Мария I 1516-жылдын 18-февралында Гринвичте төрөлгөн. Ал падыша Генрих VIII менен Арагондук Екатеринанын аман калган жалгыз кызы болгондуктан, анын жарыкка келиши падышалык үй-бүлө үчүн зор кубаныч жараткан. Кызга атасынын сүйүктүү карындашы Франциянын ханышасы Мария Тюдордун урматына «Мария» ысымы ыйгарылган.
Мариянын алгачкы жылдары эпидемияларга байланышкан көчүп-конуу жана шаан-шөкөт ичинде өттү. Анын тобу кеңири болуп, шейшеп-кийимдери ханбийкенин көк жана жашыл түстөрүндө тигилген. Бала чагынан тарта эле ал атасынын дипломатиялык оюндарында «алмашуу тыйынына» айланган: 1518-жылы француз дофини менен, 1522-жылы болсо бөлө агасы Ыйык Рим империясынын императоры Карл V менен ниет келишимдери түзүлгөн бирок Мария Карлга романтикалык сезимдерин да билдирген.
Испан гуманисти Хуан Луис Вивес түзгөн тарбия планы өтө катаал болчу, Мария тил, философия, теологияны татыктуу үйрөнгөнү менен, мамлекет башкарууга дээрлик даярдалган эмес. 1525-жылы Генрих VIII менен Арагондук Екатеринадан эркек мураскер болбой турганы билингенде, Мария Уэльс ханбийкеси деп жарыяланып, жаңы ээликтерин башкаруу үчүн Уэльске жөнөтүлгөн. Бул оңой эмес милдет эле, анткени валлийлер англичандарды жактыра беришчү эмес.
1527-жылы Мариянын жашоосу кескин өзгөрдү. Эркек мураскерден үмүтү үзүлгөн Генрих VIII никесин жокко чыгарып, Анна Болейнге үйлөнүүнү чечти. План ишке ашса, Мария мыйзамсыз төрөлгөн деп табылып, такка болгон бардык укугунан ажырайт эле. Генрих өз билемдиги менен ажырашкандан кийин, Мария үчүн кордуктун доору башталды, аны энесинен ажыратып, өгөй энеси Анна Болейндин кызматында кармашты.
1536-жылы Анна Болейндин казнынан кийин жана үчүнчү жубайы Жейн Сеймурдан уулу Эдуард төрөлгөн соң, Мария укуктары калыбына келтирилгени менен, бийлик күмөн саноосун үзгөн жок. Анын абалы падышанын улам-улам алмашкан жубайлары менен болгон мамилесине түздөн-түз көз каранды болуп калды.
1547-жылы Генрих VIII көз жумган соң, такка анын уулу Эдуард VI отурду. Ал али жаш кезинде болгондуктан, өлкөнү протестант регенттер башкарды. Католик ишенимине бекем берилген Мария протестантизмди кабыл алуудан баш тартып, сарайдан оолактап, регенттер менен улам-улам кайчы чыгып турду. 1553-жылы туберкулёздан карып калган Эдуард VIден Марианы жана анын карындашы Елизаветаны мурастоодон четтетип, тактыны Леди Джейн Грейге өткөрүп берүүнү талап кылган документке кол койдуртушту.
Эдуард VI көз жумгандан кийин Джейн Грей ханыша деп жарыяланды, бирок кеңири колдоо тапкан жок. Мария муну пайдаланып, Чыгыш Англияда тарапкерлерин чогултуп, жазалоодон аман калып, тактыны өз колуна алды. Анын бийлиги саясий атаандаштарын камоо жана жазалоо менен ачылып, алардын арасында он алты жаштагы Джейн Грей менен анын үй-бүлөсү да бар эле.
Мариянын башкы максаты Англияда католиктикти калыбына келтирүү болду. Ал өлкөнү кайрадан Папанын юрисдикциясына кайтарып, монастырларды тикеледи жана протестанттарга каршы катаал куулоо баштады. 1555-жылдын февралынан тартып протестанттарды массалык түрдө өрттөөгө киришип, үч жүз чамалуу адам, анын ичинде башкы иерарх Томас Кранмер да отко өрттөлдү. Дал ушул катаалдыгы үчүн Мария «Канкор Мэри» деген каймана атка конду.
1554-жылы Мария Карл Vнин уулу өзүнөн он эки жаш кичүү Филиппке турмушка чыкты. Бул нике Англияда өтө эле популярсыз болду: эл манчыркаган испан ханзаадасын жана анын коштоп келгендерин жактырган жок. Парламент Филиппти «падыша» катары тааныбай, ага өлкө башкарууга кийлигишүүгө укук да берилген эмес.
Мариянын бийлигине көптөгөн кайгы-каза көлөкө түшүрдү. 1557-жылы өлкөнү «тер лихорадкасы» аттуу коркунучтуу эпидемия каптап, миңдеген адамдын, айрыкча ак сөөктөрдүн өмүрүн алды. 1558-жылы Кале Англиянын материктеги акыркы анклавы жоголуп, бул улуттук нукура сыймыкка оор сокку болду.
Оорудан азап чеккен ханышанын саламаттыгы начарлап, 1558-жылдын күздү бою акырындап соолуп барды. 1558-жылдын 17-ноябрында Мария I Сент-Джеймс сарайында көз жумду. Ошол эле күнү анын жакын санаалашы кардинал Реджинальд Поул да каза болду.
Мария көз жумгандан болгону эки саат өткөндө эле такка карындашы Елизавета чыкты. Мария Вестминстер аббаттыгына коюлуп, кийинчерээк Элизавета менен бир мүрзөгө жайгаштырылды. Жалпы эстелик ташында мындай эпитафия түшүрүлгөн: «Тактада да, көрдө да союздаш Элизавета менен Мария бул жерде тирилүү үмүтүндө жатышат».
