Анналдарга аль-Мансур деген ысым менен кирген Абу Джафар Абдуллах ибн Мухаммаддын тарыхы падышалардын кооз сарайларынан эмес, аббасиддердин жашыруун кыймылынын көлөкөсүндө башталат. Ал 709–714-жылдардын аралыгында Хунеймада төрөлгөн жана Мухаммад ибн Алинин уулу болгон. Теги боюнча ал пайгамбар Мухаммеддин агасы аль-Аббастын чөбөрөсү эле. Бул анын үй-бүлөсүнө ыйык, мыйзамдуу бийлик укугун берип, алар аны көп жылдар бою терең жашыруун шартта даярдап келишкен. Анын энеси Салама — бербер тектүү аял болуп, умм аль-валад макамына ээ болгон.
Абу Джафардын жаштыгы эч качан бейпил өткөн эмес. Ал агалары Абуль-Аббас жана Ибрахим менен бирге жаш кезинен тартып Сирия менен Ирактын ортосунда тынымсыз жүрүп, уруусунун тапшырмаларын аткарып келген. Анын формалдуу билими тууралуу так маалыматтар сакталбаса да, Мосулга жана Басрага болгон сапарлары ага саясат менен тыңчылыктын эң мыкты мектеби болгон. Хорасанда Омейяддарга каршы көтөрүлүш али жаңы гана учкундай тутанып жаткан чакта, болочок халиф келечектеги империянын «анатомиясын» ичинен изилдеп жаткан.
Араб адабий салты аль-Мансурдун сырткы келбетин таң каларлык тактык менен сүрөттөп калтырган. Ал ошол доорго мүнөздүү каарман жоокердин стереотипине такыр туура келбеген. Бою узун, арыкча, күнгө күйгөн кара тору адам болгон. Сакалы сейрек жана жука эле. Күбөлөрдүн айтымында, эл алдына чыгып насаат айтканда, халиф катуу толкунданып ыйлаганда (бул ошол кезде терең ыймандуулуктун белгиси деп эсептелчү), анын сакалы андан бетер жука көрүнүп, көз жаштары түз эле жерге тамчылап түшчү. Агарып бараткан чачын ал шафран менен боёону жактырган, салттуу хнага болсо ички жек көрүүсү бар эле.
Абу Джафардын биринчи олуттуу саясий сыноосу 744–746-жылдары болуп, ал Батыш Иранда Абдаллах ибн Муавиянын көтөрүлүшүнө кошулган. Бул козголоң жеңилүү менен аяктап, Абу Джафар Омейяддардын колуна түшөт. Өлүм жазасынан керемет жолу менен аман калып, ал мекенине кайтып келет жана көп жылдык жашыруун аракеттеринин үзүрүн өз көзү менен көрөт.
747-жылдын жайында Аббасиддердин революциясы Мерв оазисинде тутанганда, Абу Джафар жана анын туугандары Хунеймада болушкан. Абал өтө оор эле: Омейяддар анын агасы Ибрахимди Харранда кармап, өлтүрүшкөн. Үй-бүлөнүн калган мүчөлөрү чарчап-чаалыгып, каражатсыз абалда Куфага оор жол жүрүш жасашат. Ошол маалда көтөрүлүштүн аскердик жетекчиси Абу Муслим халифаттын аскерлерин талкалап жаткан. Натыйжада бийликке Абу Джафардын агасы Абуль-Аббас келип, өзүнө коркунучтуу лакап ат тагынат — ас-Саффах («Кан төгүүчү»). Чечүүчү салгылаш Чоң Заб дарыясынын жээгинде болуп, Омейяддар династиясынын тарыхына чекит коюлат: акыркы халиф Марван II курман болот, ал эми аз гана адамдар, анын ичинде Андалусиянын болочок башкаруучусу Абд ар-Рахман I гана жалпы кыргындан аман калышат.
Агасынын тушунда Абу Джафар режимдин негизги фигурасына айланды. Ал өзүн Омейяддардын калдыктарын Васитте жана Арменияда басууда таланттуу колбашчы катары көрсөттү. Дал ушул жортуулдарда ал өзүнүн ишенимдүү «алтын фондун» — Хазим ибн Хузайма жана аль-Хасан ибн Кахтаба сыяктуу адамдарды топтоду.
754-жылы ас-Саффах чечектен каза болгондо, Абу Джафар ажылык сапарда жүргөн. Абу Муслим менен Иса ибн Мусанын антын кабыл алгандан кийин, ал расмий түрдө такка отурду. Анын саясий кредосу өтө катаал болчу: «Акчасы жетпегендин адамдары да жетпейт, ал эми адамдары жетпегендер өз душмандарынын кантип күч алып жатканын көрүшөт».
Аль-Мансур эски башкаруу ыкмаларынын доору өткөнүн түшүнгөн. Ал Омейяддардан жана Сасаниддерден эң мыкты тажрыйбаларды алып, кесипкөй армияга жана күчтүү бюрократияга таянган мамлекет кура баштады. Бул революциядан адилеттик эмес, руханий өзгөрүү күткөндөрдүн көңүлүн калтырды. Ага каршы үч ири күч чыкты: көңүлү калган Алиддер, текебер сириялыктар жана Хорасандагы жарым автономдуу бийлиги коркунуч туудурган Абу Муслим. Бирок аль-Мансур каршылыкты басууда эч кандай ырайым кылган жок, анын ичинде 762–763-жылдары Алиддердин көтөрүлүшүн мыкаачылык менен жок кылды.
Анын башкаруусунун туу чокусу — жаңы борбордун курулушу болду. Куфа менен Басрадагы шииттердин берилгендиги күмөн экенин түшүнгөн аль-Мансур байыркы Ктесифондун жанына жер тандады. Ошентип Багдад пайда болду. Ал перс падышаларынын сарайларынын таштарынан да тургузулган. Бул жөн гана чеп эмес, байыркы улуу империялар менен маданий мураскерликтин символу эле.
Катаалдыгына карабастан, аль-Мансур илимге камкордук кылган. Дал ушул халиф Мухаммад аль-Фазарига «Синд-Гинд» аттуу эмгекти түзүүнү тапшырган. Бул чыгарма араб дүйнөсүнө индиялык астрономия менен математиканы ачып берген фундаменталдуу эмгек болгон.
Халифтин жеке жашоосу ошол доор үчүн өзгөчө келишим менен белгиленген. Анын жубайы Арва (Умм Муса) — Химьяриттер династиясынан чыккан аял — халифтен тирүү кезинде башка аял же күң албоо шартын койгон. Аль-Мансур он жыл бою бул шартты сот аркылуу жокко чыгарууга аракет кылган, бирок ийгиликке жеткен эмес. Аялынан кийин гана ал үй-бүлөлүк түзүлүшүн өзгөртө алган. Ошого карабастан, ал дайыма Арвадан төрөлгөн уулдарын — Мухаммед менен Джафарды — өзүнүн жалгыз мыйзамдуу мураскерлери деп эсептеген.
Улуу халифтин жолу 775-жылдын 7-октябрында аяктады. Ал Меккеге бараткан жолдо, ыйык жерлерге жетпей аз калганда каза тапты. Аль-Мансур артында жөн гана кең аймактуу империяны эмес, кылдат иштелип чыккан бийлик механизмин калтырды. Дал ушул система анын урпактарына халифатты кылымдар бою башкарууга мүмкүндүк берди.
