Эгер Артаксеркс II Мнемондун башкаруусу ийкемдүү дипломатиянын жана «алтын дариктердин» доору болсо, анын кичүү уулунун, тарыхка Артаксеркс III деген ысым менен кирген падышанын такка отурушу темир, кан жана абсолюттук коркунуч саясатына кайтууну билдирген. Туулганда Ох деп аталган, байыркы персче Vahuka, ал тактынын айкын мураскору эмес болчу. Бирок анын эрки жана ырайымсыздыгы ага тактыга жол ачып берди. Ал бул тактыны жыйырма жылдан ашык кармап туруп, өчүп бараткан Ахемениддер державасына убактылуу түрдө мурдагы улуулугун кайтарды.
Охтун бийликке карай жолу расмий таажы кийүүдөн алда канча мурда башталган. Б. з. ч. 361-жылы эле, ханзаада кезинде, ал козголоңчу Египетке каршы жортуулда өзүн көрсөтүп, фараон Тахосту туткунга алган. Бирок бийликти чыныгы басып алуу терең жашыруундуктун жана интригалардын атмосферасында жүрдү. Тарыхчы Полиендин айтымында, карыган атасы б. з. ч. 359-жылдын аягында каза болгондон кийин, Ох бул фактыны империядан он ай бою жашырып турган. Ал маркум Артаксеркс IIнин атынан жарлыктарды жөнөтүп, акырындык менен өзүн таанууга негиз даярдаган.
Бирок беткап түшүрүлгөндө, дүйнө солк этти. Кутум тууралуу ойдун өзүн да жок кылуу үчүн жаңы падыша өзүнүн көп сандаган туугандарынын баарын кырып салууну буйруду. Бир коркунучтуу күндө анын 80 бир тууганы өлүм жазасына тартылды. Магдар анын башкаруусу мол түшүмдөр жана ошондой эле мол өлүм жазалары менен белгиленет деп алдын ала айтышкан. Эгер талаалардын түшүмдүүлүгү тууралуу тарых аз маалымат берсе, ырайымсыздык жагынан Артаксеркс III эң караңгы күтүүлөрдөн да ашып түшкөн. Ал «темир эрктүү» адам болгон жана кыйрап бараткан империяны кармап туруучу жалгыз ишенимдүү желим катары коркунучту көргөн.
Жаңы өкүмдардын биринчи милдети Кичи Азияны кайра көзөмөлгө алуу болду. Бул жерде сатраптар өздөрүн көз карандысыз чакан падышалардай сезүүгө көнүп алышкан. Б. з. ч. 356-жылы Артаксеркс III мурда болуп көрбөгөн жарлык чыгарды: бардык наместниктерге өздөрүнүн жалданма аскерлерин дароо таратуу буйрулду. Көпчүлүгү баш ийди, бирок Геллеспонт Фригиясынын сатрапы Артабаз афиналыктарды жардамга чакырып, көтөрүлүш туусун көтөрдү.
Афиналык кол башчы Харес башында ийгиликтерге жетишти, бирок Артаксеркс III кийин анын өзүнө мүнөздүү белгисине айлана турган ыкманы колдонду: аскердик коркунуч менен саясий басымды айкалыштырды. Ал Грецияга толук масштабдуу басып кирүү менен коркутту. Корккон Афина башка полистерден колдоо таба албай, аскерлерин чакыртып алды жана өзүнүн мурдагы союздаштары — Хиос, Родос жана Византийдин көз карандысыздыгын тааныды. Колдоосуз калган козголоңчу сатраптар кулады: б. з. ч. 352-жылы Оронт багынып берди, ал эми Артабаз македон сарайына качты. Ошол жерде ошол кезде жаш Александр өсүп келе жаткан.
Бирок Артаксеркстин башкы максаты дайыма Египет бойдон калды. Б. з. ч. 350-жылдагы биринчи багындыруу аракети ийгиликсиз аяктады: фараон Нектанеб II грек жалданма жоокерлеринин жардамы менен чабуулду кайтарды. Бул жеңилүү Финикияда, Киликияда жана Кипрде көтөрүлүштөрдүн чынжыр реакциясын жаратты. Каршылыктын борбору Теннес падыша жетектеген бай Сидон болду.
Б. з. ч. 345-жылы Артаксеркс жазалоочу экспедицияны жеке өзү жетектеди. Сидондун курчоосу чыккынчылыктан улам апаат менен аяктады: падыша Теннес жана грек жалданма жоокерлеринин башчысы Ментор Родосский өз өмүрүн шаарды сатып сактап калууну чечишти. Сидондуктар кечирим болбой турганын түшүнүп, өз үйлөрүн өрттөп жиберишти. Оттон жана перстердин кылычтарынан 40 миңден ашык адам каза болду. Артаксеркс III өзүнүн чыныгы табиятын көрсөттү: Теннес пайдасыз болуп калары менен аны өлүм жазасына тартты, ал эми жалданма жоокер Менторду кызматка алып, аны кийинки согуштардагы негизги куралына айлантты. Козголоңду колдогон иудейлер да катаал жазаланды — алардын бир бөлүгү алыскы Гирканияга, Каспий деңизинин жээктерине, сүргүнгө айдалды.
Б. з. ч. 343-жылдын кышында чечүүчү кампания башталды. Артаксеркс Аргос жана Фивыдан келген грек отряддары менен күчөтүлгөн эбегейсиз армия топтоду. Египеттин кулашында Ментор Родосский негизги роль ойноду: фараондун коргонуу системасын ичинен билгендиктен, ал перстерге бекемделген Пелусийди айланып өтүүгө жардам берди.
Катуу салгылашуулардан жана Мемфистин кулашынан кийин Нектанеб II — Египет тарыхындагы акыркы жергиликтүү фараон — казыналары менен Нубияга качты. Б. з. ч. 342-жылы Египет кайрадан перс сатрапиясына айланды. Бирок Артаксеркс III өлкөнү жөн гана басып алган жок — ал анын рухун басынтууга умтулду. Храмдар талап-тонолуп, шаар дубалдары буздурулду. Уламыштар анын кылдат ойлонулган кощунствосу тууралуу айтат: египеттиктер аны шылдыңдап «эшек» деп аташканына жооп кылып, муну Сет кудайы менен байланыштыргандыктан, падыша ыйык Апис букасын союп, кууруп, достору менен бирге тамактанууну буйруган имиш. Кудайдын ордуна болсо ал эшекти коюуну буюруп, жрецтерди ага кызмат кылууга мажбурлаган дешет.
Б. з. ч. 338-жылга карата Ахемениддер державасы акыркы жүз жыл ичиндегиден да күчтүү көрүнгөн. Биримдик калыбына келтирилип, чек аралар бекемделип, душмандар титиреп турушкан. Бирок бардык тышкы душмандарын жок кылган тиран ички көлөкөнүн курмандыгы болду. Анын эң ишенимдүү жакыны, чексиз таасирге ээ евнух Багой кутум уюштуруп, анын жүрүшүндө Артаксеркс III өз дарыгери тарабынан ууландырылды.
Артаксеркс IIIнин башкаруусу Персиянын Александр Македонский менен тагдыр чечүүчү кагылышуусунун алдындагы акыркы улуулук жаркыроосу болду. Ал империя дагы эле мобилизацияга жана жеңиштерге жөндөмдүү экенин далилдеди. Бирок анын ыкмалары өзүнөн кийин күйгөн жерди жана жек көрүүнү калтырды. Дал ошол жек көрүү бир нече жылдан кийин анын мураскорлоруна каршы бурулду.
