ричард да Гасконьядан амакеси Джон Гонтту чакырып, аны оң колуна айлантты.
Кийинки бир нече жыл салыштырмалуу тынч өтсө да, падышанын мүнөзү өзгөргөн жок. 1394-жылы ханыша Анна каза болгондон кийин, ал андан бетер беймаани болуп калды. 1396-жылы Франция менен тынчтык үчүн ал болгону жети жаштагы Изабелла Валуага үйлөндү. Бул нике падыша француздарга таянып, атаандарына каршы чыгат деп корккон знать арасында нааразычылык жаратты.
1397-жылдын сентябрында Ричард 1388-жылдагы кордоону эстеп, өч алууга киришти: мурдагы апеллянт лорддор — Глостер герцогун, Арундел жана Уорик графтарын — күтүүсүздөн кармап, чыккынчылыкка айыптады. Падышага толук баш ийген парламент аларды айыптады: Арундел казаланды, Глостер Кале чебинде түрмөдө өлтүрүлдү, Уорик өмүр бою сүргүнгө айдалды. Ричард жакындарын жаңы наамдар жана байлык менен мол сыйлады.
1398-жылдын январында Ричард «Аяусуз парламенттин» бардык чечимдерин жокко чыгарды. Көп узабай, падышанын кечиримине илинген мурунку апеллянттар — Генрих Болингброк менен Томас Моубрей — ортосунда чатак чыкты. Болингброк Моубрейди кутумда айыптап, падыша алардын ортосунда соттук жекеге уруксат берди. Бирок акыркы учурда Ричард поединкты токтотуп, экөөнү тең сүргүнгө айдады: Болингброк — 10 жылга, Моубрей — өмүр бою.
Болингброкту сүргүн кылуу падыша үчүн тагдыр чечкен ката болду. 1399-жылдын февралында Джон Гонт каза болгондо, Ричард анын уулу Генрихке өтүшү керек болгон зор ээликтердин баарын конфискациялап, анын сүргүнүн өмүр боюга айлантты. Мураскорлук мыйзамын тепсеген бул кадам жалпы элдин жийиркеничин туудурду. Ошол эле 1399-жылы Ричард Ирландияга жортуулга кеткенде, Англия бийиксиз калды.
Падышанын жоктугу аны кулатуу үчүн эң ылайык шарт түздү. Өз жерлеринин конфискациясын уккан Генрих Болингброк чакан кошуун менен Англияга кайтып келди; көп узабай ага Нортумберленд графы баштаган күчтүү барондор жана миңдеген жөнөкөй адамдар кошулду. Ирландияда жүргөн Ричард чара көрө албай калды. Анын аскери таркап, падыша кармап алуу капканына түшүп, Болингброктун туткунуна айланды.
1399-жылдын сентябрында Ричард Лондонго алынып келип, Тауэрге камалды. 29-сентябрда ал тактан баш тартуу актысына кол койду. Эртеңи күнү парламент (Болингброк «жыйын» деп атаган) анын отречениесин расмий кабыл алып, «кылмыштарын» — бейкепчилик, ысырапкордук, зордук-зомбулук — тизип чыкты. Генрих Болингброк таажыга болгон укугун — күч менен ээлеп алуу жана парламент колдоосу — негизинде жарыялап, 13-октябрда Генрих IV деген ат менен таажыланды.
Ричард IIнин кийинки тагдыры табышмак бойдон. Ал Понтефракт чебине камалып, балким 1400-жылдын башында ошол жерде каза болгон. Расмий версия — ачкачылыктан өлдү; бирок көпчүлүк тарыхчылар кутумдардын алдын алуу үчүн аны өлтүрүшкөн (мүмкүн бууп) деп эсептешет. Ушак-айыңды басаңдатуу үчүн анын сөөгүн элге көрсөтүшүп, андан соң жерге беришкен.
Ричард II карама-каршылыктуу мурас калтырды. Анын акылсыз саясаты менен ыксыз зомбулугу монархиянын беделин түшүрдү; ал тактан кулатылгандан кийинки прецедент келечекте Ак жана Кызыл розалар согушуна жол ачты. Ошону менен бирге, анын доорунда маданият гүлдөдү: Ричард искусство менен адабияттын меценаты болуп, сарайында Джеффри Чосер сыяктуу акындар өнүккөн. Тарыхчылардын айтымында, ал англис тилин эркин сүйлөгөн алгачкы англис падышасы болгон. Анын тушунда сарай ысым-сылактуу, назик даамдагы, айымдарга ачык мейкиндикке айланып, эркек кийиминде олуттуу өзгөрүүлөр болду. Ошондой эле Ричард — тирүү кезинде эле портреттери жаралган биринчи англис падышасы.
