Келечектеги император Адриан б.з. 76-жылдын 24-январында Испаниянын түштүгүндөгү Италика шаарында төрөлгөн. Анын тукуму Элийлер Бетика провинциясындагы эң бай жана таасирдүү үй-бүлөлөрдүн бири болуп, император Траяндын үй-бүлөсү менен кан байланышы бар эле. Он жашында Адриан атасынан айрылып, Траян менен анын тууганы Публий Ацилий Аттиандын камкордугуна алынган.
Жаш кезинен тартып Адриан грек адабиятына чоң кызыгуу көрсөтүп, ошондуктан «кичинекей грек» (Graeculus) деген лакап атка ээ болгон. Анын карьерасы Траяндын колдоосу менен өнүгүп, ал ар кайсы легиондордо кызмат өтөгөн, квестор жана претор болгон. 97-жылы Нерва Траянды асырап алганын кабарлоо үчүн дал Адриан тандалган. Убактылуу опалага калганына карабай, Адриан кайрадан императордун жана анын жубайы Помпея Плотинанын ыраазылыгына ээ болду. Көп өтпөй ал Траяндын бир тууган кызынан төрөлгөн небере сиңдиси Вибия Сабинага үйлөндү.
Адриан Траянды Биринчи Дакий согушуна коштоп жүрүп, кайраттуулугун көрсөттү. 108-жылы консул-суффект, ал эми 112-жылы Афинада архонт болду. 117-жылы Траян ооруп калганда, Адриан Сириянын башкаруучусу болуп дайындалып, аскерлер үстүнөн көзкарандысыз буйрук берүүгө укук алды.
Траян 117-жылдын 11-августунда көз жумду. Адрианды асырап алуу тууралуу документ анын өлгөндөн кийин гана кол коюлуп, бул жагдай Адрианга карата шек жаратты. Ошентсе да, Сириядагы легиондор Адрианды император деп жарыялап, ал тактыны кабыл алды.
Траяндын жоочул саясатына каршы, Адриан чек араларды бекемдөөнү жана империянын ички өнүгүшүн тандады. Ал жаңыдан басып алган Ассирия менен Месопотамиядан баш тартып, аларды парфиялыктарга кайтарды, ал эми Арменияны протекторатка айлантты. 117-жылдын күздүндө Чыгыштагы иштерди иреттегенден кийин, ал Дакияга барып талаш маселелерди жөнгө салды да, 118-жылы гана Римге келди.
Адриан, балким, Рим тарыхындагы эң көп саякаттаган император болгон. 121-жылы ал биринчи чоң сапарына чыгып, эң оболу Галлияти аралап, андан ары Британияга барды. Ал жерде 122-жылы узундугу 117 чакырым болгон атактуу Адриандын валын курдура баштады. Андан соң Испания менен Африкага барып, аскерлерди текшерди.
Адриан Грецияга өзгөчө сүйүү менен мамиле кылган. Ал 124–125-жылдын кышын Афинада өткөрүп, Элевсин сырларына (мистерияларына) кабыл алынды жана шаарды сонун имараттар менен кооздоду. 130-жылы ал талкаланган абалда жаткан Иерусалимди көрүп, анын ордуна Colonia Aelia Capitolina аттуу жаңы шаар курдуруу чечимин кабыл алды.
Адриандын сапарлары жөн гана көңүл ачуу үчүн эмес эле. Ал провинцияларды өзү кыдырып текшерген, чек араларды бекемдеген, жолдор менен шаарларды курдурган. Анын саясаты туруктуу жана экономикалык жактан гүлдөгөн империя түзүүгө багытталган.
Адриан провинциялардын экономикалык өнүгүшүнө чоң көңүл бурду. Империя боюнча театрлар, китепканалар жана ибадатканалар курулду. Римде ал Пантеонду, Адриандын мавзолейин (азыркы Ыйык Периште чеби) жана Венера менен Романын храмын тургузду. Ошондой эле ал өзү эң жакшы көргөн шаар деп эсептеген Афинага кам көрүп, ал жерге Зевс Олимпийскийдин храмын курдурду.
Адриан маанилүү укуктук реформаны жүргүзүп, юрист Сальвий Юлиан менен бирге рим укугун кодификациялады. Ал өзү жанындагы кеңешти түзүп, Италияны төрт бөлүккө бөлдү жана мамлекеттик кызматтарга римдиктерди гана дайындаган.
Адриандын тушунда күчтүү коргонуу системасы курулду. Анын эң белгилүүсү Британиядагы Адриандын валы. Легиондорго провинциялардын жергиликтүү тургундарын ала башташты, ошондой эле ополчениеден турган жаңы бөлүктөр түзүлдү мунун натыйжасында армиядагы Италиядан чыккан адамдардын үлүшү азайды.
Адриандын негизги аскердик кампаниясы 131–135-жылдардагы жөөт көтөрүлүшүн басуу болду. Которулгандар Иерусалимди басып алышкан, бирок рим кол башчысы Секст Юлий Север аларды талкалады. Иерусалим толук талкаланып, көтөрүлүштүн жетекчиси Бар-Кохба каза тапты. Согуштарда 580 миң жөөт мерт болуп, көптөгөн чептер менен айыл-кыштактар каратып алынды. Ушул көтөрүлүштөн кийин Палестинада ири башаламандык кайталанган жок.
Адриандын өзүнүн балдары болгон эмес. Анын эң чоң сүйүүсү Антиноой аттуу грек жигити болгон, аны менен ал 124-жылы таанышуу алган. 130-жылы Антиноой Нилде табышмактуу жагдайда чөгүп каза болду. Адриан чексиз кайгырып, сүйүктүүсүн кудайлаштырды жана анын өлгөн жерине Антинополь шаарын негиздеди, ошондой эле империя боюнча анын урматына сан жеткис айкелдер орнотууну буйруду.
Адриан 138-жылдын 10-июлунда оор дарттан көз жумду. Өлүм алдында ал Антонин Пийди асырап алып, мураскери кылып дайындоо менен такты мурасын аныктап койду. Көз жумар алдында ал өзүнө өзү эпитафия жазып, анда өзүнүн назик жана меланхолик жан дүйнөсүн чагылдырган.
